Djibouti futbolidagi korrupsiya va boshqaruv muammolari
Afrikaning Shox qismidagi kichikgina Djibouti – maydonda emas, hujjatlar orasida kurashayotgan mamlakatga aylandi. Futbol federatsiyasi atrofida korrupsiya, tanish-bilishchilik va noto‘g‘ri tanlovlar haqidagi ayblovlar qaynab chiqdi. Bu federatsiya deyarli to‘liq FIFA pullariga yashaydi. Endi esa o‘sha mablag‘lar qaerga ketgani bo‘yicha savollar yanada keskinlashdi.
Cape Verde misoli va Djibouti ichidagi g‘azab
Yaqinda 2026 FIFA World Cup pley-off bosqichiga chiqqan Cape Verde butun qit’aga signal berdi: to‘g‘ri boshqaruv va tuzilma bo‘lsa, kichik davlatlar ham katta sahnaga chiqishi mumkin. Djibouti futbolchilari va murabbiylari esa o‘sha misolga qarab, o‘z uyidagi tartibsizlikni yanada og‘irroq his qilyapti.
Mahalliy klublardan birining murabbiyi AFP bilan suhbatda, ismini oshkor etmaslik sharti bilan, bu mavsum ligani boykot qilishga tayyorligini aytdi. Uning talabi aniq – rahbariyat o‘zgarishi kerak. U federatsiya resurslari futbolni rivojlantirish uchun emas, boshqa yo‘nalishlarga ketayotganini ta’kidladi. Cape Verde yutuqlarini eslab, Djibouti tizimidagi “strukturaviy muammo”ni ochiq tilga chiqardi.
Bu shunchaki kayfiyat emas, rasmiy hujjatlar bilan ham qo‘llab-quvvatlangan norozilik.
Hukumat tekshiruvi va og‘ir ayblovlar
Mo‘ljal markazida – 2024 yilda o‘tkazilgan davlat auditorlari hisobotidir. AFP qo‘liga tushgan bu hujjat Djibouti Futbol Federatsiyasini yangi shtab-kvartira qurilishi bo‘yicha shartnomani berishda “xushomadparastlik” va ko‘plab bandlarni sun’iy ravishda qimmatlashtirishda ayblaydi.
Bu bino uchun mablag‘ning bir qismi Saudiya Arabistonidan ajratilgani aytiladi. Endi esa aynan shu pullarning ishlatilishi savol ostida turibdi.
Federatsiya yiliga bir million dollardan ortiq mablag‘ni FIFA va CAF orqali oladi. Shunga qaramay, tenderlar raqobatsiz o‘tgani, narxlar bo‘rttirilgani haqidagi da’volar Djibouti futboli obro‘sini ichkaridan yemirayotgani aniq.
FIFA bu boradagi savollarga javob bermadi. Tashkilot sukut saqlayotganda, mamlakat ichidagi bosim kuchaymoqda.
Ichkaridan yorilgan tizim
12 avgust kuni federatsiya ijroiya qo‘mitasi a’zolaridan biri – Mohamed Elmi Farah – iste’foga chiqdi. U federatsiya resurslarining boshqarilishi va sarflanishi borasida jiddiy xavotirlarini bildirgan holda lavozimni tark etdi. Bu qaror ichki nizo endi yopiq eshiklar ortida emas, ochiq maydonga chiqqanini ko‘rsatadi.
Bir tomonda – iste’foga chiqqan amaldorlar, g‘azablangan futbolchilar va boykot bilan tahdid qilayotgan murabbiylar. Ikkinchi tomonda – uzoq yillik prezident Souleiman Hassan Waberi.
Waberi pozitsiyasi: “FIFA bizni oqlagan”
Souleiman Hassan Waberi AFPga bergan izohida federatsiya o‘zini oqlaganini qat’iy ta’kidladi. Unga ko‘ra, FIFA monitoring mexanizmlari hozirga qadar ajratilgan mablag‘lar bo‘yicha “hech qanday qonunbuzarlik alomatini” aniqlamagan.
Bu gaplar tasodifiy emas. Waberi nafaqat Djibouti futbolining boshida turibdi, balki CAF vakili sifatida FIFA Council tarkibida ham o‘tiradi. Bu lavozim unga xalqaro darajada ham og‘ir so‘z beradi. Aynan CAF esa FIFA prezidenti Gianni Infantino uchun eng katta tayanchlardan biri hisoblanadi. Infantino yaqinda World Cup’ni xususiy investorlar uchun ochish rejalari bilan bahs-munozaralarga sabab bo‘lgan edi.
Shunday fon ortida Waberi uchun Djibouti ichidagi bu mojaro nafaqat milliy, balki shaxsiy siyosiy sinovga ham aylanmoqda.
Tan olingan “kamchiliklar” va ochiq qolayotgan savollar
Waberi baribir hammasini inkor etmadi. U “ayrim operatsiyalar”da tanlov jarayonlari bo‘yicha “kamchiliklar” bo‘lganini tan oldi. Buning sababini esa Djibouti bozorida ko‘plab tovar va xizmatlarning cheklanganligi bilan izohladi. Uning aytishicha, jarayonlar keyinchalik yaxshilangan.
Ammo bu izoh ichki tanqidchilarni tinchitmayapti. Boykot bilan po‘pisalayotgan murabbiylar, iste’foga chiqqan amaldorlar, hukumat auditorlari hisobotlari – bularning bari bir savolni o‘rtaga tashlaydi: kichik mamlakatning futbol orzulari byurokratiya va noto‘g‘ri boshqaruv orasida yemirilib ketmayaptimi?
Cape Verde dunyo sahnasida o‘z ovozini topayotgan bir paytda, Djibouti hali ham o‘z ichki o‘yinini hal qila olmayapti. Savol shunda: bu mojaro islohotlarga eshik ochadimi yoki yana bir yo‘qolgan imkoniyat sifatida tarix sahifalarida qolib ketadimi?
