Ispaniya futbolida yangi oltin davr: Barcelona ta'siri
Ispaniya futbolida yangi oltin davr boshlandi. Bu safar ham sahnada eski tanish kuch — Barcelona.
La Masia soyasidagi chempionlik
Yangi jahon chempioni bo‘lgan Ispaniya tarkibiga qarasangiz, bir klubning izi hamma joyda ko‘rinadi. Luis de la Fuente chaqirgan futbolchilardan sakkiz nafari Barcelona sharafini himoya qiladi. Jahon chempionlariga bir klubdan bundan ko‘p futbolchi bergan jamoalar tarixda atigi uch marta uchragan. So‘nggi marta bunday hukmronlikni 1950 yilda Peñarol va o‘sha afsonaviy Urugvay ko‘rsatgan edi.
MetLife Stadium dagi finalda ham Barcelona ruhini yashirishning imkoni yo‘q edi. Maydonda bir vaqtlar bir akademiyada tarbiya olgan ikki 19 yoshli yulduz — Lamine Yamal va Pau Cubarsi. Ularning yonida yana ikki “La Masia” bitiruvchisi: Argentina sardori Lionel Messi va Ispaniya chap qanoti Marc Cucurella, u endi eng ashaddiy raqib Real Madrid ga o‘tgan bo‘lsa ham. G‘alaba to‘pini kiritgan Ferran Torres esa Valenciada ulg‘aygan, ammo 2021 yildan beri Barcelona safida.
Raqamlar hayratlanarli, ammo bu faqat boshlanishi. Fermin Lopez jarohati tufayli bu turnirni o‘tkazib yubordi, Marc Bernal esa allaqachon kelajakdagi muntazam terma jamoachi sifatida tilga olinmoqda. La Masia oqimi to‘xtagani yo‘q, aksincha kuchayib boryapti.
Biroq bu hikoyani faqat statistikaga qisqartirib bo‘lmaydi. Ispaniya o‘yin uslubi — aynan Barcelona falsafasining maydondagi jonli talqini.
La Furia dan mayda texniklarga
Yigirma yil avval Ispaniya o‘zini “La Furia Española” deb atardi. Bu shunchaki laqab emasdi, butun mentalitet edi: qattiq to‘qnashuvlar, keskin o‘tishlar, jangovar ruh.
Barchasi 2004 yilda o‘zgara boshladi. Luis Aragones terma jamoa boshiga kelgach, mamlakatdagi eng yaxshi futbolchilarga moslab, butun kontsepsiyani almashtirdi. U 2008 yilda eng mashhur yulduz — Real Madrid sardori Raul ni tarkibdan qoldirdi va markazni Barcelona yarim himoyachisi Xavi atrofida qurdi. To‘pni nazorat qiladigan, o‘yinni boshqaradigan, maydondagi ritmni belgilaydigan futbolchi.
Xavining atrofida Andres Iniesta, Cesc Fabregas, David Silva kabi mayda, ammo aql va texnika bilan o‘ynaydigan futbolchilar jamlandi. “Furiya” o‘rnini mayda texniklar egalladi — va natija uzoq kuttirmadi.
2008 yil Yevropa chempionligi, 2010 yil Jahon chempionligi, 2012 yil yana Yevropa chempionligi. Oxirgi ikkitasi Vicente del Bosque qo‘l ostida, ammo asos — Aragones boshlagan inqilob edi. 2010 yilgi jahon chempionligida Ispaniya tarkibida yetti nafar Barcelona futbolchisi bor edi. Biror klubdan bunchalik ko‘p vakil bergan jamoa bo‘lmagan.
Shu palladan boshlab, Barcelona nafaqat klub, balki butun milliy o‘yin uslubining tayanchiga aylandi.
Real Madrid tajribasi va chekinayotgan ta’sir
Bu yuksalish Madridni ham befarq qoldirmadi. Florentino Perez yillar davomida dunyo yulduzlarini — galaktikolarni — olib kelishi bilan tanilgan: Luis Figo, David Beckham, Ronaldo Nazario, keyinroq Cristiano Ronaldo, Kaka va boshqalar.
Ammo Ispaniyaning oltin avlodi sahnaga chiqqach, Madrid ham yo‘nalishni bir muddat o‘zgartirdi. 2013–2018 yillar oralig‘ida klub eng istiqbolli ispan yoshlarini yig‘di: Isco, Asier Illarramendi, Marco Asensio, Jesus Vallejo, Alvaro Odriozola, Dani Ceballos. Ularning barchasi Ispaniya yoshlar terma jamoalarida yetakchi bo‘lgan.
Natija esa kutilganidek bo‘lmadi. Bu futbolchilarning aksariyati na Madridda to‘liq ochildi, na terma jamoaning uslubiga markaziy figura bo‘lib kirdi. Madrid baribir o‘z yo‘lidan qayrmadi — 2014 yildan beri olti marta Champions League yutildi. Ammo terma jamoaga ta’sir? Sezilarli darajada kamaydi.
Bu yozgi Jahon chempionati uchun e’lon qilingan tarkib tarixda ilk bor birorta ham Real Madrid futbolchisini o‘z ichiga olmadi. Faqat turnir o‘rtasida Marc Cucurella transferi rasman e’lon qilingach, klub nomi qaytib kirdi, xolos.
Ispaniyada iste’dod yetishmayotgani yo‘q. Dean Huijsen va Alvaro Carreras Madrid futbolchilari sifatida La Roja safida ko‘rinish bergan (Carreras — U-21 darajasida), lekin klubda o‘zini to‘liq namoyon qilish uchun zarur minbarni hali topgani yo‘q. Barcelona ning ispaniyalik yoshlari esa mutlaqo boshqa yo‘lni bosib o‘tyapti.
Moliyaviy inqiroz — yashirin sovg‘a
Barcelona so‘nggi yillarda og‘ir moliyaviy muammolarga duch keldi. Qimmat transferlar, yirik maoshlar, bosim ostidagi byudjet — bularning bari klubni keskin qarorlar qabul qilishga majbur qildi. Ammo aynan shu inqiroz La Masia uchun eshiklarni yanada keng ochdi.
Lamine Yamal va Pau Cubarsi juda qisqa muddatda asosiy tarkibga ko‘tarildi. Xuddi shu yo‘lni Marc Bernal, Fermin Lopez, Marc Casado, Gerard Martin ham bosib bormoqda. Ularning barchasi so‘nggi yillarda Ispaniya katta terma jamoasi yoki U-21 safida o‘ynab ulgurdi.
Agar Barcelona moliyaviy jihatdan o‘zini erkin his qilganida, bu qadar ko‘p akademiya bitiruvchilari bir paytning o‘zida asosiy tarkibda bo‘lishini tasavvur qilish qiyin. Klub odatdagidek “tayyor” yulduzlarni olib kelgan bo‘larmidi, ehtimol. Lekin bugungi manzara butunlay boshqacha.
Bu xavfli qarorlar oxir-oqibat ularga foyda keltirdi. Klub yangi avlod tayanchini qo‘lga kiritdi, Ispaniya esa yana bir bor Barcelona falsafasiga suyanadigan jahon chempioniga aylandi.
Savol endi bitta: bu La Masia to‘lqini yana bir o‘n yillikni belgilaydigan davrni boshlab berdimi yoki raqiblar nihoyat Barcelona uslubiga javob topadimi?
