FIFA milliardlik reja muzlatildi: Infantino bosim ostida
Futbolning eng qudratli tashkiloti o‘z tarixidagi eng keskin siyosiy zarbalardan birini qabul qildi. FIFA rahbariyati tashqi investorlar bilan milliardlab dollarlik kelishuvdan voz kechdi. Sabab bitta: a’zolarning, ayniqsa Yevropa frontining ochiq isyoni.
Gap 4,2 milliard dollar atrofida. Reja aniq edi: yangi tuzilma tashkil etiladi, Jahon chempionati ham shu blok ostiga o‘tkaziladi, uning qariyb 20 foizi xususiy kapitalga sotiladi. Baholash? 20 milliard dollar. Futbolning eng katta brendi — bozorga chiqarilayotgan korporativ aktiv sifatida.
Bu g‘oya seshanba kuni oshkor bo‘ldi, ammo to‘rt kun ham yashamadi. UEFA tezda javob qaytardi va payshanba kuni FIFA musobaqalarini boykot qilishga ovoz berdi. Shundan keyin vaziyat butunlay o‘zgardi.
“Futbolning ruhi savdoga qo‘yildi”
UEFA bayonotida ohang keskin edi. Ularning fikricha, bu darajadagi taklif yashirincha tayyorlanmasligi kerak edi. Yevropa uyni titratadigan gapni ochiq aytdi: FIFA futbolning “ruhi”ni sotuvga qo‘yayotganini bildirdi.
Shu fon ostida kechga borib, Gianni Infantino orqaga chekinishga majbur bo‘ldi. FIFA prezidenti juma kuni kechqurun tarqatilgan bayonotida shunday dedi: fikrlar diqqat bilan tinglangach, loyiha “chuqur bo‘linishlar” keltirib chiqargani ayon bo‘ldi va bu endi dastlab qo‘yilgan maqsadlarga xizmat qilmaydi. Shuning uchun reja to‘xtatiladi.
U o‘zini oqlashga ham urindi: maqsad har doim “birlashtirish va yaxshilash” bo‘lganini ta’kidladi. Ammo bu safar tashkilot ichidagi qarshilik juda kuchli bo‘ldi.
Bosim faqat tashqaridan kelmadi. O‘sha kuni ertalabning o‘zida Infantinoning eng yaqin maslahatchilaridan biri — Carlos Cordeiro darhol kuchga kiradigan iste’fosini e’lon qildi. U bu rejani “futbol uchun yomon bitim” deb atadi.
FIFA bosh operatsion direktori Kevin Lamour esa yanada keskinroq chiqdi: xodimlar Infantino tomonidan “aldanganini” aytdi va bu tashabbusni “bitta odam loyihasi” deb ta’rifladi. Ichki ishonchning qay darajada yemirilgani shundan ham bilinadi.
Siyosiy maydonda ham zarba bo‘ldi. Buyuk Britaniya bosh vaziri Andy Burnham juma kuni jurnalistlar oldida Infantino “tashkilotni boshqarish uchun noto‘g‘ri odam” ekanini aytdi. Endi gap faqat moliyaviy sxema haqida emas, yetakchilik haqidagi savollar haqida ham ketmoqda.
Infantino kursisi qanchalik tebranmoqda?
Bu mojaro FIFA prezidentining kelajagini darhol muhokama markaziga olib chiqdi. 56 yoshli Infantino allaqachon bosim ostida edi. Sabab — 2026 yilgi Jahon chempionati atrofida AQSh prezidenti Donald Trump bilan bo‘lgan munosabatlari.
Trump ochiqchasiga aytdi: u Infantino bilan telefon orqali Folarin Balogun olgan qizil kartochka haqida gaplashgan, keyinroq bu diskvalifikatsiya bir yilga to‘xtatilgan va hujumchi keyingi o‘yinda maydonga tushgan. Bunday tafsilotlar FIFA mustaqilligi haqidagi savollarni kuchaytirdi.
Yangi xususiy investitsiya sxemasida ham siyosiy soyalar ko‘rinib turardi. Kutilishicha, ushbu venture kapital loyihasiga Thrive Capital asoschisi Joshua Kushner boshchilik qilishi kerak edi. U — Jared Kushnerning ukasi, Jared esa Donald Trumpning kuyovi.
Trumpning o‘zi esa Camp Davidda jurnalistlarga Infantino bilan FIFA ulushlarini tashqi investorlar ixtiyoriga berish masalasida gaplashmaganini aytdi. Lekin familiyalar, aloqalar va raqamlar bir joyga yig‘ilganda, futbol siyosat bilan qanchalik chirmashib ketgani yaqqol ko‘rinadi.
Shu paytgacha Infantino uchun kelasi saylov deyarli texnik masala bo‘lib ko‘ringandi. U 2031 yilgacha bo‘lgan yakuniy muddatga yana nomzodini qo‘yishini e’lon qilgan, Marokashda bo‘lib o‘tadigan saylovda raqibsiz qatnashishi kutilayotgan edi. Oxirgi Jahon chempionatining AQSh, Kanada va Meksika bilan hamkorlikda muvaffaqiyatli o‘tgani ham unga siyosiy kapital qo‘shgandi.
Endi esa vaziyat o‘zgardi. Rasmiy darajada hech kim ochiqcha nomzodini e’lon qilgani yo‘q, ammo bu mojaro fonida Infantinoning roliga nisbatan savollar tobora balandroq yangramoqda.
Osiyo fronti burildi, yangi raqiblar paydo bo‘ladimi?
Infantino 11 yillik hukmronligi davomida eng katta tayanchlardan birini Osiyodan topgandi. Asian Football Confederation (AFC) unga doimiy ittifoqchi bo‘lib keldi. Ammo bu safar ular ham qat’iy “yo‘q” dedi.
AFC bayonotida FIFA boshqaruv uslubi zudlik bilan qayta ko‘rib chiqilishi lozimligi ta’kidlandi. Ularning fikricha, bu reja FIFAning maslahatlashuv va qaror qabul qilish mexanizmidagi “fundamental zaifliklar”ni fosh qildi. Endi bu kamchiliklar bartaraf etilishi talab qilinmoqda.
AFC uzoq yillik prezidenti, 2016 yilda Infantino bilan FIFA saylovida juda oz farq bilan yutqazgan Shayx Salman bin Ebrahim Al Xalifa ham alohida bayonot berdi. U reja “mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan” ekanini aytdi.
Shayxning fikricha, FIFAning bir tomonlama harakatlari qit’a futbolining asosiy tamoyillarini — birdamlik, hamkorlik va shaffoflikni — ostin-ustun qilmoqda. Bu so‘zlar shunchaki diplomatik tanqid emas, balki eski raqibning yana sahnaga qaytishi mumkinligidan darak berayotgandek.
Shimoliy va Markaziy Amerika futboli yetakchisi Victor Montagliani ham keyingi saylovda Infantino bilan raqobatlashishi mumkin bo‘lgan nomzod sifatida tilga olinmoqda. Hozircha u rasman e’lon bermagan, ammo kulis ortida uning nomi tobora ko‘proq tilga olinmoqda.
FIFA saylovi 18 mart kuni Marokashda o‘tkazilishi rejalashtirilgan. 211 a’zo assotsiatsiya ovoz beradi. Nomzodlar uchun oxirgi muddat — 18 noyabr. Shuncha vaqt ichida kimlar sahnaga chiqadi? Osiyo fronti qanchalik qat’iy bo‘ladi? Yevropaning boykoti real siyosiy harakatga aylanadimi?
Bugun bitta narsa aniq: FIFA milliardlik rejasini muzlatdi. Ammo muz ustida qolgan narsa faqat loyiha emas, Gianni Infantinoning o‘zi ham. Endi uning eng katta o‘yini saylov kabinasida davom etadi.
