Eng buyuk FPL ikonalar: tarixdagi eng yaxshi qiymatli futbolchilar

Qog‘ozdagi jamoalar, siyohga belangan barmoqlar, telefon raqamini terib, kodlarni shivirlagan bolalik… Julian Dicks va Juninho yozilgan daftar chetida ota-onalar “matematika mashqi” deb atagan eski yozgi ta’til kunlari. Hali “template”, “triple captain”, algoritmlar yo‘q, faqat o‘zing chizgan XI va ularni chiziq ustiga qo‘yib, qo‘ng‘iroq qilib tasdiqlash.

O‘sha davrdan beri bitta narsa o‘zgarmadi: arzon, ammo oltin qiymatga ega topilmadan olgan zavq. Standart zarbani devorga ilib qo‘yadigan himoyachi, bahosi tushib ketgan, lekin doimiy golchi hujumchi, pozitsiyasidan oldinda o‘ynaydigan yarim himoyachi yoki 4.0 lik darvozabon, ketma-ket “clean sheet” yozib boradigan posbon.

2002-03 mavsumida ishga tushgan Fantasy Premier League bugun millionlab foydalanuvchiga ega ulkan ma’lumotlar bazasiga aylangan. Avvalgi qo‘lbola hisob-kitoblar o‘rnini algoritmlar, “wildcard” va jonli statistikalar egalladi. Lekin savol o‘sha: chorak asrlik rasmiy o‘yin tarixida eng buyuk FPL ikonalar kimlar?

Mahalliy FPL mutaxassisi Thomas Woods va Fantasy Football Scout tadqiqotlari yordami bilan, shu savolni kavlaymiz. Statistikaga biroz hissiyotni qo‘shamiz – ha, Michu, seni ko‘ryapmiz – va kuchli o‘ntalikni tuzamiz.

Ikonik bo‘lish – faqat raqamlar emas. Albatta, Thierry Henry ilk mavsumdayoq tarixiy ball to‘plagan, Arsenal afsonasi dastlabki to‘rt yilning uchtasida eng ko‘p ball olgan, lekin doim eng qimmat variant bo‘lgan. Frank Lampard kech kirib keladigan yugurishlari bilan Chelsea safida uch mavsumda FPL cho‘qqisini egallagan. Cristiano Ronaldo Manchester United libosida ikki bor eng yuqori natijani qayd etgan. Ularning individual mavsumlari hali ham eng zo‘rlar qatorida.

“Obvious pick”larni chetga surib qo‘ymoqchi bo‘lasiz. Ammo Mo Salah bunga yo‘l qo‘ymaydi. Liverpool yulduzi byudjetning katta qismini yutib yuborgan bo‘lsa ham, har hafta deyarli kafolatlangan ochko bilan qaytarib bergan.

Fantasy Football Scout ma’lumotiga ko‘ra, o‘yin boshlanganidan beri atigi 52 futbolchi bir mavsumda hech bo‘lmaganda bir marta 200 ball chegarasini buzgan. Salah esa buni sakkiz marta bajargan. Bundan tashqari, 300 balldan oshgan yagona futbolchi – va buni ikki marta qilgan.

Demak, Mo taxtga yaqin. Lekin biz bu yerda boshqa narsani izlayapmiz: qiymat. Narxi past, qaytimi ulkan bo‘lgan, jamoalarni boshidan-oyog‘igacha o‘zgartirgan tanlovlar. Ba’zilari keyinchalik Premer-liga yulduziga aylandi, ba’zilari esa bir mavsumlik mo‘jiza bo‘lib qoldi. Ammo har biri o‘z davrida virtual olamni larzaga keltirgan.

Quyida – o‘sha kutilmagan qahramonlar.

10. Harry Kane, Tottenham, 2014-15, boshlang‘ich narx £5m

Bugungi kunda u – Angliya rekord to‘purari, uch karra “Golden Boot” sohibi. Lekin 2014-15 yozida Harry Kane White Hart Lane atrofida yashirin xazina edi.

Bir nechta ijaralar, zaxira o‘rindig‘ida o‘tgan mavsumlar. Emmanuel Adebayor va Roberto Soldado ortida uchinchi variant sifatida £5m narxda belgilangan yosh hujumchi. FPL menejerlari uchun bu “bench fodder”ga o‘xshardi.

Premyer-ligadagi birinchi goli noyabrda, Aston Villa maydonida, zaxiradan tushib, 90-daqiqadagi g‘alaba to‘piga aylandi. O‘sha zarba – zanjirni uzdi. Kane shu mavsumda yana 20 marta to‘p kiritdi, Mauricio Pochettino jamoasining markaziga aylanishga ulgurdi.

Fantasy Football Scout eslatganidek, 18–25-tur oralig‘idagi sakkiz o‘yinda Kane 9 gol, 4 golli uzatma va 16 bonus bilan 77 ball to‘pladi. Uni erta olganlar uchun bu sof oltin edi. Narxi £5m dan £6.4m gacha ko‘tarildi, umumiy 191 ball bilan “value” reytingida ilk o‘ntalik eshigini qoqdi – undan yuqoridagilarning barchasi undan ko‘proq daqiqa o‘ynaganini hisobga olsak, bu hammasini aytib turibdi.

8. Michel Vorm, Swansea, 2011-12, £4m

Debyut kuni – kabusmi yoki signal? Manchester City maydonida Michel Vorm darvozasidan to‘rt to‘p o‘tkazdi. £4m lik darvozabon uchun bu “kutilgan”dek tuyulishi mumkin. Lekin o‘sha kechada u 11 ta seyv amalga oshirdi – bu butun mavsum bo‘yicha bir o‘yinda qayd etilgan eng yuqori ko‘rsatkich bo‘lib qoldi.

Swansea City mavsum yakunida ichki sovrinlarni unga topshirdi, FPL olamida esa u afsonaga aylandi. Na faqat seyvlar, balki “clean sheet”lar ham keldi: jami 14 ta. Faqat bitta posbon – Joe Hart – undan ko‘proq ball oldi, u esa o‘yinda Vormdan £3m qimmatroq edi.

Vorm narxi £5.3m gacha ko‘tarildi, bir paytlar o‘yindagi eng ko‘p egalik qilingan to‘rtinchi futbolchiga aylandi. Haqiqiy maydonda ham, virtual jahon hamda – bu uning eng yorqin, eng “sweet spot” mavsumi bo‘lib qoldi.

7. Stuart Dallas, Leeds, 2020-21, £4.5m

Marcelo Bielsa qo‘l ostida Stuart Dallas – FPL tushida ko‘riladigan futbolchi edi.

Rasmiy ro‘yxatda himoyachi. Maydonda esa – hamma joyda. Ba’zan qanot, ba’zan markaz, tez-tez hujumga qo‘shiladigan yarim himoyachi. £4.5m evaziga himoya “clean sheet”lari, old chiziqdagi yugurishlar va bonuslar bir paketda.

Eng yorqin sahna? Manchester Cityga qarshi o‘sha kun. Dallas ikki gol urdi, 17 ball to‘pladi va “premium” hujumchilarga xos raqamlarni himoyachi sifatida ko‘rsatdi.

Thomas Woods eslatadi: u mavsumni 8 gol, 12 “clean sheet”, 3 golli uzatma va 171 ball bilan tugatdi. Bu narxda – mutlaq talon-taroj. Dallasni olganlar qolgan byudjetni xohlagancha “yulduzlarga” sochish imkoniga ega bo‘ldi.

6. Michail Antonio, West Ham, 2019-20, £7m

Michail Antonio – bu ro‘yxatdagi eng g‘alati, lekin eng esda qolarli nomlardan biri.

Rasmiy o‘yinda yarim himoyachi sifatida belgilangan, lekin maydonda hujumchi sifatida harakat qilgan Antonio jarohatlar va pandemiya bilan bo‘lingan mavsumda narxini ham yo‘qotdi. Unga ishonch susaygandek edi.

Keyin restart keldi. Iyul 2020 – uning oyi bo‘ldi. Yettita o‘yin, sakkizta gol. Norwich maydonidagi 4:0 hisobidagi g‘alabada esa u to‘rtta gol urdi va 26 ball to‘pladi.

Bu – £7m dan arzon futbolchilar orasida bir o‘yindagi eng yuqori natija bo‘yicha rekordni Cole Palmer bilan bo‘lishadigan ko‘rsatkich. Faqat Salah uch ballga ko‘proq natija qayd etgan, xolos. Antonio shu bir oyda FPL tarixida o‘ziga alohida bo‘lim ochib qo‘ydi.

5. John Lundstram, Sheffield United, 2019-20, £4m

“Lord Lundstram” – bu laqab hazil uchun emas, FPL tarixidagi haqiqiy unvon edi.

Odatda £4m lik himoyachi – skameykada chang bosib yotadigan oxirgi slot. Lekin bu safar “FPL towers” xato qildi. John Lundstram aslida markazda quti-qutiga yuguradigan yarim himoyachi edi, lekin o‘yinda himoyachi sifatida ro‘yxatga tushdi.

Natija? Bepul oltin. U 5 gol urdi, 4 golli uzatma berdi, bir qator “clean sheet”lar bilan jami 144 ball to‘pladi. 11-turdagi ikki gollik o‘yini va 21 balli portlashi esa afsonaga aylangan hafta bo‘lib qoldi.

Eng muhim jihat: FPL menejerlari birinchi “XI”ga £4m lik futbolchini qo‘yish orqali qolgan joylarga yanada qimmat yulduzlarni joylashtirish imkoniga ega bo‘lishdi. Lundstram – bu faqat ball emas, butun jamoa arxitekturasini o‘zgartirgan fenomen edi.

4. Riyad Mahrez, Leicester, 2015-16, £5.5m

Leicester mo‘’jizasi – futbol tarixidagi eng ulkan ertaklardan biri. FPL tarafida esa uning bosh sahifasida Riyad Mahrez turibdi.

£5.5m narxda mavsumni boshlagan jazoirlik qanot futbolchisi birinchi turdayoq Sunderlandga qarshi 15 ball oldi. Atigi 5.9% menejerlar uni tanlagan paytda. Bu tasodif emasdi. Dastlabki olti turdan beshtasida u ikki xonali ball to‘pladi, 56 ball bilan FPL tarixidagi eng yovvoyi startlardan birini ko‘rsatdi.

Tabiiyki, ommaviy oqim boshlandi. 7-turga kelib Mahrez yarim o‘yinchilar orasida emas, butun o‘yin bo‘yicha eng ommabop nomlardan biriga aylandi – jamoalarning yarmidan ko‘pida bor edi.

Jamie Vardy ham o‘sha mavsumda 15 tur ketma-ket gol yoki golli uzatma qayd etib, alohida sahifaga ega bo‘ldi. Lekin u Mahrezdan qimmatroq – £6m atrofida boshlagan. Mahrez esa mavsum yakunida 240 ball bilan FPL bo‘yicha eng ko‘p ball to‘plagan futbolchiga aylandi. Narxiga nisbatan bu – fantastika.

3. Michu, Swansea, 2012-13, £6.5m

FPL romantiklari uchun bitta ism har doim boshqalardan balandroq yangraydi: Michu.

Ispaniyalik yarim himoyachi Premer-ligaga deyarli tanilmagan holda keldi. Lekin bir nechta ziyrak menejerlar uning La Liga’dagi 15 gollik mavsumiga ko‘z tashlab, £6.5m narxda uni darhol jamoaga qo‘shdi. QPR ga qarshi birinchi turda u dubl qayd etdi – o‘sha kuni boshlangan ertak butun mavsumga yetdi.

Aslida, u deyarli hujumchi kabi o‘ynagan, lekin o‘yinda yarim himoyachi sifatida belgilangan edi. Mavsum yakuniga kelib 18 gol, umumiy 190 ball va narxining £2m ga o‘sishi. Ko‘pchilik uchun u jamoaning o‘zgarishsiz qismi, “set and forget” ikonaga aylangan.

Keyingi mavsum? Atigi ikki gol. So‘ng Napoli sari yo‘l. FPL tarixida u – ehtimol eng yorqin bir mavsumlik mo‘jiza bo‘lib qoldi.

2. Mohamed Salah, Liverpool, 2024-25, £12.5m

Liverpool safida ko‘plab FPL qahramonlari bo‘lgan. Trent Alexander-Arnold va Andy Robertson yillar davomida “must-have” statusida yashadi. Luis Suarez 2013-14 yilda ilk besh turni o‘tkazib yuborganiga qaramay, 55 ta gol+assist bilan tarixiy natija qayd etgan.

Ammo bitta “premium”ni ro‘yxatga kiritish kerak bo‘lsa, bu – Mohamed Salah. Va bitta mavsumni tanlash shart bo‘lsa, bu – 2024-25.

£12.5m narx, ammo 344 ball. Bu raqam – FPL tarixidagi rekord. Eng hayratlanarlisi, bu natija uning bir yil avvalgi eng “past” (baribir 200+ ball) mavsumidan keyin keldi. Salah bu davrda oddiy yulduz emas, o‘yin mexanikasini belgilovchi kuchga aylandi.

Har hafta kapitanga aylanishi deyarli majburiy bo‘lib qoldi. Uni olmaganlar – xavfga qo‘l qo‘yganlar, uni olganlar esa har turda raqiblaridan qochib ketishdi. Salah – FPL monarxi, boshqa so‘z topish qiyin.

1. Cole Palmer, Chelsea, 2023-24, £5m

Va nihoyat, cho‘qqi. Cole Palmer.

Bu ism bugun hammaga tanish. Lekin 2023-24 yozida u Manchester Citydan ko‘proq o‘yin amaliyoti izlab Chelsea ga kelgan, hali to‘liq isbotlanmagan iqtidor edi. FPL uni £5m narxda, oddiy, xavfsiz, ehtimol zaxiraga mo‘ljallangan yarim himoyachi sifatida belgiladi.

Mavsum startida u hatto asosiy tarkibda ham yo‘q edi. Chelsea safida birinchi start – faqat 7-turda. Burnleyga qarshi keyingi hafta ilk ikki xonali natija kelganda, atigi 63 575 menejer (0.6%) uni jamoasiga qo‘shgan edi.

12-turda Tottenhamga qarshi 12 ball – burilish nuqtasi bo‘ldi. Palmerning penaltini ishonch bilan tepishi, o‘yindagi roli, sovuqqonligi FPL menejerlarini o‘ziga tortdi. Egalik foizi keskin o‘sdi, Stamford Bridge’dagi yangi yulduzga ommaviy oqim boshlandi.

33-turga kelib Evertonga qarshi o‘sha mashhur o‘yinda: to‘rtta gol, 26 ball. Narxi atigi £6.1m. Uni o‘sha paytda besh milliondan ortiq menejer jamoasida ushlab turardi. Har bir zarba, har bir penalti – butun o‘yinda tebranishga sabab bo‘ldi.

Fantasy Football Scout xulosasi aniq: boshlang‘ich narxga nisbatan qaralganda, 2023-24 yilgi Cole Palmer – FPL tarixidagi eng yaxshi “value” futbolchi. U mavsumni 244 ball bilan yakunladi, keyin esa o‘yinda tarixidagi eng katta narx oshishi – £5.5m – bilan 2024-25 ni £10.5m dan boshladi.

Bir yil ichida u “differential”dan “premium essential”ga aylandi. Savol endi bitta: Palmer va uning avlodidan keyin, FPL yana qaysi yashirin qahramonni bizga sovg‘a qiladi?