Infantino Jahon chempionatini sotishni bekor qildi
FIFA ichida bir necha haftadan beri qaynab turgan mojaro keskin burilish oldi. Tashkilot prezidenti Gianni Infantino futbol olamida eng ko‘p tanqid qilingan rejalaridan birini rasman bekor qildi: Jahon chempionati va boshqa yirik turnirlarning tijoriy huquqlaridan ulushni xususiy investorlarga sotish g‘oyasi endi kun tartibidan olib tashlandi.
Gap shunchaki oddiy texnik tuzilma haqida emas edi. Reja bo‘yicha FIFA’ning barcha tijoriy va turnirlarni o‘tkazish bilan bog‘liq operatsiyalari alohida yangi sho‘ba korxonaga birlashtirilishi, uning qiymati qariyb 20 milliard dollarga baholanishi ko‘zda tutilgan edi. Bu loyiha “FIFA Forward Enterprise” nomini olgan, ammo aynan shu nom atrofida futbol siyosatidagi eng keskin bo‘linishlardan biri yuzaga chiqdi.
Yevropa va Osiyo bosimi reja taqdirini hal qildi
Dastlab Yevropa futboli bu tashabbusga qat’iy qarshi chiqdi. Qit’a uyushmasi hatto ochiq ogohlantirish berdi: agar reja o‘tsa, u FIFA musobaqalarida ishtirok etmasligi mumkinligini ma’lum qildi. Bunday bayonot Jahon chempionati kabi turnirlar uchun deyarli “qizil chiroq” bilan barobar edi.
Shu hafta Osiyo futbol konfederatsiyasi ham Yevropa va Shimoliy Amerikadagi hamkasblariga qo‘shildi. Qarshilik global tus oldi. Endi bu shunchaki ichki iqtisodiy loyiha emas, balki butun futbol boshqaruvi yo‘nalishini belgilab beradigan siyosiy jangga aylandi.
FIFA dastlab “hech kim futbolni sotmayapti” degan rasmiy bayonot bilan vaziyatni yumshatishga urindi. Ammo bosim kamaymadi. Futbol uyushmalari, mutaxassislar, sobiq rahbarlar – ko‘pchilik Jahon chempionatini xususiy kapitalga bog‘lash g‘oyasini xavfli burilish sifatida ko‘rdi.
Infantino: “Bo‘linish bizga kerak emas”
Oxir-oqibat, Infantino orqaga chekinishga majbur bo‘ldi. U juma kuni tarqatilgan bayonotida loyiha rasman bekor qilinganini ma’lum qildi va keskin qaror sababini tushuntirdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, rejaning asl maqsadi konfederatsiyalar va a’zo uyushmalarni kuchaytirish bo‘lgan, dunyo futbolini bo‘lib tashlash emas. Ammo jarayon boshqacha kechdi.
Infantino ochiq tan oldi: turli tomonlarning fikrlarini tinglagach, loyiha shunday darajadagi bo‘linishlarga sabab bo‘lgani ayon bo‘ldiki, endi qo‘llab-quvvatlash darajasi qanchalik bo‘lishidan qat’i nazar, bu yo‘l dastlab qo‘yilgan maqsadlarga mos kelmaydi. U FIFA maqsadi har doim bir xil bo‘lib qolishini ta’kidladi – futbolni birlashtirish va rivojlantirish.
Ichki zarba: Infantino maslahatchisining iste’fosi
Loyiha atrofidagi bosim faqat tashqaridan kelmadi. FIFA ichida ham jiddiy silkinish bo‘ldi. “FIFA Forward Enterprise” g‘oyasidan ilhomlangan, Goldman Sachs bankidagi tajribasi bilan tanilgan, Infantinoning rasmiy katta maslahatchisi Carlos Cordeiro iste’fo berdi.
U bayonotida keskin nuqtani qo‘ydi: Jahon chempionatidan ulush sotish masalasi ko‘tarilar ekan, u bunday jarayonni jim kuzata olmasligini aytdi. Bu iste’fo nafaqat shaxsiy qaror, balki FIFA ichki doiralarida ham reja qanchalik bahsli bo‘lganini ko‘rsatib berdi.
20 million dollarlik vasvasa va rad javobi
Loyiha amalga oshganida, har bir FIFA a’zo federatsiyasi bir martalik 20 million dollarlik to‘lov olishi kerak edi. Bu ko‘plab kichik va o‘sib kelayotgan futbol mamlakatlari uchun tarixiy miqyosdagi mablag‘ bo‘lishi mumkin edi.
Shunga qaramay, Shimoliy va Markaziy Amerika hamda Karib havzasi futbolini birlashtiruvchi CONCACAF ham bu taklifni rad etdi. Pul miqdori jozibador edi, ammo Jahon chempionati brendining nazoratini xususiy kapitalga bog‘lash xavfi ko‘proq og‘irlik qildi.
Puldan voz kechish – futbol siyosatida kamdan-kam uchraydigan holat. Bu qarshilik qanchalik chuqur ekanini yana bir bor ko‘rsatdi.
Endi nima bo‘ladi?
Infantino juma kuni qilgan chiqishida keyingi qadamni ham belgilab berdi. U barcha manfaatdor tomonlarni yaqin kunlar va haftalarda yana bir stol atrofida to‘plash niyatida ekanini aytdi. Maqsad – o‘yin manfaatlari atrofida qayta birlashish, ayniqsa, eng ko‘p yordamga muhtoj mamlakatlarda futbolni o‘stirishni davom ettirish.
Savol esa ochiq qolmoqda: FIFA global futbolni moliyaviy jihatdan yangi bosqichga olib chiqish yo‘lini izlar ekan, Jahon chempionati qachongacha “sotilmas qadriyat” bo‘lib qoladi?
