Ispaniya: De la Fuente boshqaruvidagi jamoaviy g‘alaba
Bu Jahon chempionatida ko‘pchilik terma jamoalar bir yulduz atrofida tizim qurib, hammasini o‘sha nomga bo‘ysundiryapti. Luis de la Fuente boshqarayotgan Ispaniya esa maydonga boshqacha qadriyat bilan chiqmoqda: bu yerda eng katta boylik – jamoaning o‘zi.
Niderlandiya va Germaniya 1/16 finaldayoq uyga jo‘nab ketdi, Belgiya bilan Angliya esa oxirgi daqiqalardagi qaytishlar evaziga omon qoldi. Shu fon’da Ispaniyaning Avstriyaga qarshi o‘yini deyarli sokin, hatto oddiy ko‘rindi. Aslida esa bu juda puxta rejalashtirilgan, juda sovuqqon ijro etilgan ustunlik edi.
Nihoyat buzilgan la’nat
Ispaniya erkaklar terma jamoasi uchun bu – 2010 yildan beri Jahon chempionatidagi ilk pley-off g‘alabasi. O‘shanda ular chempion bo‘lgandi. Keyingi turnirda guruhdan chiqa olishmadi, so‘nggi ikki musobaqada esa 1/8 finalda penaltilarda yutqazishdi: 2018 yili mezbon Rossiyaga, 2022 yili esa Qatarda Marokashga. O‘sha kuni ispanlar mingdan ortiq pas tashlab, baribir gol ura olmagandi.
Bu safar bunday bo‘lmadi. Avstriya ustidan 3:0 hisobidagi g‘alaba – joriy turnirdagi pley-off bosqichida eng yirik hisob. Statistikada ham ustunlik yaqqol: zarbalar bo‘yicha 23:5, darvozaga uchgan to‘plar bo‘yicha ham katta farq. Darvozabon Alexander Schlager oltita seyv amalga oshirdi, lekin baribir hisobni qutqara olmadi.
Eng qizig‘i – Ispaniyaning barcha gollari qanot himoyachilarining ishtirokisiz tug‘ilmagan bo‘lardi. Bu jamoa qanotdan emas, deyarli chiziq bo‘ylab himoyachilardan hujum qilmoqda.
Cucurella qanotidagi dars
Ralf Rangnick Avstriyasini guruh bosqichida Argentina qiynagan edi. Ispaniya esa ularni maydonning eng og‘riqli nuqtasidan ushladi. Chap qanot himoyachisi Marc Cucurella 4-4-2 blokka qarshi doimiy ravishda yuqori pozitsiyani egallab oldi. Rangnick markazni yopishga urg‘u berdi, demak, bo‘sh odam chet chiziqda qolishi aniq edi.
Pedri o‘rtadan Rodri pasini qabul qilib, to‘pni oldinga olib yurdi va Cucurella’ni topdi. Alex Baena ichkariga tortilib, Avstriya o‘ng qanot himoyachisi Stefan Poschni pinlab qo‘ydi. Himoya chizig‘i orqaga chekindi, Cucurella esa kesib o‘tuvchi pasni Mikel Oyarzabalga qaytardi. Bu – Avstriyaga qarshi guruh bosqichida Lionel Messi birinchi golini urgan vaziyatga deyarli nusxa. Oyarzabal ham Messi kabi sovuqqon bo‘ldi: to‘pni uzoq burchakka aniq yo‘lladi.
Bu golga qadar chap qanotdan yana bir xavfli hujum bo‘lgandi: Oyarzabalning Dani Olmo tomon uzatmasini Konrad Laimer to‘sib qoldi. Ammo sxema o‘zgarmadi – Baena ichkarida, Cucurella yuqorida, Poschga qarshi doimiy ikki-bir vaziyat. Avstriya o‘rtada Rodri atrofida haddan tashqari passiv bo‘lib qoldi, u esa yarim himoyani yorib o‘tdi va Baena orqali Oyarzabalni to‘p bilan ta’minlab turdi.
An’anaviy Ispaniya, ammo romantik emas, realistik
De la Fuente to‘p nazorati va qisqa paslarga asoslangan ispancha futbolni yaxshi ko‘radi, lekin u romantik emas, realist. Ikki yil avval ular Euro 2024’ni yutishdi va o‘sha turnirda eng xavfli qarshi hujumchi jamoa bo‘lishdi. Lamine Yamal va Nico Williams tezligi qanotlarda raqiblarni yulib tashlagan.
Bu Jahon chempionatida Yamal hali optimal holatiga to‘liq qaytmagan. Shuning uchun ham Ispaniya o‘yini ko‘proq “uchburchaklar”ga – qanotdagi uchlik kombinatsiyalariga tayanmoqda.
Ikkinchi gol ham shunday kombinatsiyaning mevasi bo‘ldi: bu safar qanot hujumchidan himoyachiga o‘tuvchi harakatlar markazga ulanib ketdi. Dani Olmo “o‘nlik” sifatida Cucurella va Baena o‘rtasidagi bog‘lovchi bo‘lib xizmat qildi. Cucurella to‘pni oldinga uzatib, ichkaridan “underlap” qildi va Avstriya yarim himoyachisi Paul Wanner e’tiborini o‘ziga tortdi. Natijada Olmo qaytgan pasni bo‘sh zonada qabul qildi.
Bu yerda ham kichik tafsilotlar Ispaniya foydasiga ishladi. Olmo to‘pni orqa oyog‘iga oldi va darvozaga zarba berdi. Florian Grillitsch blok qilishga ulgurgan bo‘lsa-da, to‘p bevosita Cucurella tomon qaytdi. U to‘pni qabul qilib, Poschni chalg‘itadigan mayda fintlar qildi va Baena’ni uzatmaga chiqarib berdi – yana o‘sha Poschga qarshi ikki-bir.
Baena chiziqqacha yetib bordi va chap oyog‘i bilan jarima maydoniga oshirdi. Qarama-qarshi qanotdagi himoyachi Pedro Porro yugurib kelib, bosh bilan darvozani ishg‘ol qildi. Hisob 2:0. Avstriya esa hali o‘ziga kelishga ulgurmagan edi.
Oyarzabal – to‘rtta gol va “Oltin buts” poygasi
89-daqiqada Oyarzabal yana sahnaga chiqdi. Uchinchi gol – bu nafaqat o‘yinga yakun yasagan zarba, balki Ispaniyaning butun turnirdagi uslubiga tamg‘a bo‘lib tushgan epizod.
64 foiz to‘p nazorati, 90 foizlik aniq paslar – Avstriya butun o‘yin davomida ortidan quvib yurishga majbur bo‘ldi. Oxiriga kelib ular butkul charchadi. Carney Chukwuemeka o‘rtada to‘pni qaytarib olishga uringan paytda, ispan futbolchilari to‘pni uning atrofida “ping-pong” kabi aylantirib yubordi. Bo‘sh zonada yana Cucurella paydo bo‘ldi.
Chap qanot himoyachisi pastdan aniq uzatma berdi. Oyarzabal tana holatini ochib, o‘ng oyog‘i bilan uzoq burchakka nozik zarba yo‘lladi. Ispaniya bu Jahon chempionatida yerda uzatilgan past krosslar soni bo‘yicha (24) Belgiya bilan birinchi o‘rinni bo‘lishib turibdi. Oyarzabal esa bu dubl bilan gollarini to‘rttaga yetkazdi va “Oltin buts” poygasida jiddiy nomzodga aylandi. 2025 yildan beri Yevropada undan ko‘p terma jamoa goli urgan yagona futbolchi – Erling Haaland (22).
Bu kombinatsiya ispan muxlislariga tanish. Ikki yil avval Yevropa chempionati finalida ham xuddi shunday harakat ularga sovrin keltirgandi. O‘shanda ular sustkash Angliya pressini yorib o‘tib, yana Cucurella’ni chetda topishgan, Oyarzabal esa butun turnir davomida asosan zaxiradan tushganiga qaramay, hal qiluvchi past krossni darvozaga joylagan.
De la Fuente seriyasi va himoyachilarning yangi roli
Bu – De la Fuente uchun ilk yirik turnir emas. U avval U-19, so‘ng U-21 bilan ishlagan, keyin esa asosiy terma jamoaga ko‘tarilgan. Uning qo‘l ostida Ispaniya 44 o‘yinda atigi uch marta mag‘lub bo‘lgan. Yirik turnirlar doirasidagi 11 uchrashuvda 10 g‘alaba va bitta durang qayd etishgan. Yevropa murabbiylari orasida faqat Aimé Jacquet va Louis van Gaal ko‘proq (12 tadan) Euro/Jahon chempionati o‘yinlarini mag‘lubiyatsiz o‘tkazgan.
Bu jamoada qanot xavfi faqat Yamal yoki Nico Williams kabi hujumchilardan kelmayapti. Statistikalar ham buni tasdiqlaydi: raqib jarima maydonida Marc Cucurella’dan (14) ko‘proq to‘pga tegishga muvaffaq bo‘lgan himoyachilar atigi uchtagina. Ko‘p jamoalar qanot hujumchilarini yopishga shu qadar berilib ketadiki, orqa chiziqdagi himoyachilarni nazardan qochirib qo‘yishadi. Ispaniya esa aynan o‘sha bo‘shliqdan foydalanmoqda.
Jahon chempionatining ilk o‘yinida, Cape Verde bilan 0:0 hisobida tugagan bahsda ham eng yaxshi imkoniyat Cucurella yugurib kirgan vaziyatdan tug‘ilgandi. U Rodri uzatmasini qabul qilib, Ferran Torresga ideal pas berdi, ammo zarba darvoza to‘sinigacha borib qaytdi.
Saudiya Arabistoniga qarshi 22-daqiqadayoq hisobni 3:0 ga yetkazgan gol epizodi ham Avstriyaga qarshi uchinchi golga juda o‘xshash: raqib oq libosda, uzoqdan uzatilgan to‘pga yana Cucurella qo‘shilib ketadi. Bu safar uzatmani Pedro Porro beradi, Cucurella to‘pni pastga tushirib, Olmo’ga oshiradi, u esa uzoq ustun tomonga yo‘llab, Oyarzabalni gol bilan ta’minlaydi.
Rangnickning tan olishi
O‘yin tugagach, Ralf Rangnick matbuot anjumanida juda qisqa, lekin aniq baho berdi. U Avstriya to‘liq ustunlikka uchraganini tan oldi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, ispanlar deyarli xato qilmadi, to‘p bilan ishlash madaniyati va kombinatsion o‘yin darajasi Avstriya uchun haddan tashqari yuqori bo‘lib chiqdi. Ularni bosim ostiga olishga urinishgan, jasorat ko‘rsatishgan, lekin Ispaniyaning kombinatsion taktikasi to‘liq ishlagan. Rangnick buni “mukammal soat mexanizmi”ga o‘xshatdi.
Bugun bu “soat mexanizmi”ni to‘xtatish oson emasdek tuyuladi. Savol bitta: yulduzlarga tayanayotgan turnirda aynan mana shu jamoaviy, tartibli, ammo zarba berishda sovuqqon Ispaniya oxirigacha yetib bora oladimi?
