Filadelfiyada sinov: Croatia va Ghana o‘yinidan oldin

27 iyun, Pennsylvania. Kechki shovqin hali ko‘tarilmagan payt, lekin Philadelphia Stadium (Lincoln Financial Field) allaqachon bosim ostida. Bu oddiy guruh bosqichi emas. Group L uchun bu – burilish nuqtasi. Croatia uchun – hayot chizig‘ini mustahkamlash imkoniyati. Ghana uchun – mukammal guruh bosqichini yakunlash eshigi.

Start fursati aniq: 21:00 GMT, 15:00 EST. Lekin haqiqiy vaqt – hisoblagichda emas, o‘yinchilarning oyog‘ida va murabbiylarning boshida.

Ikkinchi tur: kim qanday kelmoqda?

Croatia – Panama ustidan 1:0. Hisob sodda, yo‘l esa og‘ir bo‘ldi. Toronto Stadiumda Zlatko Dalić jamoasi o‘zini qayta yig‘ib oldi. Englandga qarshi 4:2 hisobidagi qulashi ortidan Vatreni shaklni o‘zgartirdi, pressing va tranzitni yaxshiroq boshqarishga urinib, birinchi bo‘limni Panama blokini sindirishga sarfladi.

Tanaffusda esa hammasi o‘zgardi. Zaxiradan chiqqan Ante Budimir 53-daqiqada vertikal hujumni mukammal yakunlab, turnirni Croatia uchun qayta yoqib berdi. Gol kiritilgach, Dalić jamoasi ortga chekinmadi, lekin aqlli tarzda maydonni toraytirib, qanotlarni bo‘g‘ib, markazni berk qildi. Panama uchun markazdan yo‘l yopildi, vaqt esa Croatia foydasiga ishladi. Uch ochko, birinchi “nolga” o‘yin va nafas olish imkoniyati.

Ghana esa Boston Stadiumda butunlay boshqa turdagi jangni o‘tkazdi. Englandga qarshi 0:0 – bu shunchaki natija emas, Carlos Queiroz uchun taktik manifest. Qattiq, zich 5-4-1, o‘rtada yo‘llar to‘sib qo‘yilgan, tranzitsiya bo‘g‘ilgan. England bosimni oshirdi, lekin markazdan deyarli kirish topa olmadi.

Harry Kane, Jude Bellingham – barchasi Ghana strukturasi devoriga urildi. Ikkinchi bo‘limda bosim kuchaydi, lekin Ghana tayanch chizig‘i sinmadi. Thomas Partey boshchiligidagi o‘zak har bir pressing to‘lqinini yutib oldi, so‘nggi daqiqalarda ham tartibni yo‘qotmadi. Natija – muhim bir ochko, mag‘lubiyatsiz yurish va guruhning yuqori qismida qulay pozitsiya.

Taktik shaxmat: Dalić va Queiroz qarama-qarshiligi

Bu o‘yin – ochiq jang emas, nervlarni yeydigan shaxmat partiyasi bo‘lishi kutilmoqda. Har bir pressing, har bir noto‘g‘ri pas – oqibatga ega.

Croatia: hujumdan voz kechmasdan xavfni boshqarish

Dalić o‘zining dadil, yuqori tempdagi o‘yinidan voz kechmaydi. Croatia bu turnirda hamon vertikal harakat, kenglikdagi rotatsiyalar va tranzitsiyada tez qarshi hujumlar orqali raqibni bo‘g‘ishga qodir ekanini ko‘rsatdi.

Ammo xavf ham shu yerda. To‘liq hujumga o‘tgan paytda qanot himoyachilari juda yuqoriga ko‘tariladi, orqada esa bo‘sh zonalar paydo bo‘ladi. Panama buni jazolay olmadi, Ghana esa bunday imkoniyatni qo‘ldan boy bermaydigan jamoa.

Shu sabab Dalić uchun asosiy tugun – tayanch zona. Mateo Kovačić va Luka Modrić juftligi nafaqat to‘pni nazorat qilishi, balki markazdagi yarimzonalarni berkishi, Ghana kontralarida markaziy himoyachilarni yolg‘iz qoldirmasligi kerak. Xususan, to‘p yo‘q paytda pozitsion intizom – Croatia uchun yashash masalasi.

Ghana: devorni saqlab, oldinga tezroq chiqish

Queiroz ham o‘z tamoyillarini sindirmaydi. Englandga qarshi ishlagan pragmatik model – bu jamoaning tayanchi. Qattiq blok, jismoniy kuchli o‘zak, qat’iy intizom.

Ammo uchinchi tur boshqa talab qo‘yadi: bu safar Ghana nafaqat chidaydi, balki uch ochkoni ham talab qiladi. Croatia kabi yuqori blokka qarshi faqat yonlama paslar va sekin aylanuvchi to‘p bilan uzoqqa borib bo‘lmaydi. Charchoq to‘planadi, xatolar paydo bo‘ladi.

Shu bois Queiroz uchun kalit – o‘rtadagi tezlik. To‘p yutilganda Thomas Partey va Kwasi Sibo to‘pni oldinga ancha tez, vertikal tarzda uzatishi kerak bo‘ladi. Ghana aynan Croatia qanot himoyachilari tashlab ketadigan bo‘sh zonalarni nishonga olishi lozim. Gideon Mensah va Moses Senaya qanotdan kesib kirib, himoya chizig‘ini cho‘zib yuborsa, Jordan Ayew va Antoine Semenyo uchun “cho‘ntaklar” ochiladi. O‘sha mayda zonalarda esa o‘yin taqdiri hal bo‘ladi.

Croatia: sog‘lom tarkib va aniq skelet

Dalić qo‘lida – to‘liq tarkib. Jarohatlar yo‘q, diskvalifikatsiya yo‘q. Bu bosim ostida katta boylik.

Darvozada Dominik Livaković. Uning oldida markazda Marin Pongračić va Josip Šutalo juftligi. Chapda Joško Gvardiol, o‘ngda Josip Stanišić – ikkisi ham hujumga qo‘shilishni yaxshi ko‘radi, lekin aynan shu hujumkorlik Ghana kontralariga eshik ochishi mumkin.

Markazda ikki tayanch: Kovačić va Modrić. Biri pressingni yorib o‘tadigan dribling va tashabbus, ikkinchisi – ritmni boshqarish, tezlikni almashtirish, so‘nggi pasni topish san’ati. Ularning oldida Martin Baturina – yosh, dinamik, ikkinchi turda haqiqiy yurak bo‘lib ko‘rindi.

Qanotlarda – chapda Ivan Perišić, o‘ngda Mario Pašalić. Ikkalasi ham jarima maydoniga kirib borishni, orqa ustun tomon yugurishni yaxshi biladi. Oldinda esa Petar Musa – asosiy nishon nuqta. Zaxirada esa Panama qahramoni Budimir kutib turibdi; o‘yin ssenariysi o‘zgarsa, u yana hal qiluvchi zarbaga aylanishi mumkin.

Ghana: besh himoyachi, bitta zarba nuqtasi

Queiroz ham to‘liq tarkib bilan. Jarohatlar yo‘q, chetlatilganlar yo‘q. 5-4-1 tuzilmasi esa deyarli o‘zgarmas.

Darvozada yosh, lekin ishonchli Lawrence Ati-Zigi. Oldida – uch markaziy himoyachi: Jerome Opoku, Jonas Adjetey va Clinton Yirenkyi. Qanotlarda Gideon Mensah va Moses Senaya – butun chiziq bo‘ylab ishlashga majbur bo‘ladigan o‘yinchilar.

Markazda Thomas Partey va Kwasi Sibo – Ghana yuragi. Ular nafaqat raqib paslarini uzadi, balki birinchi uzatmani ham beradi. Qanotlarda Jordan Ayew va Antoine Semenyo tranzitsiyada darhol yordamga keladi, qarshi hujumlarda tezlik qo‘shadi.

Oldinda esa yolg‘iz, lekin xavfli Iñaki Williams. U Matchday 2da sariq kartochka olgan, lekin o‘ynashga tayyor. Uning orqaga tushib to‘p ushlashi, himoyachilarni o‘ziga tortishi Ghana kontralarini o‘tkirlashtiradi.

Maydon markazi: Modrić – Partey dueli

Bu o‘yinning yuragi bitta chiziqda uradi. Luka Modrić va Thomas Partey to‘qnashuvi – taktik jihatdan eng katta sahna.

Modrić Panama qarshi o‘yinda hujumchi ortida erkin harakat qilib, Croatia ritmini boshqardi. To‘pni qabul qildi, tezlatdi, sekinlashtirdi, qanotlarga yoydi, orqa chiziqni ko‘tarishga majbur qildi. Ghana kabi jismonan kuchli, zich himoyaga qarshi ham aynan uning maydondagi aql-idroki hal qiluvchi bo‘ladi. U markaziy himoyachilarni joyidan chiqarishi, Perišić uchun bo‘sh yo‘laklar ochishi kerak.

Uning qarshisida esa Partey. Englandga qarshi o‘yinda u Ghana tayanchini yopishtirib ushlab turdi, markazni yopdi, pressingni boshqardi. Croatia qarshi u bir lahzaga ham e’tiborini yo‘qotolmaydi. Sibo bilan birga u Modrićni to‘p qabul qiladigan zonalardan uzib qo‘yishi, uning markaziy taqsimotini bo‘g‘ishi kerak. Agar Modrić 10–15 metr erkinlikka ega bo‘lsa, Ghana blokini ushlab turish qiyinlashadi.

Baturina – Sibo: yangi avlod jangchilari

Martin Baturina Panama qarshi o‘yinda Croatia o‘yinini tiriltirgan futbolchi bo‘ldi. U markazdan oldinga yorib kirib, pressingni yorib o‘tdi, tranzitsiyaga uchinchi odam sifatida qo‘shildi, bo‘sh zonalarni topdi. Ghana qarshi ham uning vazifasi bir xil: chiziqlar orasida joy topish, to‘pni tez vertikal uzatish, hujumchilarga sifatli pas berish.

Uni to‘xtatish vazifasi esa Kwasi Sibo zimmasida. England qarshi o‘yinda u markazni yopishda, pressingni to‘g‘ri vaqtida boshlashda juda muhim rol o‘ynadi. Endi esa Baturina bilan “ko‘zga-ko‘z” kurash kutmoqda. Sibo pozitsiyani yo‘qotmasligi, Baturina orqasiga tushib qolmasligi, ayni paytda Modrićga ham yo‘l ochib bermasligi kerak. Bu – juda nozik muvozanat.

Agar Baturina to‘pni qabul qilib, burilib, oldinga qarab pas bera boshlasa, Ghana orqa beshligi doimiy bosim ostida qoladi. Sibo buni bo‘g‘a olsa, o‘yin ritmi Ghana foydasiga sekinlashadi.

Guruhdagi hisob-kitob: bitta xato – bir turnir bahosi

Group L jadvali hozircha tirik, nafas olmoqda. England – 4 ochko, +2. Ghana – 4 ochko, +1. Croatia – 3 ochko, −1. Panama – 0, allaqachon uyga yo‘lga chiqqan.

Shu fon’da Philadelphia o‘yini – matematik tugun.

Agar Croatia yutsa

Dalić jamoasi 6 ochkoga chiqadi va birinchi ikki o‘rinlardan birini deyarli kafolatlaydi. England – Panama natijasiga qarab, hatto birinchi o‘ringa ham da’vo paydo bo‘lishi mumkin, lekin real ssenariy – ikkinchi o‘rin.

Ghana esa 4 ochkoda qoladi. Odatda bu wild-card uchun yomon emas, lekin hammasi boshqa guruhlardagi farq va to‘plar nisbatiga bog‘liq bo‘lib qoladi. Qisqasi, ularning taqdiri o‘z qo‘lidan chiqadi.

Agar Ghana yutsa

Bu – Afrika jamoasi uchun ideal guruh bosqichi bo‘ladi. 7 ochko, avtomatik yo‘llanma, kayfiyat yuqori, keyingi bosqichga ishonch bilan kirish. England natijasiga qarab, birinchi yoki ikkinchi o‘rin – baribir qulay.

Croatia esa 3 ochkoda qoladi. −1 yoki undan ham yomonroq to‘plar nisbati bilan uchinchi o‘rin orqali chiqish uchun boshqa guruhlarda favqulodda natijalar kerak bo‘ladi. Bunday ssenariyda Vatreni deyarli boshqalarning xatosiga umid bog‘lab qoladi.

Agar durang bo‘lsa

Ghana – 5 ochko, keyingi bosqichga yo‘llanma deyarli kafolatlangan. Kamida ikkinchi o‘rin, holatga qarab – balki birinchi ham.

Croatia – 4 ochko, −1. Tarix ko‘p hollarda 4 ochko wild-card uchun yetarli bo‘lishini ko‘rsatgan, lekin manfiy to‘plar nisbati xavf tug‘diradi. Ular boshqa guruhlar tugashini kutib o‘tirishga majbur bo‘ladi. Filadelfiyadagi so‘nggi hushtak – ular uchun yakun emas, faqat kutish boshlanishi bo‘lishi mumkin.

Forma va noma’lum tarix

Croatia so‘nggi besh o‘yinda ikki marta yutdi, uch marta yutqazdi. Englandga qarshi 4:2 mag‘lubiyatda ular hisobda oldinda borar, lekin ikkinchi bo‘limda to‘rtta gol o‘tkazib yubordi. Belgia va Brazilga qarshi o‘rtoqlik uchrashuvlaridagi mag‘lubiyatlar, Slovenia va Colombia ustidan 2:1 hisobidagi g‘alabalar – bu jamoa gol ura oladi, lekin orqada ham ko‘p imkoniyat beradi. Besh o‘yinda 8 gol urib, 10 ta o‘tkazib yuborish – shunchaki statistika emas, Ghana kontrasi uchun signal.

Ghana esa so‘nggi besh uchrashuvda bir g‘alaba, bir durang, uch mag‘lubiyat qayd etdi. Panama ustidan 1:0 – ularning uzoq tanaffusdan keyingi ilk g‘alabasi. Oldinroq Wales bilan 1:1, Mexico (0:2), Germany (1:2), Austria (1:5)ga qarshi og‘ir mag‘lubiyatlar bo‘lgan. To‘rtta gol urib, to‘qqiztani o‘tkazib yuborish – himoya hamma vaqt ham bu darajada mustahkam bo‘lmaganini eslatadi. Lekin Boston kechasidagi Englandga qarshi “nolga” o‘yin, ayniqsa, psixologik burilish bo‘ldi.

Bu ikki jamoa rasmiy ma’lumotlar bazasida bir-biriga qarshi hech qachon o‘ynamagan. Demak, tarix yo‘q. Hech qanday eski hisob-kitob, o‘ch, psixologik yuk yo‘q. Faqat hozirgi forma, hozirgi bosim va hozirgi turnir.

Philadelphia kechasi bir savolni hal qiladi: qat’iyatli, tajribali Croatia o‘z odatiga ko‘ra turnir bosimida yana bir bor yo‘l topadimi yoki intizomli, jismonan kuchli Ghana nihoyat katta mundial sahnasida guruhdan chiqishning yangi bobini ochadimi?

Javob – bir kechada, 90 daqiqada, balki undan ham ortiq vaqt ichida topiladi.