Diego Maradona: Sud jarayonida afsonaning so‘nggi kunlari

Argentinaning futbol afsonasi Diego Maradonaning o‘limi bo‘yicha davom etayotgan sud jarayonida uning so‘nggi kunlari haqida yanada og‘ir, yanada shafqatsiz manzara chizildi. Sud zalida bu safar so‘z navbati uning massajchisi Nicolas Taffarelga berildi. U ko‘rganlarini eslar ekan, deyarli yig‘lab yubordi.

Yotoqqa mixlangan afsona

Taffarelning so‘zlariga ko‘ra, Maradona hayotining oxirgi kunlarida deyarli butunlay yotoqqa mixlangan edi. U o‘rnidan turmas, ovqat yemay qo‘ygan, yuvinishni, o‘ziga qarashni istamasdi. Bir paytlar dunyoni driblingi bilan hayratga solgan odam endi oddiy kundalik harakatlardan ham voz kechgandi.

Massajchi sudda eshitilgan audioyozuvda o‘sha paytda tibbiy guruhni ogohlantirganini eslatdi. U Maradonaga qaraydigan shifokorlar va hamshiralar “har kuni” yonida bo‘lishi kerakligini aytganini ta’kidladi. Uningcha, bu oddiy iltimos emas, xavotir bilan qilingan signal bo‘lgan.

“Men ko‘rgan muammolarini aytdim, lekin hech qanday aniq harakatni, tezkor yechimni ko‘rmadim”, dedi u sudda, ovozi titrab.

Shishgan oyoqlar, og‘ir nafas, sukut

Taffarel Maradonaning ahvolini aniq tasvirlab berdi: u shishib ketgan, ayniqsa oyoqlari bo‘rtib turgan, yuzi ham xuddi tanasi kabi og‘ir tortgandek edi. Bu alomatlar, oradan ko‘p o‘tmay rasmiy raviyda qayd etiladigan tashxis – yurak yetishmovchiligi va o‘tkir o‘pka shishi – haqida baland ovozda bong urayotgandek ko‘rinar edi.

Shunga qaramay, massajchi aytishicha, shifokorlar uni tinchlantirgan.

“Ular menga bu alomatlar o‘tib ketishini aytishdi. Odam xavotirda bo‘lsa, baribir ularga ishonadi. O‘zingizni ovutasiz: o‘tib ketadi, hammasi joyiga tushadi, deb o‘ylaysiz. Lekin o‘tib ketmadi”, deydi u.

Bu gaplar sud zalida og‘ir havodek osilib qoldi. Bir tomonda – o‘z ishiga ishongan tibbiy xodimlar, ikkinchi tomonda – afsonaning ko‘z o‘ngida so‘nib borayotgan hayoti.

“Taffita, bo‘ldi, tamom”

Tragediyaga ayniqsa yaqinlashtirgan lahza – 24 noyabr, ya’ni Maradona vafotidan bir kun oldingi kun. Taffarel o‘sha kuni uni yotog‘idan turishga, hech bo‘lmasa bir piyola mate ichishga ko‘ndirishga uringanini esladi.

Maradona javobi qisqa bo‘lgan: “Hech narsa xohlamayman, Taffita, bo‘ldi”.

Massajchi so‘ragan: “Nimani nazarda tutyapsiz, ‘bo‘ldi’ degani nima?” Maradona esa shu so‘zlarni takrorlagan, xolos: “Hech nima, bo‘ldi”.

Ispan tilidagi “ya está” iborasi ikki xil ma’noni beradi: “hammasi joyida” yoki “hammasi tugadi”. Sud zalida o‘tirganlar uchun bu so‘zlar endi faqat bitta, yanada sovuq ma’noda yangrayotgandek edi.

Ertasi kuni, 25 noyabrda, Maradona yotoqda yolg‘iz holda vafot etdi. U 60 yoshda edi. Rasmiy xulosaga ko‘ra, yurak yetishmovchiligi va o‘pkaga suyuqlik to‘planishi – o‘tkir o‘pka shishi – uning hayotini olib ketdi. Bu voqea ikki hafta avval o‘tkazilgan jarrohlik amaliyotidan keyin sodir bo‘ldi.

Sud ostidagi yetti kishi

Maradonaning o‘limi ortidan Argentinada savollar tug‘ildi: afsonaning atrofida bo‘lgan tibbiy guruh o‘z vazifasini bajardimi? Yoki beparvolik bu fojiani tezlashtirdimi?

Shu savollar bugun sudda ko‘rib chiqilmoqda. Aprel o‘rtalaridan beri yetti nafar tibbiyot xodimi – shifokorlar va hamshiralar – ehtimoliy beparvolikda ayblanib kelmoqda. Ular 25 yilgacha ozodlikdan mahrum etilishi mumkin.

Ayblanuvchilar o‘zini oqlashga urinmoqda. Ularning aksariyati o‘z mutaxassisligi tor ekanini, Maradonaning o‘limiga bevosita olib kelgan klinik jarayonlarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqasi bo‘lmaganini ta’kidlaydi. Ya’ni, ular o‘z rolini cheklangan, mas’uliyatini esa nisbatan kichik deb ko‘rsatishga harakat qilmoqda.

Sud jarayoni esa tez tugaydigan ko‘rinmaydi. Ish hozircha bir oy ichida yakunlanishi kutilmayapti, jarayon bu oyning o‘zidan ham uzoqqa cho‘zilishi ehtimoli katta.

Ammo bir savol allaqachon havoda osilib turibdi: Diego Maradona kabi insonning so‘nggi kunlari shunday bo‘lishi kerakmidi? Yoki bu ish futbol tarixidagi eng og‘ir tibbiy xatolardan biri sifatida qayd etiladimi?