Irlandiya futbolining yagona taqvimi: FAI rejasining muvaffaqiyatsizligi
Gianni Infantino bilan bo‘layotgan siyosiy jang tumani hali tarqalmagan bir paytda, o‘tgan juma kuni FAI navbatdagi bayonotini chiqardi. Rasmiy matnning yuza qismida “Irlandiya futbolini yanada rivojlantirish uchun ustuvor yo‘nalishlar” haqida gap ketadi, go‘yoki yangi davr boshlangandek. Asl yangilik esa matnning o‘rtalariga ko‘milgan, korporativ tilda berkitilgan edi.
Irlandiya futbolining barcha darajalarini yagona taqvimga o‘tkazish rejasi bekor qilindi.
Abbotstown hozir yaxshi ko‘radigan LinkedIn uslubida aytilsa: “Strategik rejalashtirish jarayonidan so‘ng Aligned Football Calendar qayta ustuvorlashtirildi va Football Pathways Plan hamda FAI’ning 2026–2029 yillardagi Strategik Rejasida natija sifatida ko‘rib chiqilmaydi”.
Rahbariyat uchun bunday aylantirib gapirish hashamat. Murabbiy esa o‘yinchini tarkibdan qoldirib, uni “qayta ustuvorlashtirdik”, deb ovutolmaydi. Lekin Irlandiyaning ko‘plab “route-one” murabbiylari FAI bu siyosiy to‘pni qanday tepib yuborganini albatta qadrlaydi: bir zarba, uzoq masofa, gap tamom.
11 000 soatlik reja va bir dona axlat qutisi
Qisqacha eslatma. Football Pathways Plan – sobiq direktor Marc Canhamning bosh rejasiydi. Stephen Kenny o‘rniga murabbiy qidirish bo‘yicha o‘ziga yarasha “Odisseya”ni o‘tkazgan, Premier League va ingliz futbolidan jilolangan tarjimai hol bilan kelgan odam.
FAI bu yakuniy hujjat 11 000 soatlik maslahatlashuv mahsuli ekanini ta’kidladi. Mamlakat bo‘ylab roadshow tarzidagi uchrashuvlar, savol-javoblar, slaydlar, chizmalar. Qog‘ozda hammasi go‘zal.
Ammo ildizdagi ko‘ngilli murabbiylar va ligalarning hammasi ham hayratga tushmadi. Corkdagi bir uchrashuvda Canhamdan “silaj haqida biror narsa bilasizmi o‘zi?” deb so‘rashgani esda. Savol kulgili tuyulishi mumkin, lekin mazmuni aniq edi: “Bu yerda hayot qanday kechishini tushunasizmi o‘zi?”
Canhamning asosiy g‘oyasi shunday edi: butun futbol taqvimini o‘sha silaj mavsumiga – yozga ko‘chirish. Irlandiya UEFA’ning 55 a’zo assotsiatsiyasi orasida o‘yin darajalari turli taqvimlarda o‘tkaziladigan yagona mamlakat. Shuning uchun 2028 yilga borib hammani League of Ireland bilan bir xil taqvimga o‘tkazish taklif qilindi.
Mantiq oddiy: Irlandiya futboli o‘z salohiyatidan to‘liq foydalana olmayapti. Asosiy muammo – bolalar yetarlicha o‘yin o‘ynamaydi. O‘rtacha mavsum 30 hafta atrofida, xolos. Qolgan vaqt? Qorong‘u, loy, yopiq maydonlar. Qishki yomg‘ir ko‘plab maydonlarni o‘yin uchun yaroqsiz qilib qo‘yadi. Demak, quyosh chiqqan paytda ko‘proq futbol o‘ynash kerak, to‘g‘rimi?
Yo‘q.
Reja ildizdagi ligalar qarshiligiga urilib, qoqildi.
Qog‘ozda bir ovozdan, maydonda bo‘linish
Ba’zi grassroots ligalar o‘zlariga yetarlicha quloq tutilmagani haqida qattiq shikoyat qildi. FAI kengashi Canham rejasini bir ovozdan ma’qulladi, lekin baribir a’zolardan “mandat” olishga qaror qildi: General Assembly yig‘ilishida butun pathways rejasi, shu jumladan, yagona taqvim bo‘yicha ovoz berildi.
Reja zo‘rg‘a o‘tdi. Kichik farq bilan. Va bu natija ko‘proq professional blok – League of Ireland qanotining intizomli ovoz berishi evaziga chiqqani aytildi. Shunday bo‘lsa-da, ovoz – ovoz. FAI prezidenti Paul Cooke minbarga chiqib, zalga qarab “Irlandiya futbolining yuzini o‘zgartirdingiz”, deb maqtadi.
Biroq isyon to‘xtamadi. Ba’zi saylangan direktorlar kostyum ichida bezovta qimirlay boshladi. Canham o‘tgan yil aprelida ketdi. U ketayotib, grassroots futbolga qaytmaslikka va’da bergani esda. FAI esa ligalarga taqvimni almashtirishni ikki yilga kechiktirish uchun ariza berish imkonini yaratdi.
Yangi direktor John Martin bu yilgi ilk matbuot uchrashuvida darrov signal berdi: hech kimni majburlamayman, dedi. O‘sha paytda hammasi tushunarli bo‘lib bo‘lgandi. O‘tgan hafta esa reja rasmiy ravishda yerga ko‘mildi.
GAA soyasi, yozgi qo‘rquv va yo‘qolgan imkoniyat
Yagona taqvimga qarshi chiqishning katta qismi halol tashvishlardan tug‘ilgan. Eng ko‘p takrorlangan qo‘rquv – bolalar Gaelic games tomon ketib qolishi. Futbol yozga ko‘chsa, GAA bilan to‘qnash keladi, degan fikr.
Bu xavotirlarni mahalliy klub va tashkilotlar o‘rtasida to‘g‘ri hamkorlik orqali yumshatish mumkinligi esa ko‘pincha e’tibordan chetda qoldi. Axir FAIga qarashli 69 ligadan 22 tasi allaqachon yozgi taqvim bo‘yicha ishlayapti. Osmon qulab tushgani yo‘q. Ligalar yozgi ta’til davrida turnirlarni to‘xtatish, o‘rniga qisqa musobaqalar va boshqa formatlarni o‘tkazish erkinligiga ega bo‘lishi ham ko‘zda tutilgan edi. Og‘riqli bo‘lsa ham, bu o‘sish og‘riqlari edi – ko‘proq futbol o‘ynash imkoniyati uchun arzigulik narx.
Yana bir qatlam bor: maktab yili bilan bog‘liq “muqaddas ritm”ni buzishdan qo‘rqish. Futbolning sentyabr bilan qaytishi, eski odat, eski xotira. Lekin bugungi qishki ligalarning ayrimlari GAA “Ban” siyosatini tugatishidan oldin aynan yozda o‘tkazilganini eslashni istashmaydi.
Oldin Irlandiya futboli o‘z muammolarini GAA madaniy bosimiga yuklashni yaxshi ko‘rardi. Endi esa o‘z fojeasining sababchisini oynaga qarab ko‘rishi kerak. Yagona taqvimni GAA emas, FAI ichidagi bo‘linish cho‘ktirib qo‘ydi.
Bu safar oila ichidagi janjal ochiq: havaskor qanot “League of Irelanddagilar tiqishtirayotgan reja” sifatida qabul qilgan narsa uchun bor ovoz bilan qichqirdi. Masalan, Leinster FA kengashga xat yo‘llab, “noto‘g‘ri ovoz berish tartibi” haqida shikoyat qildi. Ularning fikricha, o‘zlari bevosita ta’sir ko‘rmaydigan LOI tomoni bu islohotni o‘tkazib yuborgan. Qizig‘i shundaki, aynan o‘sha Leinster FAning FAI kengashidagi vakili reja tarafdori bo‘lgan.
FAI o‘ziga o‘zi qarshi
Yagona taqvim bo‘yicha qaysi tomonni to‘g‘ri, qaysi tomonni noto‘g‘ri deb bilishingizdan qat’i nazar, bu voqea FAI uchun sharmandali sahna bo‘lib qoldi. Ular buyurtma bergan, bir ovozdan ma’qullagan, a’zolardan rasmiy mandat olgan rejaning asosiy tavsiyasidan o‘zlari voz kechdi.
Bu – o‘z ichida ham kelisha olmaydigan boshqaruv organi manzarasi.
Bundan ham kattaroq zarba – General Assembly mexanizmining obro‘siga urildi. Yaqinda aynan shu ovoz berish jarayoni FAI’ning Isroilga qarshi o‘yinlarni boykot qilmaslik qarorini “Irlandiya futboli qo‘llab-quvvatlaydi” degan dalil sifatida ko‘rsatilgandi. Endi esa, a’zolar ma’qullagan reja ko‘z ochib-yumguncha yo‘qqa chiqarilsa, bunday ovozlarning og‘irligi nimaga teng bo‘ladi?
Qog‘ozda islohot, amalda esa eski odatlar.
Yaqinlashib kelayotgan qishki dam olish kunlarida bolalaringiz deraza ortida yomg‘irga tikilib o‘tirganini ko‘rsangiz, biling: Irlandiya futboli ular uchun shunday “eng yaxshi” kelajakni tanladi. Maydonda hech kim bo‘lmaganidan ko‘ra, ba’zilari boshqa sportni tanlab qo‘yish xavfi ularga og‘irroq tuyuldi.
Savol esa o‘sha-o‘sha: Irlandiya futboli yana qancha vaqt o‘zidan qo‘rqib yashaydi?
