Futbol va Fanlar Olamidagi Martabalar: O‘xshashliklar va Farqlar

Fanlar olamidagi martabalarni professional futbol bilan qiyoslagan Sarah Blackford o‘z maqolasida qiziqarli xarita chizadi. U tadqiqotchining yo‘li bilan futbolchining yo‘lini yonma-yon qo‘yadi: ikkalasida ham yuqoriga ko‘tarilish uchun birdaniga “yangi ko‘nikmalar to‘plami” talab qilinadi — odamlarni boshqarish, pulni hisob-kitob qilish, kutish va umidlarni boshqarish. Lekin aynan shu o‘xshatish akademiyani noqulay ahvolga solib qo‘yadi.

Futbol allaqachon bir narsani anglab bo‘ldi: eng yaxshi o‘yinchi — har doim ham eng yaxshi murabbiy emas. Bugun Premier League darajasida jamoa boshqarishni istagan, hatto Jahon chempioni bo‘lgan sobiq yulduz ham UEFA Pro Licence olmasdan chetda qoladi. Bu litsenziya yillar davom etadigan, yetakchilik, muloqot va jamoa bilan ishlash bo‘yicha baholanadigan kurslar, imtihonlar, amaliy mashg‘ulotlarni o‘z ichiga oladi. Bir paytlar stadionni larzaga keltirgan gollar, endi uni o‘qish xonasidan ozod qilmaydi.

Laboratoriya eshiklari oldida esa bunday talab yo‘q. Ilmda guruh boshlig‘i bo‘lish, grantlarga javob berish, yosh tadqiqotchilar salomatligi va ruhiy holati uchun mas’ul bo‘lishning asosiy “diplomi” — kuchli nashrlar ro‘yxati, xolos. Bu esa so‘nggi mavsumda eng ko‘p gol urgan hujumchiga murabbiylik kreslosini tutqazib, “qolganini o‘zi biladi” deb ishongan bilan barobar.

Natija kutilgancha. Bitiruvchi doktorantlar o‘rtasida o‘tkazilgan so‘rovlar bir narsani qayta-qayta ko‘rsatadi: ilmiy rahbarlik sifati ularning eng katta norozilik manbalaridan biri. A’lo darajadagi laboratoriya yetakchiligi bo‘yicha kurslar bor, uslubi zamonaviy, mazmuni chuqur. Lekin ular ko‘pincha ixtiyoriy, majburiy emas.

Futbol allaqachon maydondagi iste’dodning o‘zi yetarli emasligini tan oldi. Savol endi boshqacha: laboratoriya “draj”ida o‘tirganlar qachon murabbiylikka yarasha tayyorgarlik ko‘rishni boshlaydi?