Jahon chempionati chorak finalidagi dramatik o‘yinlar

Jahon chempionati hal qiluvchi burilishga kirdi. Har bir o‘yin endi nafaqat turnir taqdirini, balki tarix sahifalarini ham belgilab beryapti.

Atlantada Argentina, Vankuverda Shveytsariya va Kolumbiya chorak final yo‘llanmasi uchun maydonga tushadi. Turnir fonida esa boshqa dramatik sahnalar: Cristiano Ronaldo’ning so‘nggi mundiali, AQShning uyidagi og‘riqli xayrlashuvi, siyosiy bayonotlar va Kylian Mbappe boshchiligidagi irqchilikka qarshi qat’iy pozitsiya.

Argentina – Misr: chempionning navbatdagi sinovi

Atlanta Stadium bugun tushdan keyin katta sahnaga aylanadi. Amaldagi jahon chempioni Argentina Misrga qarshi maydonga tushadi. Raqib nomi oddiy ko‘rinsa-da, bosim ulkan.

Bu ikki jamoa oxirgi marta 2008-yilda Qohirada o‘rtoqlik uchrashuvida to‘qnash kelgan, o‘shanda Argentina Sergio Aguero va Nicolas Burdisso gollari evaziga 2:0 hisobida g‘alaba qilgandi. Lionel Messi o‘sha bahsni jarohat sabab o‘tkazib yuborgan edi.

Statistika Argentina tomonida. Mundial tarixida Afrika jamoalariga qarshi o‘yinlarda ular deyarli doim o‘z so‘zini aytgan. Opta superkompyuteri ham bunga mos raqamlarni chiqaryapti: 25 mingta oldindan o‘tkazilgan simulyatsiya natijasiga ko‘ra, Argentina 90 daqiqa ichida g‘alaba qozonish ehtimoli 69,1 foiz.

Ammo bu raqamlar Misrni avtomatik ravishda chetga surib qo‘ymaydi. Ma’lumotlarga ko‘ra, Misrning kutilmagan sensatsiya qilish ehtimoli 12,3 foiz. Yana 18,5 foiz holatda o‘yin durang tugagan, bu esa qo‘shimcha bo‘limlarni ishga tushiradi. Misr uchun bu – tarixiy imkoniyat, Argentina uchun esa – unvon himoyasida xato qilishga haqqi yo‘q bosqich.

Shveytsariya – Kolumbiya: mayda tafsilotlar hal qiladigan duel

Kun ikkinchi katta o‘yini Vankuverdagi BC Place stadionida o‘tkaziladi. Shveytsariya va Kolumbiya chorak final uchun kurashadi – bu juftlikka qarab, ko‘pchilik oldindan aniq favoritni topa olmayapti.

To‘rt o‘zaro uchrashuvning uchtasi o‘rtoqlik o‘yinlarida bo‘lgan. Eng so‘nggisi – 2007-yil martida. O‘shanda Kolumbiya Edixon Perea, Jhon Viafara va Andres Chitiva gollari bilan 3:1 hisobida ustun kelgan, Los Cafeteros o‘sha o‘yinda ham hujumda keskinlik ko‘rsatgan edi.

Opta superkompyuteri bu safar ozgina bo‘lsa-da Kolumbiya foydasiga og‘di: 90 daqiqada g‘alaba ehtimoli 41,9 foiz. Shveytsariyaning imkoniyati 28,2 foiz deb baholangan, 29,9 foiz simulyatsiyada esa durang qayd etilgan. Demak, bu yerda ham qo‘shimcha bo‘limlar ehtimoli juda real.

Bir qarashda bu raqamlar quruq statistika. Ammo bunday bosqichda ko‘pincha bir xato, bir epizod, bir qaror hamma narsani o‘zgartirib yuboradi.

Ronaldo sahnadan ketdi: oltin avlodning so‘nggi sahifasi

Turnirning eng kuchli hissiy lahzalaridan biri allaqachon yozib bo‘lindi. Cristiano Ronaldo o‘z mamlakati safida oxirgi marta Jahon chempionati maydoniga tushdi.

Olti mundial davom etgan, butun bir avlodni futbolga oshno qilgan karera yakuniga yetdi. Portugaliya mag‘lubiyatidan so‘ng Ronaldo bu turnirga qaytmasligini ochiq aytdi, ammo uslubiga xos tarzda – boshini baland tutgan holda.

“Jahon chempionatini shunday tark etayotganimdan xafaman. Bor kuchimni berdim, qo‘limdan kelganini qildim va vijdonan toza ketayapman. Bu mening so‘nggi Jahon chempionatim, ha, lekin endi o‘ylash va oilam bilan vaqt o‘tkazish uchun fursatim bo‘ladi. Hozir issiq holatda qaror qabul qilmayman”, – dedi u.

41 yoshli hujumchi Portugaliya terma jamoasi bilan ham xayrlashganini tasdiqlamadi. U shaxsiy kelajagi haqida gapirishdan qochdi – e’tiborni jamoa va mamlakatga qoldirishni xohladi. Bu ham uning karerasiga xos yakun: rekordlar, bahslar, lekin baribir maydon markazida qolgan futbolchi.

AQShning uyidagi tush ko‘chdi

Bu mundialning yana bir keskin kadrlar to‘plami – AQSh terma jamoasining xayrlashuvi. Uy mundiali, katta orzular, stadionlarni to‘ldirgan muxlislar… va yakunda og‘riqli mag‘lubiyat.

Belgiyaga qarshi o‘yin 4:1 hisobidagi yirik mag‘lubiyat bilan tugadi. Charles De Ketelaere ikki bor gol urdi, yana bir golga uzatma berdi va “Qizil iblislar”ni chorak finalga olib chiqdi. AQSh esa bu bosqichda to‘xtadi.

Christian Pulisic tovonidan olgan jarohat sabab yerda og‘riqdan tislanib yotgan paytdagi suratlar, Matt Freese qo‘llarini boshiga qo‘yib qolgan lahzalar, Chris Richardsning maydonga qulashi… Bularning bari – bir xil voqea: imkoniyat qo‘ldan ketdi.

Murabbiy Mauricio Pochettino ham o‘zini tuta olmadi, zaxira o‘rindig‘i yonidagi stendga tepdi, shishalar sochilib ketdi. Bu – sovuqqon taktika emas, balki sindirilgan umidlarning jonli tasviri.

Tyler Adams so‘zlarida ham shu ohang: “Bu juda alamli. Bu bosqichdan o‘tish va haqiqatan ham nimanidir isbotlash uchun imkoniyat edi. Biz bunga yetolmadik”.

FIFA bahsli tarzda Folarin Balogun’ning qizil kartasini bekor qilib, uni safga qaytargan bo‘lsa-da, AQShni aynan himoyadagi xatolar yiqitdi. Ikki birinchi bo‘limdagi xato belgiyaliklarga ustunlik berdi, ikkinchi bo‘limda esa Freese xatosi raqibga yana bir sovg‘a bo‘ldi.

Hossam Hassan: maydondan ham kattaroq masala

Argentina bilan o‘yin arafasida Misr tarixidagi eng katta futbol kechasiga tayyorlanar ekan, bosh murabbiy Hossam Hassan matbuot zalida boshqa mavzuni ko‘tardi.

U avvalgi bosqichda Avstraliyaga qarshi g‘alabadan so‘ng maydonda Falastin bayrog‘ini ko‘targandi. Endi esa mikrofon qarshisida to‘rt daqiqadan ortiq davom etgan hissiy nutq so‘zlab, G‘azodagi falastinliklarning ahvoli haqida gapirdi. Zalda o‘tirgan bir qancha jurnalistlar nutq yakunida unga qarsak chaldi.

“Dunyoda kim bo‘lishidan qat’i nazar – arab, yevropalik yoki amerikalik – agar falastinliklar uchun yuragi og‘rimasa, u inson emas”, – dedi Hassan.

U G‘azodagi tinch aholi talafotiga bo‘lgan global munosabatni hayvonlar huquqi uchun ko‘tariladigan shov-shuv bilan solishtirdi va bir kunda minglab insonlar hayotdan ko‘z yumishi hech qachon odatiy holga aylanmasligi kerakligini ta’kidladi.

Bu so‘zlar Misr tarixidagi eng yirik futbol sinovi arafasida yangradi. “Fir’avnlar” birinchi marta chorak finalga chiqish orqasidan quvlayapti, lekin ularning murabbiyi uchun bu mundial nafaqat sport, balki insoniylik minbariga ham aylandi.

Mbappe va irqchilikka qarshi keskin javob

Fransiya sardori Kylian Mbappe bu turnirda faqat tezligi va gollari bilan emas, so‘zi bilan ham sahnaga chiqdi. U Paragvay senatori Celeste Amarilla tomonidan yozilgan irqchi fikrlarga ochiqchasiga zarba qaytardi.

Paragvayning Fransiyaga qarshi 1/8 finaldagi mag‘lubiyatidan so‘ng Amarilla ijtimoiy tarmoqda uzoq, haqoratli post qoldirdi. Unda u Mbappe’ni “fransuz bo‘lishga urinayotgan mustamlakachi kamerunlik” deb atab, yozishni bilmaydigan “qo‘pol” sifatida tasvirladi, hatto Paragvay futbolchilari o‘yin yakunida uni shapaloqlashi kerak edi, degan gaplarni yozdi.

Mbappe bunga javoban keskin bayonot bilan chiqdi. U senatorni “jirkanch ayol” deb atab, u Paragvay parlamentini munosib tarzda vakillik qilmasligini ta’kidladi. Uning fikricha, Amarilla o‘zining ochiq irqchiligi bilan butun dunyo e’tiborini Paragvay futbolchilarining tarixiy yurishidan chalg‘itib, mamlakat qiyofasini yomon ko‘rsatgan.

Mbappe nafaqat o‘zini, balki Paragvay futbolchilarini ham himoya qildi – ularning bu turnirdagi kurashi va sharaf bilan o‘ynaganini alohida urg‘uladi. Fransiya chorak finalga chiqdi va endi payshanba kuni Marokash bilan to‘qnash keladi, ammo sardor uchun bu bahsdan oldin ham muhim jang bo‘lib o‘tdi: irqchilikka qarshi, futbolning asl ruhini himoya qilish jangi.

Shu bosqichda Jahon chempionati faqat gollar va natijalar haqida emas. Bu yerda kareralar yakun topyapti, yangi tarix yozilyapti, siyosiy bayonotlar yangrayapti, irqchilikka qarshi ovozlar ko‘tarilyapti. Endi savol bitta: chorak final yo‘llanmasi uchun maydonga chiqayotganlar bu bosim ostida qanday javob qaytaradi?