Eva Carneiro eski jarohatni ochdi: Mourinho hujjatli filmidagi mojaro
Jose Mourinho haqida suratga olingan yangi hujjatli film eski mojaro changini yana ko‘tardi. 2015-yil avgustidagi o‘sha issiq kun, Stamford Bridgedagi keskin tortishuv va bir shifokorning ketishi — hammasi qaytadan kun tartibida. Bu safar so‘zni Eva Carneiro o‘zi oldi.
2015-yilgi mojaro: maydonga kirish va portlagan g‘azab
Vaqt – 90-daqiqalar atrofida, raqamlar – 2:2, raqib – Swansea. Thibaut Courtois allaqachon maydondan chetlatilgan, shuning uchun har bir soniya, har bir qaror og‘ir edi. Eden Hazard yerda qolib ketadi. Hakam Michael Oliver tibbiy brigadani ikki bor chaqiradi. Shunda Carneiro va bosh fizioterapevt Jon Fearn maydonga yugurib kiradi.
Natija aniq: allaqachon o‘n kishi bo‘lib o‘ynayotgan Chelsea bir lahzaga to‘qqiz nafarga tushib qoladi. O‘sha payt Mourinho portlaydi. Kameralar, mikrofonlar, tribunadagi shovqin — hammasi bir nuqtaga jam bo‘ladi. Shundan so‘ng bo‘lib o‘tganlar Carneiro uchun ish joyidan ketish, keyin esa konstruktiv ishdan bo‘shatish bo‘yicha mehnat tribunalida kelishuv bilan yakunlanadi.
Yillar o‘tdi, lekin hikoya o‘chmadi.
Hujjatli film va Carneironing javobi
Netflix’ta chiqqan “Mourinho” hujjatli filmida o‘sha epizod yana jonlantiriladi. Murabbiy o‘z pozitsiyasidan qaytmaydi: uningcha, tibbiy xodimlar o‘yin oqimini buzgan, natija chizig‘ida turgan pallada “impulsiv va sodda” ish tutgan.
“Men shifokor emasman, lekin ko‘zlarim futbolchini qachon jarohat olganini, qachon olmaganini biladi”, — deya tushuntiradi u filmda. Hazardning og‘ir jarohat olmaganini “bilganini”, shunga qaramay tibbiylar maydonga chiqqanini eslatadi va jamoaning to‘qqiz kishiga tushib qolganini urg‘ulaydi.
U yana bir nozik chiziqni ham tilga oladi: jins masalasi. “Men uchun ayol shifokor ham, erkak shifokor ham bir xil”, — deydi Mourinho, o‘sha paytdagi keskin so‘zlari “futbol madaniyatiga ega odamlar” uchun bir soniyada unutiladigan holat bo‘lishi kerakligini ta’kidlab. Ammo bu safar unday bo‘lmaganini tan oladi.
Hujjatli film efirga chiqqach, Carneiro sukut saqlamadi. U ijtimoiy tarmoq X sahifasida alamini yashirmadi: “11 yil o‘tdi, biz esa yana eng yomonini qayta boshdan kechiryapmiz. Umid qilamanki, bundan yaxshi pul qilishgan”, — deb yozdi u.
Terryning “kelishuv”i va Carneironing javobi
Filmda sobiq sardor John Terry ham o‘sha vaziyatga qaytadi. U futbolchilar pozitsiyasini ochib beradi va Mourinho fikrini ma’qullaydi: tibbiy brigada o‘sha lahzada o‘rindiqda qolishi kerak edi, deydi u.
Terry jamoa ichida “yashirin kelishuv” bo‘lganini aytadi: jarohat chindan ham juda jiddiy bo‘lmasa, shifokorlar maydonga chiqmaydi. “Mediklar faqat juda, juda yomon bo‘lsa keladi, degan tushuncha bor edi. Biz – futbolchilar, tibbiy xodimlar – barchamiz bunga rozi bo‘lganmiz”, — deydi u filmda.
U Swansea bilan o‘yindagi mojaro 2015–16-yilgi mudofaa mavsumi uchun ulkan chalg‘ituvchi omilga aylanganini ham tan oladi. O‘sha yil Chelsea Roman Abramovich davridagi eng past natijaga — o‘ninchi o‘ringa tushib ketadi. Terry bu voqea klub atrofidagi bosimni keskin oshirganini eslatadi: “Bu katta lahza edi, u (Mourinho) uchun ham, klub uchun ham juda ko‘p tanqid bo‘ldi. Futbol klubiga issiqlik juda kuchli tushdi”.
Carneiro esa bu “tushuncha”ni mutlaqo rad etadi. Uningcha, futbolchilar yoki murabbiyning ichki kelishuvlari tibbiy qarordan ustun bo‘la olmaydi. U yana X sahifasida yozadi: “Bizni tibbiy-huquqiy axloq kodeksi bog‘lab turadi. Rostini aytsam, John Terry uchun o‘yin qoidalarini o‘rganish foydali bo‘lardi. Yetarlicha vaqt o‘tdi, do‘stim”.
“Qo‘llarim bog‘langan edi”: hakam, futbolchi va majburiyat
Carneiro o‘zining o‘sha kundagi harakatlari qanday tartibda bo‘lganini ham aniq-raso tushuntirib berdi. Uning ta’kidlashicha, hammasi hakam va futbolchi signali bilan boshlandi.
“So, IT IS really simple”, — deb yozadi u, so‘ngra vaziyatni bosqichma-bosqich sanaydi: hakam Michael Oliver ularni ikki marta chaqirgan, Eden Hazard esa tibbiy yordam so‘ragan. Carneiro yon chiziqdan futbolchi bilan ko‘z urishtirganini, Hazard yana yordam kerakligini tasdiqlaganini aytadi. “Shu pallada men tibbiy mutaxassis sifatida qo‘llarim bog‘langan edi”, — deydi u.
Bu — futbol ichki “kelishuv”lari bilan emas, tibbiy kasb etikasi va hakam ko‘rsatmasi bilan boshqariladigan zona. Carneiro aynan shuni urg‘ulaydi: murabbiy va futbolchi fikri emas, maydondagi xavfsizlik va futbolchi sog‘lig‘i ustuvor bo‘lishi kerak.
Tibbiyot jamoasining pozitsiyasi
Carneiro o‘z fikrini yakka holda emas, mutaxassislar jamiyati bilan ham mustahkamladi. U British Association of Sport and Exercise Medicine bayonotidan iqtibos keltirdi. Tashkilot aniq yozadi: hakam tibbiy brigadani chaqirgan zahoti, ularning vazifasi bitta — futbolchini ko‘rish va baholash. Bu ularning “mutlaq g‘amxo‘rlik majburiyati”.
Bu yerda futbol taktikasidan ko‘ra, tibbiy etikaga xos qat’iylik hukmron. Natijani saqlab qolish istagi, o‘yin oqimi, “o‘yin madaniyati” — bularning barchasi shifokor uchun ikkinchi darajaga tushadi.
Yillar o‘tdi, lekin 2015-yilgi o‘sha yoz oqshomi hanuzcha futbol olamida bahs uyg‘otadi: murabbiy talabi, futbolchi xohishi va shifokor majburiyati o‘rtasidagi chegarani aslida kim chizishi kerak?
