Deauville Sport Images Festival: Bahsli Surat Olib Tashlandi
Fransiyaning Normandiya sohilidagi Deauville shaharchasi bu kunlarda sport emas, bir surat atrofidagi bahs bilan tilga tushdi. Deauville Sport Images Festival doirasida osib qo‘yilgan falastinlik fotoxabarchi Jehad Alshrafi surati kutilmaganda ekspozitsiyadan olib tashlandi. Uning o‘rnini esa oddiy velosipedchilar tasviri egalladi.
Birgina almashuv, lekin juda baland aks-sado.
Futbol maydoni orasida vayronalar
Gap bo‘lgan suratda Gaza Sports Club va misrlik Al-Ahly jamoasi o‘rtasidagi futbol uchrashuvi aks etgan. Sana aniq: 2026-yil 14-fevral, joy — G‘azo. Maydon chetida esa odatdagi tribunalar emas, og‘ir zarbalar ostida qolgan, yarim vayron binolar ko‘rinadi. Sport va urushning bir ramziy to‘qnashuvi.
Jehad Alshrafi, Associated Press fotomuxbiri, bu kadr orqali faqat natijani emas, yashashga urinayotgan shahar ruhini ushlagan edi. Aynan shu surat Deauville Sport Images Festival’ining ikkinchi soni dasturiga kiritilgan, butun shahar bo‘ylab yoyilgan 300 ga yaqin ishlar qatorida turardi.
Festival 6-sentabrgacha davom etishi rejalashtirilgan, ammo G‘azodagi futbol sahnasi bunday umr ko‘rmadi.
“Biz bahs istamaymiz”
Mahalliy gazeta Le Pays d'Auge xabariga ko‘ra, surat noma’lum manbalardan kelgan so‘rovlar ortidan olib qo‘yilgan. Rasmiy izohda shahar ma’muriyati qisqa va ehtiyotkor gapirdi: “Biz bahsga kirishni yoki biror kishini ranjitishni istamaymiz”.
Kim so‘ragani aytilmadi. Nega hozir, nega aynan shu surat — hamon savol.
Mahalliy siyosatchining e’tirozi
O‘zgarish o‘tgan payshanba oqshomida sezilgan. France Socialist Party mahalliy kotibi va Gauche Cote Fleurie birlashmasi a’zosi Sylvain Larcher ekspozitsiyadagi bo‘shliqqa darhol e’tibor qaratdi. U uchun bu oddiy kadr emasdi.
Larcher gazeta orqali qarorini ochiq savolga qo‘ydi: nega aynan shu surat? Uningcha, u faqat futbol o‘yini emas, falastinliklarning vayronalar orasida ham sportni tark etmaslikka, odatiy hayot va umidni ushlab qolishga bo‘lgan intilishini ko‘rsatardi. Qisqasi, bu — o‘yin emas, tiriklik isboti edi.
Endi esa u o‘rnida tinch, siyosatsiz, xavfsiz velosipedchilar manzarasi turibdi.
“Turli nigohlar” va birdan yo‘qolgan burchak
Festivalning badiiy direktori Agnes Vergez loyihani taqdim etar ekan, sportga “turli nigohlar”ni taklif qilishini aytgan edi. Deauville Sport Images Festival shunchaki chiroyli gollar yoki finish chizig‘ini emas, sportning ijtimoiy, madaniy, badiiy va tarixiy qatlamlarini ochib berishga da’vo qilgan.
G‘azodagi o‘yin tasviri aynan mana shu konsepsiyaning markazida turgandek edi: sport — fon emas, voqea markazidagi insonlar haqida gapiradigan sahna. Hozir esa bu nigohlardan biri jim bo‘ldi.
Suratning olib tashlangani ijtimoiy tarmoqlarda ham payqalmay qolmadi. Fransuz-isroillik foydalanuvchi Mike Krief bu o‘zgarishni alohida ta’kidladi va rasmning olib tashlanganidan mamnunligini bildirdi. Uning posti bahsni yanada qizitdi: kim uchun bu kadr provokatsiya, kim uchun esa faqat haqiqatni ko‘rsatish edi?
Festival savol ostida
Deauville Sport Images Festival — shahar ma’muriyati homiyligida o‘tkaziladigan, sportni kengroq, ko‘proq qatlamli ko‘rsatishga intiladigan loyiha. Dasturda zamonaviy sport voqealarini yorituvchi suratlar alohida bo‘lim sifatida ajratilgan edi. Alshrafi surati ham mana shu bo‘limda turardi.
Endi esa festival atrofida bitta noqulay savol aylanmoqda: agar sport san’ati urush soyasidagi maydonni ko‘rsata olmasa, u qayergacha jasorat qiladi?
