Erling Haaland: Narkokuryerlar brendi sifatida
Erling Haaland yozgi mundialdan keyin futbol olamining eng tanilgan yuzlaridan biriga aylandi. To‘rt o‘yinda yetti gol, stadionlarni larzaga keltirgan performans, reklama roliklari, kolleksion kartalar, millionlab ekranlar. Norvegiyalik hujumchi hozircha maydonda ham, undan tashqarida ham to‘xtamayapti.
Ammo Ekvadorda politsiya uni butunlay boshqa sahnada “topdi”.
Yulduzning yuzi – narkokuryerlar “brendi”
Mamlakat shimolidagi, Kolumbiya chegarasiga yaqin hududda narkotiklar bilan kurash bo‘linmalari Panamerika yo‘lida reyd o‘tkazayotgan edi. Dastlab hammasi oddiy ko‘rindi: shubhali yuk mashinasi, haydovchining noaniq javoblari, tezkor ko‘zdan kechirish. Keyin politsiyachilar kuzatgan manzara esa futbol va jinoyat olami qanday kesishib ketayotganini yana bir bor ko‘rsatdi.
Yuk mashinasining soxta polida yashirilgan yashil to‘rtburchak o‘ramlar to‘kilib tushdi. Har birida – Erling Haalandning yuzi tushirilgan stikyerlar. Umumiy hisobda 469 kilogramm, ya’ni 1 034 funtga teng kokain.
Haydovchi qo‘lga olindi. Nega aynan Haaland tasviri tanlangani haqida esa rasmiy izoh berilmadi. Ammo bu usul narkotrafik dunyosida yangilik emas.
Jinoyat tarmoqlari ko‘p yillardan beri kokain partiyalarini taniqli sportchilar, shou-biznes vakillari va boshqa mashhur shaxslarning ismlari yoki suratlari bilan belgilab keladi. Bunday “brend” yuk ortidagi guruhni, yo‘nalishni yoki mo‘ljallangan mijozni ko‘rsatib turadigan yashirin imzo vazifasini bajaradi.
Bu safar navbat Haalandga keldi – mundialda muxlislari uni hazil aralash “pretty princess” va “babygirl” deb atagan, maydondagi yirtqich xarakteri bilan kulgili tabiatini uyg‘unlashtira olgan yulduzga.
Panamerika yo‘lida yashirin qatlam
Politsiya ma’lumotiga ko‘ra, reyd anonim qo‘ng‘iroqdan so‘ng boshlangandi. Dushanba tongida kelgan ma’lumotga tayanib, tezkor guruh Panamerika yo‘li bo‘ylab kuzatuv o‘rnatdi. Shubhali yuk mashinasi to‘xtatilgach, avtomobilning pastki qismida maxsus soxta pol aniqlanadi.
U yerdan 370 ta o‘ram chiqarib olindi. Har biri Haaland stikyerlari bilan yopishtirilgan, yashil rangli, bir xil shakldagi paketlar edi. Politsiya keyinchalik video tarqatdi: soxta pol ochilgach, o‘ramlar birin-ketin sirg‘alib tushadi, ularning ustida norvegiyalik hujumchining oltinrang sochlari va tanish chehrasi yaqqol ko‘rinadi.
Operatsiya davomida yana bir shaxs – shaxsi faqat Maria R. deb ko‘rsatilgan, Kolumbiya hujjatlariga ega ayol ham qo‘lga olindi. Hibslar Tulcán shahri yaqinidagi Guagua Negro hududida amalga oshirilgan. Bu nuqta poytaxt Quito shimolidan qariyb 246 kilometr, ya’ni 153 mil uzoqlikda joylashgan.
Messi ham “ishlatilgan”
Haaland – narkosxemalar “tanlagan” yagona yulduz emas. Politsiya ilgari musodara qilingan boshqa partiyalarda Argentina terma jamoasi sardori Lionel Messi surati tushirilgan o‘ramlarni ham ko‘rganini eslatdi.
Bu tasvirlar futbolchilar bilan hech qanday bevosita aloqani anglatmaydi. Ammo ular futbolning global ta’sir doirasini, uning ramzlari qanchalik chuqur kirib borgani, hattoki qorong‘i bozorlargacha yetib borganini ochiq ko‘rsatadi. Dunyoda millionlab bolalar Haaland yoki Messi surati tushirilgan futbolkalarni orzu qilsa, narkotarmoq esa xuddi shu yuzlardan yuk belgisiga aylantiradi.
Ekvador – tranzit maydoni
Ekvador bugun Lotin Amerikasidagi eng muhim tranzit markazlaridan biri sifatida tilga olinadi. Bu yerda narkotiklar jamlanadi, omborlarda saqlanadi va keyin Markaziy Amerika yo‘nalishlari orqali, asosan, AQSh bozoriga yo‘l oladi. Bir qismi esa Yevropaga chiqadi.
Raqamlar hammasini aytib turibdi. Musodara qilingan bu partiyaning ichki bozor bahosi qariyb 842 ming dollar. AQShga yetib borganda qiymati 11 million dollardan oshadi. Yevropada esa bu ko‘rsatkich 19,6 million dollarga (17 million yevro atrofida) yaqinlashadi.
Mamlakat ichida esa mahalliy jinoiy guruhlar Kolumbiya va Meksika kartellari bilan ittifoqda ishlaydi. Ular yo‘llarni boshqaradi, yuklarni taqsimlaydi, portlar va chegaralardan oqimni nazorat qiladi. Hisoblarga ko‘ra, bu narkotiklarning 80 foizi Kolumbiyadan, qolgan qismi Perudan keladi.
Politsiya faqat shu yilning birinchi yarmida 80 tonna giyohvand modda musodara qilinganini ma’lum qilgan. 2025 yilda bu ko‘rsatkich 215 tonnaga yaqin bo‘lgan, asosan kokain. 2024 yilda esa deyarli 295 tonna narkotik qo‘lga olingan.
Bu raqamlar narkotrafikning ko‘lami qanchalik ulkan ekanini ko‘rsatadi. Har bir reyd – bu faqatgina bitta yuk, bitta yo‘nalish, bitta tarmoq bo‘lagi.
Yulduzlar va soya tomoni
Meksika, AQSh va Kanadada bo‘lib o‘tgan mundialda Erling Haaland nafaqat gollari, balki o‘ziga xos hazilkashligi, maydondagi erkinligi va kameralar oldidagi tabiiyligi bilan ham ajralib turdi. Uning har bir kulgisi, har bir goli ijtimoiy tarmoqlarda memlarga aylanib, futbolni reklama agentliklari uchun yanada jozibador qildi.
Endi esa xuddi o‘sha yuza Ekvador shimolidagi qorong‘i yo‘llarda, soxta pol ostidan chiqib kelmoqda.
Bu tasvirlar futbol yulduzlari qanchalik global ramzga aylanganini, shu bilan birga, ularning obrazi nazorat qilinmaydigan hududlarga ham kirib borayotganini ko‘rsatadi. Billboardlarda porlaydigan chehra, stadionlarda qarsaklar ostida yuguradigan hujumchi – va narkotik o‘ramiga aylangan stikyer.
Savol shunday: futbolning bu qudratli ramzlari ertaga yana qanday sahnada paydo bo‘ladi?
