Ian Rush Anfield muzeyida afsonasini qayta tikladi
Anfield muzeyi bu yoz yangi ko‘rgazma bilan nafaqat eshiklarini, balki butun bir avlod xotirasini ochmoqda. Nomidan boshlab hammasi aniq: “All You Need Is Rush”. Liverpool tarixidagi eng sermahsul hujumchi o‘zining yulduzli karerasini qayta yig‘ish uchun cherdakka – axlat qoplari orasiga tushdi.
“Cherdakdagi qoplarni kavlab chiqdim”, – deydi Ian Rush. O‘sha qoplardan chiqqan to‘plar, butlar, liboslar endi Anfield muzeyining markazida turibdi.
Axlat qoplaridan muzey vitrinalarigacha
64 yoshli uelslik afsona uchun bu nafaqat ko‘rgazma, balki orqaga – 1980-yillar, shon-shuhrat va bosim to‘la davrga sayohat bo‘ldi. 346 gol, 660 o‘yin. Liverpool tarixidagi mutlaq rekord.
Muzeydagi ekspozitsiya Rushning klubdagi deyarli barcha bosqichini qamrab oladi:
- to‘rt liga chempionligi,
- ikki marta Yevropa Chempionlar Kubogi,
- to‘rt liga kubogi,
- uchta FA Cup finali liboslari,
- va, albatta, hat-triklardan qolgan 16 ta o‘yin to‘pi.
Shu bilan birga Juventus davridan qolgan futbolkalar, Wales terma jamoasi safida to‘plagan 73 ta o‘yiniga oid esdaliklar ham bor. Ko‘rgazma nomi Anfield tribunalarida yangragan mashhur qo‘shiqdan olingan, kiraverishda esa Rushning gologrammasi mehmonlarni o‘z karerasining asosiy lahzalari bo‘ylab yetaklaydi.
Rushning o‘zi bu jarayonni bir so‘z bilan ta’riflaydi: “Hayratomuz”. Muzey bo‘ylab sayr qilganida esa “juda hayajonlanganini” yashirmaydi.
St Asaph hovlisidan Wembley orzusigacha
1961 yilda Denbighshiredagi St Asaphda tug‘ilgan Rushning hikoyasi chegaradan boshlanadi – Chester City safida, 1978 yilda. Oradan ikki yil o‘tib, u allaqachon Liverpool futbolchisi, Wales terma jamoasi uchun ilk o‘yinini o‘tkazib bo‘lgan yigit edi.
Anfieldga kelishi bilan u tezda muxlislarning sevimlisiga aylandi. Qattiq mehnat, sovuqqon yakun, doimiy gollar – Rush o‘sha paytdan boshlab himoyachilar uchun doimiy bosh og‘rig‘iga aylandi.
1984 yil esa uning karerasida alohida sahifa. O‘sha mavsumda u Yevropaning eng yaxshi to‘purari sifatida European Golden Boot sohibiga aylandi – 47 gol. Angliya First Division uchun Golden Boot ham o‘sha yilga to‘g‘ri keladi. Endi bu ikkala mukofot ham muzey vitrinalarida yonma-yon turibdi.
1986: orzular, derbi va Wembley osmoni
Rush uchun eng qadrli liboslardan biri – 1986 yil FA Cup finalidagi futbolka. Liverpool – Everton. Shahar derbisi. Wembley.
U bolaligidan shu kuni haqida orzu qilgan. Ertalab soat to‘qqizdan kechgacha kubok finalini tomosha qilish, keyin hovliga chiqib, har galgi g‘alaba golini o‘zi urganini tasavvur qilish. Yillar o‘tib, o‘sha sahna haqiqatga aylandi.
Liverpool 3:1 hisobida g‘alaba qozondi, Rush gol urdi. Bolalik orzusi Wembley osmonida ro‘yobga chiqdi. U bu o‘yinni hanuz “asosiy tushim amalga oshgan lahza” sifatida eslaydi.
Turin orqaga qaytish uchun aylanma yo‘l bo‘ldi
Everton ustidan o‘sha mashhur g‘alabadan ko‘p o‘tmay, Rush Yevropaning eng nufuzli klublaridan biriga imzo chekdi – Juventus. Turin uni kutib oldi, biroq u erdagi sarguzasht uzoq davom etmadi.
Birinchi mavsumdayoq u Liverpoolga ijaraga qaytarildi, Italiyada esa atigi bir yil to‘liq o‘ynadi. So‘ngra yana Anfield, yana qizil libos, yana gollar. Yana sakkiz yil, yana liga chempionligi, liga kubogi, ikki FA Cup.
Keyin esa karerasining yakuniy boblari: Leeds United, Newcastle United, Sheffield United, Wrexham va Avstraliyadagi Sydney Olympic. Ammo baribir, uning nomi bir klub bilan bog‘liq: Liverpool.
Shu darajadaki, yaqinda o‘tkazilgan muxlislar so‘rovnomasida klub tarixidagi eng buyuk futbolchi kimligi so‘ralganda, Rush uchinchi o‘rinni egalladi. Uning oldida faqat Sir Kenny Dalglish va Steven Gerrard.
Wales libosi, Scotlandga qarshi debyut va Germaniyaga qarshi mo‘’jiza
Ko‘rgazma nafaqat klub darajasidagi yutuqlarni, balki terma jamoa lahzalarini ham qayta jonlantirdi. Rush ayniqsa Wales safidagi ilk o‘yinini – Scotlandga qarshi debyutini alohida eslaydi. 18 yosh. Katta sahna. Milliy libos.
O‘sha uchrashuv Wales uchun muvaffaqiyat keltirmagan bo‘lsa-da, Rush uchun bu orzu edi – o‘z mamlakati uchun maydonga tushish. U bolaligida bunga ham ishonmaganini tan oladi.
Eng sevimli xalqaro goli esa boshqacha kechada keldi. Cardiff Arms Park, raqib – jahon chempioni Germany. Uelsliklar 1:0 hisobida g‘alaba qozonadi, hal qiluvchi gol muallifi – Rush. U bu zarbani o‘zining terma jamoadagi “eng yorqin onasi” deb ataydi.
Afsona bilan yuzma-yuz
Ko‘rgazmada mehmonlarni kutayotgan yana bir detal – Rushning o‘zi. Haqiqiy emas, albatta, lekin uning gologrammasi. Kiraverishda u tashrif buyuruvchilarni qarshi oladi, hikoya qiladi, izohlaydi. Har bir mukofot, har bir libos, har bir to‘p ortida turgan voqealarni eslatadi.
Rushning o‘zi uchun esa bu sayr bir narsani yana bir bor ko‘rsatdi: futbolchilik tugaganda, ko‘p narsa unutiladi. Gollar soni, rekordlar, finaldagi lahzalar – bularning bari statistika satrlariga aylanib ketadi. Ana shunday paytda cherdakdagi qoplar, chang bosgan butlar va eski futbolkalar birdaniga tarixga aylanadi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, eng katta baxt – shuki, u o‘ynagan klub o‘z afsonalarini unutmaydi. “Bu shunday klubki, agar sen bu yerda yaxshi o‘ynagan bo‘lsang, seni umr bo‘yi eslab yurishadi”, deydi u.
Endi Anfield muzeyida vitrinaga qo‘yilgan har bir to‘p, har bir but, har bir libos bitta savolni ochiq qoldiradi: keyingi Rush kim bo‘ladi – va u ham bir kun cherdakdan o‘z tarixini izlab tushadimi?
