Jason Wilcox: Old Trafforddagi yangi sport direktori
Blackburn’ning oltin davrini eslaganda ko‘z oldiga odatda birinchi bo‘lib Alan Shearer yoki Chris Sutton keladi. Ammo o‘sha jamoaning chap qanotida yillar davomida jimjit, lekin nihoyatda samarali ishlagan yana bir futbolchi bor edi – Boltonda tug‘ilib, Blackburn akademiyasida ulg‘aygan Jason Wilcox.
U Rovers safida o‘n yilga yaqin xizmat qildi, 270 dan ortiq o‘yin o‘tkazdi, 1994-95 yilgi tarixiy chempionlikda asosiy figuraga aylandi. Uch marta Angliya terma jamoasi libosini ham kiydi. Ko‘p yillar o‘tib, o‘sha paytdagi jamoadoshi, sobiq himoyachi Colin Hendry hanuzgacha uni “aqlli futbolchi” deb ta’riflaydi. Bu ta’rif bugun, Wilcox Manchester United sport direktori sifatida transfer siyosatini belgilab berayotgan pallada yanada dolzarbroq eshitiladi.
Qanotdagi ishchidan futbol me’moriga
Wilcox 2006 yilda futbolchilikni yakunladi. Blackburn’dan keyingi yo‘li Leeds, Leicester va Blackpool orqali o‘tdi, so‘ngra maydondan butunlay chetga chiqdi. Bir muddat futbolsiz hayotni tanlagandek tuyuldi. Ammo bu tanaffus uzoqqa cho‘zilmadi.
2012 yilda u Manchester City akademiyasiga murabbiy sifatida qaytdi. O‘sha tanish shimoliy-g‘arbiy muhit, lekin mutlaqo yangi rol. Qanot bo‘ylab yugurib, Shearer va Suttonni to‘p bilan ta’minlagan o‘sha o‘yinchi endi yosh iste’dodlar uchun yo‘l chizishni boshladi.
Akademiyada u asta-sekin yuqoriga ko‘tarildi, tizimni ichidan o‘rgandi, keyinroq butun tuzilmani boshqaradigan darajaga yetdi. Hendry bu yo‘lni hayrat bilan kuzatgan: Wilcox o‘yinchi sifatida aqlli bo‘lgan, lekin uning boshqaruvdagi o‘sishi hammani birday hayratga solganini tan oladi.
Shu bosqichda Southampton sahnaga chiqdi. 2023 yil yanvarida klub uni St Mary’sga sport direktori sifatida olib keldi. U yerda Wilcoxning nufuzi yanada oshdi, uning transfer qarorlari va strukturaviy o‘zgarishlari klub ichida yuqori baholandi.
Bu yo‘l oxir-oqibat Old Traffordga olib kelishi deyarli muqarrar edi.
Old Trafforddagi yangi qudrat markazi
2024 yil aprelida Jason Wilcox Manchester United tarkibiga texnik direktor sifatida qo‘shildi. Oradan ko‘p o‘tmay, u klubda sport direktori lavozimini egalladi. Endi u nafaqat transferlar, balki murabbiylar shtabi bo‘yicha ham eng muhim qarorlar markazida turibdi.
Michael Carrick’ning Ruben Amorim o‘rniga tayinlanishi – aynan shunday qarorlardan biri. Bu tanlov Wilcoxning ta’sir doirasi qanchalik kengayganini ko‘rsatib turibdi. Endi u Angliya futbolidagi eng yorqin proyektorlar ostida ishlamoqda. Bu lavozimda xato qilishga joy kam, bosim esa deyarli uzluksiz.
Shunday sharoitda insonning ichki qiyofasi, xarakteri hal qiluvchi omilga aylanadi. Hendry uni yaxshi biladi. Uning tasvirlashicha, Wilcox nafaqat ziyrak, balki hazilkash, tezkor fikrlovchi inson bo‘lgan. Blackburn davrida u Kenny Dalglish va Ray Harford’ning taqlidini qoyilmaqom qilib, kiyinish xonasini kulgiga to‘ldirgan. Tony Parkes haqida ham xuddi shunday. Hendryning so‘zlari bilan aytganda, “u komediyachi edi”.
Bu ikki qirrali portret – maydonda intizomli, o‘ylab o‘ynaydigan futbolchi va kiyinish xonasida hazilkash, yengil kayfiyat ulashadigan sherik – bugungi sport direktorining qanday xarakterga ega ekanini tushunishga yordam beradi. Old Trafforddagi ish stoli ortida o‘tirgan odam shunchaki raqamlar va jadvallar bilan ishlaydigan sovuq byurokrat emas. U kiyinish xonasining ruhiyatini, futbolchining ichki dunyosini o‘z tanasidan o‘tkazgan sobiq o‘yinchi.
Zamonaviy futbolda sport direktorining nozik chizig‘i
Bugun Wilcox Manchester United’ning transfer siyosatini belgilashda bosh rollardan birini ijro etmoqda. Bunday lavozimlar yillar davomida ko‘p tanqid eshitdi: “murabbiy emas, kimdir yuqoridan jamoani tuzyapti”, “qarorlar maydon emas, kabinetda qabul qilinyapti” degan gaplar futbol muhitida yangraydi.
Hendry ham bu mavzuga befarq emas. Uning fikricha, futbol o‘zgardi. Rekrutment – alohida, murakkab kasbga aylangan. Endi futbolchini tanlash faqatgina uning maydondagi sifati bilan cheklanmaydi. Yirik klublar futbolchining tarbiyasi, ijtimoiy muhitidan tortib, shaxsiy hayotidagi mayda detallarigacha o‘rganadi. Deyarli hammasi tahlil qilinadi.
Hendry bu yondashuvni tushunsa-da, bir savolni o‘rtaga tashlaydi: bularning barchasi o‘sha futbolchining maydondagi haqiqiy qadriga qanchalik ta’sir qiladi? Shubha shu yerda.
Shu bilan birga u bitta tamoyilni qat’iy himoya qiladi – jamoani shanba kuni maydonga olib chiqadigan murabbiy o‘z tarkibini shakllantirishda so‘z huquqiga ega bo‘lishi kerak. Ha, byudjet bor, maoshlar bor, moliyaviy fair play bor, klubni to‘g‘ri boshqarish zarur. Lekin asosiy murabbiy o‘z qo‘liga berilayotgan jamoa ustidan ta’sir o‘tkazolmasa, u qanday qilib natija uchun javobgar bo‘lishi mumkin?
Bu savol bugun Old Trafford devorlari orasida ham dolzarb. Wilcox aynan shu nozik chiziq ustida yurmoqda: klub strategiyasi, moliyaviy intizom va murabbiy istaklari o‘rtasidagi muvozanat. U Blackburn’da qanotdan uzatma berib, hujumchilarni to‘p bilan ta’minlaganidek, endi Carrick uchun to‘g‘ri futbolchilarni yetkazib berishi kerak.
Aql, hazil va bosim ostidagi qarorlar
Hendry Wilcoxning futbolchilikdan keyingi yo‘lini tasvirlar ekan, uning shaxsiy biznesi bo‘lganini, so‘ng Manchester City akademiyasida murabbiy sifatida o‘sib, keyinchalik akademiya boshlig‘iga aylanganini eslatadi. Keyin Southampton, endi esa Manchester United.
Bu ketma-ketlik tasodif emas. Bu – uzoqni ko‘ra oladigan, o‘zini qayta kashf eta olgan, futbolni faqat maydon bilan cheklab qo‘ymagan inson yo‘li. U ko‘p buyuk futbolchilar qila olmagan ishni qildi: o‘yinchilik karerasidan keyin ham o‘yin markazida qolishning boshqa usulini topdi.
Endi esa uning qarorlari Manchester shahrining qizil tomonida butun mavsum taqdirini belgilashi mumkin. Kim keladi, kim ketadi, qaysi murabbiyga ishonch beriladi – bularning barchasida Jason Wilcoxning imzosi bo‘ladi.
Savol shunda: Blackburn’da chap qanotdan chempionlik sari yo‘l ochgan o‘sha aqlli, hazilkash, tezkor fikrlovchi futbolchi, Old Traffordda Manchester United’ni qayta qurish uchun yetarlicha jasorat va qat’iyat ko‘rsata oladimi?
