Eva Carneiro 11 yil o‘tib José Mourinho va John Terryga javob berdi
“Chelsea” sobiq shifokori Eva Carneiro 11 yil oldin klubdan ketishiga sabab bo‘lgan mojaro yana kun tartibiga qaytgach, José Mourinho va John Terryga ochiqchasiga javob berdi.
Bu safar voqea maydonda emas, Netflix’ning “Mourinho” hujjatli filmi orqali qayta jonlandi. Unda “Chelsea”ning sobiq bosh murabbiyi 2015-yil avgustida “Swansea City”ga qarshi 2:2 hisobida yakunlangan o‘yinda Eden Hazardga yordam berish uchun maydonga yugurib kirgan Carneiro va bosh fizioterapevt Jon Fearnni yana tanqid qiladi. Mourinho o‘sha payt ham, endi ham ularning qarorini “noto‘g‘ri” deb ataydi.
Carneiro bunga javobni uzoq kutdirmadi. U ijtimoiy tarmoqda, X sahifasida qisqa, lekin og‘ir ma’no yuklangan jumla yozdi:
“11 yil o‘tdi, yana eng yomoni qayta eslanmoqda. Umid qilamanki, bundan yaxshi pul ishlashgan.”
Bu faqat hissiyot emasdi. Bu – pozitsiya edi.
“Qoidalarni o‘rganish vaqti keldi, Jon”
Mourinhoning yonini olgan John Terry ham o‘z ulushini oldi. Hujjatli filmda u o‘sha davrda futbolchilar va tibbiy shtab o‘rtasida “tushuncha” bo‘lganini aytadi: tibbiyot xodimlari faqat jarohat “juda, juda jiddiy” bo‘lsa maydonga kirishi kerak bo‘lgan.
Carneiro bu fikrni keskin rad etdi va javobni aniq, professional nuqtadan berdi:
“Biz tibbiy-huquqiy axloq kodeksiga bog‘langanmiz. Rostini aytganda, John Terry o‘yin qoidalarini o‘rganib chiqsa, juda sog‘lom bo‘lardi. Yetarlicha vaqt o‘tdi, do‘stim.”
U shu bilan birga Britaniya Sport va Jismoniy Mashqlar Tibbiyoti Assotsiatsiyasi bayonotini ham ulashdi. Unda aytilishicha, tibbiyot xodimlari hakam chaqirganida futbolchiga yordam berish va uni baholash bo‘yicha “mutlaq g‘amxo‘rlik majburiyati”ga ega.
Carneiro keyingi postida vaziyatni yanada aniqroq tasvirlab berdi:
“Hammasi juda oddiy. Hakam Michael Oliver bizni IKKI MARTA chaqirdi, futbolchi Eden Hazard tibbiy yordam so‘radi, biz yon chiziqdan ko‘z urishtirdik va u tibbiy yordam kerakligini tasdiqladi, IKKI MARTA. Shu paytdan boshlab men tibbiy mutaxassis sifatida qo‘llarim bog‘langan edi.”
Bu – o‘sha kechadagi eng muhim chiziq. Hakam chaqirgan, futbolchi yordam so‘ragan. Tibbiyot xodimi uchun bu bahsli masala emas, majburiyat.
To‘qqiz kishi, portlagan g‘azab va uzilmagan chiziq
Mojaro 2015–16 yilgi mavsumning ochilish turida, “Chelsea” “Stamford Bridge”da “Swansea City”ni qabul qilgan kechada yuz berdi. Thibaut Courtois allaqachon maydondan chetlatilgan, “Chelsea” bosim ostida edi. Hazard yerda qolib ketdi, hakam chaqirdi, Carneiro va Fearn maydonga yugurib kirishdi.
Natija – protokol bo‘yicha. Hazard tashqariga chiqishi kerak bo‘ldi, “Chelsea” bir necha daqiqa to‘qqiz kishi bilan o‘ynadi. Aynan shu lahza Mourinho g‘azabini portlatdi.
U o‘sha paytda tibbiyot xodimlarini “impulsiv va sodda” deb atagan, “o‘yinni tushunishmaydi”, degan edi. Yillar o‘tib ham ohang o‘zgarmagan. Hujjatli filmda u yana o‘sha nuqtani takrorlaydi:
“Men shifokor emasman, lekin ko‘zlarim futbolchining jarohat olganini yoki olmaganini biladi. Men Eden jarohat olmaganini bilar edim, lekin shifokorlar maydonga chiqishdi va biz to‘qqiz kishi bo‘lib qoldik.”
So‘ng u jins masalasini ham tilga oladi, lekin o‘z uslubicha:
“Mening uchun ayol shifokor ham, erkak shifokor ham bir xil. Har doimgidek, xafa bo‘lganimda ishlatadigan lug‘atimni ishlatganman. Ba’zi so‘zlar bor, taranglik juda yuqori bo‘lgan paytda aytiladi. Odatda futbol madaniyatiga ega odamlar buni bir soniyada unutib yuboradi. Bu safar boshqacha bo‘ldi.”
Bu “boshqacha bo‘lgan” holat Carneiro uchun ishini, obro‘sini va oxir-oqibat klubdagi kelajagini o‘zgartirdi.
Terryning pozitsiyasi va tibbiyot bilan futbol o‘rtasidagi chiziq
John Terry, o‘sha paytdagi sardor, filmda murabbiy tomonda turdi:
“Tibbiy tomondan José ‘agar juda, juda yomon bo‘lmasa, maydonga chiqishmaydi’ derdi. Biz futbolchilar, tibbiyot xodimlari – hamma bunga rozi bo‘lganmiz. Bu, albatta, katta lahza edi va u buning uchun juda katta tanqidlarga uchradi.”
Bu so‘zlar tibbiy etikaga emas, kiyinish xonasidagi ichki “kelishuv”ga tayangan. Carneiro esa aynan mana shu chegarani chizib qo‘ymoqda: futbol ichki qoidalari bir tomonda, tibbiyot va huquqiy majburiyatlar boshqa tomonda.
Tribunal, kelishuv va uzr so‘ramagan murabbiy
“Swansea”ga qarshi o‘yindan so‘ng Carneiro va Fearn birinchi jamoa bilan ishlashdan chetlashtirildi. Carneiro bir oy o‘tib klubni tark etdi va “Chelsea”ga nisbatan “majburiy iste’foga chiqarish” bo‘yicha, Mourinho’ga esa alohida da’vo bilan sudga murojaat qildi.
Ish mehnat tribunali darajasiga chiqdi. 2016-yil iyunida klub va Carneiro kelishuvga erishdi. “Chelsea” rasmiy ravishda Carneirodan uzr so‘radi. Mourinho esa omma oldida hech qachon kechirim so‘ramadi.
2015-yil sentyabrida Futbol Assotsiatsiyasi uni Carneiroga nisbatan kamsituvchi so‘zlar ishlatmagan deb topdi. Shunga qaramay, u uch oydan kamroq vaqt o‘tib, chempionlikni himoya qilishdagi yomon start ortidan ishdan bo‘shatildi.
11 yil o‘tib ham bitmagan savol
Bugun esa, Netflix orqali eski jarohat qayta ochildi. Mourinho o‘z pozitsiyasini yana himoya qilmoqda, Terry uni tasdiqlamoqda, Carneiro esa o‘sha kechadagi yagona chiziqni eslatadi: hakam chaqirgan, futbolchi yordam so‘ragan, tibbiyot xodimi javob bergan.
Futbol olamida bu mojaro allaqachon tarix sahifalariga ko‘chib bo‘lgandek ko‘rinardi. Ammo 11 yil o‘tib ham bitta savol hanuz javobsiz qolmoqda: o‘yinni kim boshqaradi – his-tuyg‘ularga berilgan murabbiylarmi yoki kasb qasamyodiga sodiq qolgan shifokorlarmi?
