2026-yilgi F1 finali Yaqin Sharq xavfi ostida
2026-yilgi F1 finali xavf ostida: Yaqin Sharq alangasi taqvimni Yevropaga surishi mumkin
Formula 1 rahbari Stefano Domenicali 2026-yilgi mavsum yakuni atrofida tobora kuchayayotgan savollarga aniq chiziq chizdi: agar Yaqin Sharqdagi mojaro Qatar va Abu Dhabi bosqichlarini o‘tkazishga yo‘l qo‘ymasa, chempionat Yevropada yakunlanadi.
U F1 OAV vakillari bilan suhbatda yakuniy qaror “sentabr o‘rtalarigacha” qabul qilinishini aytdi.
“Bugungi kunda Qatar va Abu Dhabi poygalari tasdiqlangan, — dedi Domenicali. — Biletlar allaqachon sotib bo‘lingan. Bu sportimiz dunyo boshidan kechirayotgan muammolardan ham kattaroq bo‘lib ulg‘ayganining ajoyib ishorasi.
“Lekin, agar vaziyat biz o‘ylagandek barqarorlashmasa, sentabr o‘rtasidan avval qaror qabul qilamiz. Agar bu poygalarni o‘tkazishning imkoni bo‘lmasa, mavsum Yevropada tugaydi, chunki boshqa joylarga bora olmaymiz.”
Imola yana sahnaga qaytishi mumkin
Domenicali Yevropadagi ehtimoliy final manzili haqida ochiq gapirmadi, biroq paddokda asosiy nom aniq: Italiyadagi Imola. Tashkilotchilar rasmiy tasdiq bermagan bo‘lsa-da, tarix, infratuzilma va siyosiy og‘irlik uni tabiiy favoritga aylantirgan.
Bu yil taqvim allaqachon urush oqibatida siljigan. AQSh–Isroil–Eron chizig‘idagi keskinlik sababli aprelga rejalashtirilgan Bahrain va Saudi Arabia bosqichlari bekor qilindi. Shundan so‘ng sport yakshanba kuni e’lon qildi: Bahrain o‘rniga sentabr oyida Malaysia mezbonlik qiladi.
Bu o‘zgarish F1’ni tijoriy shartnomalar talab qiladigan 21 ta Gran-priga yetkazadi. Lekin Domenicali Las Vegas Grand Prix 21 noyabr kuni bo‘lib o‘tganidan keyin ham yana bitta poyga bo‘lishini xohlaydi. Mavsumni Las Vegas bilan yopish rejasi, demak, kun tartibidan chiqqanicha yo‘q.
Las Vegasni ko‘paytirishdan qo‘rqish
Bir paytlar Las Vegasda ketma-ket ikki hafta yakshanba kuni poyga o‘tkazish varianti ham ko‘rilgan. Domenicali buni rad etish sababini keskin ifoda qildi:
“Las Vegasda ikki poyga o‘tkazish imkoniyati bor edi, lekin biz o‘sha yerda qurayotgan bebaho marvaridni qadrsizlantirib qo‘ymoqchi emasmiz. O‘sha davrda AQShda NFL bilan tomoshabinlar uchun kurashamiz. Bu yerdagi sport ulkan kuchga ega, muxlislarning katta qismi o‘sha tomonga qaraydi. Biz o‘zimizni u bilan to‘qnash keladigan vaziyatga qo‘yishni istamaymiz.”
Kelasi yilda ochilish poygasi yana Bahrainga qaytishi rejalashtirilgan. So‘nggi ikki mavsumda start Avstraliyaga ko‘chirilgandi, bunga Ramazon taqvimi sabab bo‘lgan. Domenicali urush davom etishi ehtimoli uchun ham zaxira rejalar tayyorligini ta’kidladi.
“Shu paytgacha kuzda taqdim etiladigan taqvim odatiy reja sifatida tuziladi, — dedi u. — Lekin agar Yaqin Sharqdagi vaziyat hal bo‘lmasa, boshqa variantlarimiz bor. Yil oxiri biz uchun o‘sha ‘tetik’ nuqta bo‘ladi.”
U bu muqobil rejalar baribir “kelasi yilda ham 24 ta mamlakat maqsadini saqlab qolishga imkon berishini” qo‘shimcha qildi.
Yangi dvigatellar, eski bahslar
Bu yilgi yangi quvvat qurilmalari — ichki yonuv va elektr energiyasi taxminan 50-50 nisbatda bo‘linadigan tizim — haydovchilar orasida qizg‘in bahs uyg‘otdi. Asosiy e’tiroz: akkumulyatorni doimiy zaryadlash zarurati tufayli ular cheklovsiz hujumkor hayday olmayapti.
Tez burilishlar, odatda, jur’at va mahorat sinoviga aylanadigan uchastkalar, endi ko‘p hollarda ikki karra chempion Fernando Alonso aytgandek, “zaryadlash stansiyasi”ga o‘xshab qolyapti.
Domenicali esa tomoshabinlar buni boshqacha qabul qilayotganini ta’kidladi.
“Trekda juda ko‘p harakat bor. Odamlar bundan zavqlanyapti. Ular bo‘layotgan voqealarga e’tibor qaratishgan, — dedi u. — Ular texnologiyani, ‘klipping’ bo‘linmalarini yoki shunga o‘xshash tushunchalarni tushunmaydi, bu bizning keng auditoriyamiz uchun juda texnik. Natijada, trekdagi effekt muxlislar uchun juda ijobiy bo‘ldi.”
Shu bilan birga, u keyingi ikki mavsumda energiyani tiklash ta’sirini kamaytirish bo‘yicha qadamlar “sport uchun to‘g‘ri yo‘l” ekanini tan oldi.
Max Verstappen, Lando Norris va boshqa haydovchilarning keskin chiqishlaridan so‘ng Domenicali ulardan ochiqcha, lekin bunyodkorona bo‘lishni so‘raganini ham yashirmadi.
“Biz hech kimning og‘ziga skotch yopishtirish uchun bu yerdamasmiz, — dedi u. — Avtosportning go‘zalligi shundaki, har kimning o‘z fikri bor. Lekin fikr — shunchaki fikr. Men bu narsalarni to‘rt devor ichida muhokama qilib, yechim topishni afzal ko‘raman.”
FIA va V8 orzusi
Yangi dvigatel qoidalari yana bir frontni ochdi. FIA prezidenti Mohammed Ben Sulayem 2030 yoki 2031-yillardan boshlab tabiiy puflanadigan V8 dvigatellariga qaytish g‘oyasini faol targ‘ib qilmoqda. U 2031-yilda jamoalar bilan tuzilgan shartnomalar tugashi bilan FIA xohlagan reglamentni mustaqil joriy etishi mumkinligini eslatib, bu niyatini ochiqchasiga bosim vositasiga aylantirmoqda.
Domenicali esa sport kelajakdagi dvigatel qoidalarining konturini yil oxirigacha tayyorlab qo‘yish yo‘lida ekanini aytdi.
“Asosiy maqsad — kelajak reglamentini imkon qadar sodda qilish, mashinalarni yengillashtirish, barqaror yoqilg‘i bilan ishlash, albatta, ma’lum darajada elektrifikatsiyani saqlagan holda, — dedi u. — Eng muhimi, haydovchilarga ma’lum rejimlarda bor kuchi bilan hujum qilish imkonini berish.”
Uning so‘zlariga ko‘ra, yil oxirigacha jamoalar bilan muhokama qilishga tayyor “paket” shakllanadi.
Bu yerda ikkita yo‘l ko‘rinib turibdi. Agar hamma 2031-yildagi tabiiy tsikl tugashini kutsa, FIA o‘sha paytda butunlay yangi reglamentni stolga qo‘yishi mumkin bo‘ladi. Jamoalar xohlasa, qo‘shiladi, xohlamasa — yo‘q. Yoki hozirdan kelishuv topilib, yangi qoidalar muddatidan oldin ham kuchga kirishi mumkin. Buning uchun boshqaruv mexanizmini ishlab chiqish zarur.
“Jamoalar va ishlab chiqaruvchilar bilan juda faol suhbatlar ketmoqda, — dedi Domenicali. — Har kim o‘z manfaatidan kelib chiqib turli yo‘nalishlarni oldinga suryapti. Lekin yil oxiriga borib, kelajak uchun to‘g‘ri paketni shakllantira olishimizga ishonaman.”
V8 konsepsiyasiga ko‘plab dvigatel ishlab chiqaruvchilar ochiq. Lekin Mercedes va Audi turbokompressorlar saqlanib qolishini xohlaydi, muzokaralar aynan shu tomonga og‘ayotgani aytilmoqda. Kutilishicha, yangi dvigatellar yo‘l avtomobillari bilan bog‘liqligini yo‘qotmaslik uchun sezilarli darajada elektr quvvat ulushini ham saqlab qoladi.
Endi esa asosiy savol: F1 2026-yilda chempionlik poygasini Imola kabi klassik Yevropa sahnasida yakunlaydimi yoki Yaqin Sharqdagi siyosiy shamollar Qatar va Abu Dhabi uchun yana bir bor yo‘l ochadimi?
