Harry Kane: Ballon d'Or tarixiga qarshi kurash

Ballon d'Or uchun qisqa ro‘yxat seshanba kuni e’lon qilinadi. Bukmekerlar allaqachon o‘z hukmini chiqargan: bu safar peshqadam – Harry Kane. Klub va terma jamoadagi bu mavsumdagi gollari bilan u raqiblarini soyada qoldirdi. Ammo bu mukofot hech qachon faqat raqamlar haqida bo‘lmagan.

Tarix shuni ko‘rsatadiki, Ballon d'Or deyarli har doim eng katta sahnada – Jahon chempionati va yirik xalqaro turnirlarda – kim porlaganiga qarab beriladi. Gollar muhim. Lekin ular yakuniy so‘zni har doim ham aytmaydi.

Jahon chempionati yillari: aniq qolip

1956-yilda France Football jurnalisti Gabriel Hanot tomonidan ta’sis etilgan Ballon d'Or dastlab faqat Yevropa futbolchilari uchun edi. Birinchi sovrindor – Angliyaning Sir Stanley Matthews’i. 1995-yilgacha cheklov saqlanib qoldi, shundan keyin barcha millat vakillariga eshik ochildi.

Shu orada bir naqsh paydo bo‘ldi. Ayniqsa, Jahon chempionati yillarida.

1958-yilda Raymond Kopa Frantsiyani yarim finalga olib chiqqani uchun Ballon d'Orni qo‘lga kiritdi. Oradan ko‘p o‘tmay, France Football 2016-yilda mukofotning 60 yilligiga bag‘ishlab eski yillarga qaytdi va 1995-yilgacha bo‘lgan barcha sonlarni qayta ko‘rib chiqdi. Ularning xulosasi aniq edi: agar mukofot o‘sha paytda ham butun dunyo futbolchilari uchun ochiq bo‘lganida, 17 yoshli Pele Braziliyaning birinchi Jahon chempionligi ortidan Ballon d'Orni allaqachon qo‘lga kiritgan bo‘lardi.

1962-yilda rasmiy ravishda Josef Masopust Czechoslovakia bilan finalga chiqqani uchun sovrinni oldi. Ammo qayta tahlil shuni ko‘rsatdiki, Garrincha Braziliyani ketma-ket ikkinchi Jahon chempionligiga olib chiqqan eng yorqin futbolchi bo‘lgan.

1970-yilga kelib ham xuddi shunday manzara: Pele Braziliyaga uchinchi Jahon chempionligini olib berdi, France Football esa o‘sha yilning haqiqiy birinchi raqami aynan u bo‘lganini tan oldi.

Rasmiy ro‘yxatda esa naqsh yanada ravshan: Bobby Charlton (1966), Paolo Rossi (1982), Lothar Matthäus (1990), Zinedine Zidane (1998), Ronaldo (2002) va Fabio Cannavaro (2006) – barchasi Jahon chempionligini ko‘targan yilida Ballon d'Orni oldi.

Istisnolar ham bor, lekin ular ham chuqur yurishsiz emas. Johan Cruyff 1974-yilda Niderlandiyani finalga olib bordi va sovrinni oldi. Luka Modric 2018-yilda Xorvatiyani tarixiy finalga yetaklab, xuddi shunday yo‘lni bosib o‘tdi.

France Football’ning retrospektiv qarorlari yana bir haqiqatni mustahkamladi: 1958–1994 yillar oralig‘ida Janubiy Amerikadan Jahon chempioni bo‘lgan har bir terma jamoa, agar mukofot global bo‘lganida, o‘z ichidan Ballon d'Or sohibini chiqargan bo‘lardi.

Har doim ham kubok emas, lekin deyarli har doim

Jahon chempionligi – mutlaq talab emas. 1978-yilda Kevin Keegan Angliya Jahon chempionatiga ham chiqa olmagan bo‘lsa-da, Ballon d'Orni qo‘lga kiritdi. Lekin o‘sha eski yillarni qayta ko‘rib chiqqan France Football uchun Mario Kempes – Argentina bilan chempion bo‘lgan, turnir to‘purari – o‘sha yilning haqiqatdagi birinchi raqami edi.

Xuddi shunday xulosa 1986-yilda Diego Maradona, 1994-yilda Romario uchun ham chiqarildi. Qog‘ozda bir nom, tarixiy xotirada esa boshqa nom.

So‘nggi o‘n yilliklar ham shuni ko‘rsatdi: yirik turnirsiz Ballon d'Orni olish tobora qiyinlashdi. Oxirgi 19 sovrindorning atigi to‘rttasi o‘sha yili Champions League, Jahon chempionati, Yevropa chempionati yoki Copa America’ni yutmagan.

Bu to‘rtlikning markazida esa ikkita ism turadi: Lionel Messi va Cristiano Ronaldo.

Messi 2010-yilda Argentina Jahon chempionatidan chorak finalda ketganiga qaramay, keyin esa 2012 va 2019-yillarda hech qanday katta xalqaro yoki qit’a kubogisiz ham Ballon d'Orni oldi. Ronaldo 2013-yilda Portugaliya Jahon chempionati saralashida to‘xtab qolgan bo‘lsa-da, Real Madrid bilan aql bovar qilmas mavsum ortidan ovozlarni yig‘ib oldi.

Bu orada Wesley Sneijder’ning Inter bilan trebl va Jahon chempionati finaligacha yurishi, Franck Ribery’ning Bayern bilan trebli, Mohamed Salah’ning 2017–18-yillardagi rekord mavsumi – barchasi yetarli bo‘lmadi. Ovoz beruvchilar boshqa hikoyani tanladi.

Endi esa navbatdagi bosh og‘rig‘i – yangi hikoya.

Kane, Rodri va boshqalar: sovrinmi yoki gollar?

Bugungi poygada Harry Kane yolg‘iz emas. Uning eng kuchli raqibi sifatida Rodri tilga olinmoqda. U allaqachon Ballon d'Orni qo‘lga kiritgan va bu safar ham Ispaniya bilan Jahon chempionatida markaziy figura bo‘ldi. Turnirning eng yaxshi futbolchisi sifatida Golden Ball oldi, mamlakatiga ikkinchi Jahon chempionligini olib kelishda hal qiluvchi rol o‘ynadi.

Lamine Yamal ham Jahon chempionati chempionligi medali bilan mavsumni yakunladi. Barcelona bilan La Liga unvonini qaytarib oldi. Ammo Fifa Young Player Award – turnirning eng yaxshi yosh futbolchisi sovrini – uning jamoadoshi Pau Cubarsi qo‘liga o‘tdi. Yamal – yorqin, Cubarsi – mukofotli.

Katta sahnada yana ikkita gigant bor: Mbappé va Messi.

Mbappé Jahon chempionatida 10 ta gol urib, to‘purarlikni qo‘lga kiritdi. Champions League va La Liga’da ham eng yaxshi to‘purar bo‘ldi. Shunga qaramay, Frantsiya finalgacha yetib bormadi, Real Madrid esa mavsumni yirik sovrinsiz yakunladi. Statistikada u tepada, vitrinada esa bo‘shliq.

Messi esa 39 yoshida ham Argentina bilan ketma-ket ikkinchi Jahon chempionati finaliga yetib bordi va turnir davomida 8 ta gol urdi. Yoshi, bosimi, mas’uliyati – barchasi fonida bu yana bir tarixiy sahifa.

Shu fon ichida Kane’ning mavsumi boshqa rangda ko‘rinadi. U Jahon chempioni emas. Yirik xalqaro kubok ko‘tarmagan. Ammo shaxsiy ko‘rsatkichlari – zamonaviy futbol davridagi eng yirtqich to‘purarlik kampaniyalaridan biri sifatida tilga olinmoqda.

Ingliz an’anasi va Bundesliga soyasi

Agar Kane g‘olib chiqsa, u Ballon d'Or olgan beshinchi ingliz bo‘ladi: Matthews, Charlton, Keegan va Michael Owen’dan keyin. Bu ro‘yxatga qo‘shilish – o‘zi yetarlicha tarix.

Yana bir chiziq bor: Kane hozir Bundesliga vakili. U sovrinni qo‘lga kiritsa, 1996-yilda Matthias Sammer’dan keyin bu ligadan chiqqan ilk Ballon d'Or sohibi bo‘ladi. Yevropa futbolining eng kuchli chempionatlaridan biri uchun bu juda uzoq tanaffus.

Tarix esa hanuz unga qarshi. Jahon chempionligi yo‘q, Champions League yoki qit’a chempionati unvoni yo‘q. Faqat gollar. Juda ko‘p gollar.

Shu bois savol endi juda keskin qo‘yilgan: ovoz beruvchilar bu safar nimani tanlaydi – eng yirik sovrinlarni ko‘targanlarni yoki zamonaviy davrning eng vahshiyona to‘purarlik mavsumini?

Harry Kane Ballon d'Or tarixidagi eng tor doiraga kirish uchun yetarlicha ish qildimi yoki tarixiy qolip yana bir bor g‘olib chiqadimi?