FIFA inqirozi: Infantino rejasidan voz kechdi
Jahon futboli uyushmasi bir haftadan beri siyosiy bo‘ron markazida. FIFA chorshanba kuni Gianni Infantino ilgari surgan va endi rasman bekor qilingan Jahon chempionati daromadlaridagi ulushlarni sotish rejasi bo‘yicha “xatolar qilinganini” tan oldi va uzr so‘radi. Ammo bu kechikkan tavba ham prezident atrofidagi ishonch inqirozini to‘xtatgani yo‘q.
Rabatdagi yig‘ilish: yuzni saqlab qolish urinishi
Marokashning Rabat shahrida o‘tgan shoshilinch yig‘ilishda FIFA rahbariyati bir sahnada jamlandi. Rasmiy bayonotga ko‘ra, Bosh kotib Mattias Grafström va boshqaruv kengashi a’zolari Infantino prezidentligiga “to‘liq qo‘llab-quvvatlov” bildirgan.
Gap Jahon chempionati daromadlarining bir qismini FIFA Forward Enterprise (FFE) nomli tijoriy sho‘ba orqali sotish rejasida ketmoqda edi. FIFA bu jarayon bo‘yicha “xatolar tan olinganini” va “jarayon boshqacha olib borilishi kerak bo‘lganini” e’tirof etdi. Kengash a’zolari va milliy assotsiatsiyalarga xat yuborilib, yo‘l qo‘yilgan xatolar uchun uzr so‘ralgani va “bunday holat qayta takrorlanmasligi” va’da qilindi.
Grafströmning bugungi pozitsiyasi ayniqsa e’tiborga molik. U o‘tgan hafta barcha FIFA xodimlariga yuborgan xatida bo‘lib o‘tgan voqealarni “achinarli va qoralashga arzigulik hodisalar ketma-ketligi” deb atagan, ya’ni Infantino chizgan yo‘ldan ochiqcha uzoqlashgandi. Endi esa rasmiy bayonotda u prezidentni qo‘llab-quvvatlayotgani aytilmoqda. FIFA o‘z navbatida Infantinoning ham o‘z bosh kotibini yana bir bor qo‘llab-quvvatlaganini ta’kidladı.
Eng muhim jumla qisqa bo‘ldi: FFE loyihasi “butunlay kun tartibidan olib tashlangan”.
“Har doim o‘rganadigan saboqlar bor, va FIFA bu tajriba asosida o‘z jarayonlarini yaxshilashda davom etadi”, — deyiladi bayonotda. Ammo bu jumla hozircha futbol siyosatidagi charchagan auditoriyani ishontirishga yetadimi?
Yevropa ligalarining ochiq zarbasi
Kunning avvalida Yevropa professional ligalar assotsiatsiyasi — ichida Premier League, La Liga, Serie A kabi gigantlar bor — FIFAga qarshi eng keskin bayonotlaridan birini e’lon qildi. Ular FFE tashabbusini “xavfli” deb atab, bu reja FIFA boshqaruvi, ichki madaniyati va qaror qabul qilish uslubi haqida “jiddiy savollar” tug‘dirganini yozdi.
“Endi, har qachongidan ko‘ra ko‘proq, FIFA shunday boshqaruv islohotiga muhtojki, unda barcha asosiy manfaatdor tomonlar o‘yinimiz kelajagini belgilovchi qarorlar qabul qilishda rasmiy rolga ega bo‘lsin”, — deyiladi Yevropa ligalarining bayonotida.
Ular Jahon chempionatini 64 ta terma jamoaga kengaytirish ehtimolini ham keskin tanqid qildi. Yevropaliklar fikricha, FIFA “bir tomonlama, buzuvchi qarorlar qabul qilishni” davom ettira olmaydi. Shuning uchun ular aniq chiziq chizdi: islohot bo‘lmaguncha, FIFA musobaqalarini “kengaytirish yoki yangilarini yaratish” tashabbuslarini rad etishadi.
Bu allaqachon siyosiy bosim emas, balki ochiq blokadaga o‘xshaydi.
Figo zarbasi va 2030 finali atrofidagi inkor
Jahon futboli yulduzlaridan biri ham jim o‘tirgani yo‘q. Portugaliya terma jamoasi va Real Madrid afsonasi Luis Figo ham Infantino iste’fosini so‘rab chiqdi va u prezidentlik lavozimini “obro‘sizlantirdi”, deya baholadi. Futbol maydonida raqiblarni aldashga o‘rgangan Figo bu safar siyosiy dribblingni qabul qilmasligini ochiq ko‘rsatdi.
Shu fon’da Britaniya ommaviy axborot vositalaridan birida paydo bo‘lgan xabar yanada shov-shuv qo‘zg‘adi: go‘yoki Infantino o‘ziga siyosiy qo‘llab-quvvatlov izlar ekan, Marokashga 2030 yilgi Jahon chempionati finalini o‘tkazish bo‘yicha va’da bergan. Eslatib o‘tamiz, 2030 yilgi turnirning asosiy hammezbonlari sifatida Ispaniya, Portugaliya va Marokash tasdiqlangan. Marokash Kasa-Blanka yaqinida 115 ming tomoshabinga mo‘ljallangan King Hassan II Stadium loyihasiga tayanmoqda, Ispaniyada esa Real Madrid va Barcelona uy arenalari final uchun asosiy nomzodlar qatorida.
FIFA bu xabarni keskin rad etdi. Tashkilot matbuot kotibi bunday “va’da berilganini aytish yolg‘on va chalg‘ituvchi” ekanini bildirdi va 2030 finali bo‘yicha qaror keyinroq qabul qilinishini ma’lum qildi.
Ammo siyosiy ishonch shunday narsa — bir marta chizilgan chiziqni so‘z bilan o‘chirib bo‘lmaydi.
Kanadadan kelgan ishonchsizlik
Tanqid to‘lqini Yevropadan nariga ham o‘tdi. Kanada Bosh vaziri Mark Carney chorshanba kuni ochiqchasiga endi Infantino shaxsiga ishonmasligini aytdi. Uning fikricha, FIFA prezidenti eng yaqin maslahatchilarini jalb qilmasdan qaror qabul qilib, boshqaruvda “halokatli” xatoga yo‘l qo‘ygan.
“Albatta, men janob Infantino shaxsiga ishonchim yo‘qligini aytaman”, — dedi Carney. U avvalroq 2026 yilgi Jahon chempionati (Kanada, Meksika va AQSh hamkorligida) doirasidagi bir qancha tadbirlarda Infantino bilan yonma-yon paydo bo‘lgan edi. Endi esa o‘sha sahnalar ortidan mutlaqo boshqa ohang eshitilmoqda.
Bu — siyosiy hamkorlikdan ochiq ishonchsizlikka keskin burilish.
UEFA bo‘ykoti va ichki bo‘linishlar
Mart oyida bo‘lib o‘tadigan saylovlar arafasida Infantino prezidentligi ustidan savollar tobora ko‘paymoqda. Ayniqsa UEFA bosimi keskin: Yevropa futboli uyushmasi FFE rejalari davom ettirilgan taqdirda Jahon chempionatini boykot qilishga ovoz berdi. Bu — futbol siyosatida kam uchraydigan darajadagi tahdid.
Infantino orqaga chekinganidan keyin ham UEFA FIFA rahbariyatiga ishonchini yo‘qotganini ochiq bildirdi. Bu esa mart oyidagi saylovda prezidentlik uchun haqiqiy raqib paydo bo‘lishiga zamin yaratishi mumkin.
Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi futbolini birlashtiruvchi CONCACAF ham FIFA rahbariyatini tanqid qilib, ular “endilikda futbolni birinchi o‘ringa qo‘ymay qo‘ygani”ni aytdi.
FIFA ichida ham chiziqlar chizilmoqda. Global futbol rivoji bo‘yicha bosh mas’ul Arsène Wenger FFE rejalaridan o‘zini chetga olib qo‘ydi. Prezidentning yaqin maslahatchilaridan Carlos Cordeiro o‘tgan hafta iste’fo berdi. Bosh operatsion direktor Kevin Lamour esa xodimlar “prezidentning ochiq bo‘lmagani sababli aldanganini” aytib chiqdi.
Bu faqat tashqi bosim emas. Bu — tashkilotning o‘z ichida ham ishonch yemirila boshlaganidan darak.
To‘rtinchi muddat oldidan eng og‘ir sinov
Gianni Infantino mart oyida FIFA prezidenti sifatida to‘rtinchi va so‘nggi muddatga saylanishni maqsad qilgan. Lekin bugungi manzara shuni ko‘rsatmoqdaki, bu safar u oddiy saylov kampaniyasidan ko‘ra ko‘proq ishonchni qayta tiklash jangiga kirgan.
FFE loyihasi bekor qilindi, uzr so‘raldi, “saboq oldik” degan jumlalar aytildi. Ammo savol ochiq qolmoqda: futbol olami bu safar chindan ham saboq olindi, deb ishona oladimi? Yoki bu inqiroz FIFA tarixidagi yanada chuqurroq o‘zgarishlar uchun boshlang‘ich nuqtaga aylanadimi?
