Jeff Bezos va Eduardo Saverin: Liverpool uchun yangi davr
Angliya futbolining eng yirik sahnalaridan biri yana moliyaviy gigantlar e’tiborini tortdi. Endi Liverpool minoritar egalari qatorida Amazon asoschisi Jeff Bezos va Facebook hammuassisi Eduardo Saverin ham bor. Bu shunchaki sarmoya emas, global sahnada brend va qudrat kurashi yana bir bor qayta chizilayotgan xarita.
1892 Holdings kelishi: FSG yangi sherik topdi
Klub egasi Fenway Sports Group (FSG) rasmiy bayonotida 1892 Holdings bilan “yakuniy kelishuv”ga erishilganini ma’lum qildi. Konsortsiumga britan-hind tadbirkor Amit Bhatia rahbarlik qiladi. U Hindiston po‘lat magnati Lakshmi Mittalning kuyovi sifatida ham tanilgan.
Bhatia boshchiligidagi investorlar guruhi klubda 30 foizdan ortiq ulushni qo‘lga kiritdi. Bitim Liverpool qiymatini taxminan 6 milliard AQSh dollari atrofida belgilab qo‘ydi. Taqqoslash uchun: Bostonlik FSG 2010 yilda klubni atigi 400 million dollarga sotib olgandi. O‘sha paytdan beri nafaqat maydonda, balki biznes tomonda ham klubning o‘sish tezligi qay darajada bo‘lganini shu raqamning o‘zi ko‘rsatib turibdi.
FSG prezidenti Mike Gordon bayonotida aynan falsafa va qarashlarning mos tushgani hal qiluvchi bo‘lganini urg‘uladi. Uning aytishicha, Amit Bhatia va konsortsium Liverpoolning o‘ziga xosligi, tarixiy ruhini qadrlashi bilan FSGni ishontira olgan.
Bezosning birinchi futbol qadamidir
Jeff Bezos uchun bu futbol olamiga ilk kirish. Forbes ma’lumotiga ko‘ra, u taxminan 280 milliard dollarlik boylik bilan dunyodagi eng badavlat odamlar ro‘yxatida to‘rtinchi o‘rinda turibdi. 1994 yilda Amazon’ni asos solgan, 2021 yildan buyon esa kompaniya ijrochi raisi sifatida faoliyat yuritadi.
Eduardo Saverin ham kichik o‘yinchi emas. Forbes uni 36 milliard dollarga yaqin boylikka ega braziliyalik biznesmen sifatida qayd etadi. Endi bu ikki texnologiya milliarderi, futbol tarixidagi eng yirik brendlardan biri bilan bog‘landi.
Konsortsium rahbari Amit Bhatia esa ingliz futboli uchun begona emas. U 18 yil davomida ikkinchi darajali ingliz klubi Queens Park Rangers hammulki bo‘lib keldi, yaqinda bu lavozimdan ketgan edi. Endi esa sahna ancha kattaroq: Anfield, Premier League va global auditoriya.
Bhatia rasmiy bayonotida bu sarmoya chuqur ishonch mahsuli ekanini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, ular Liverpool va uning rahbariyatiga ishonganlari uchun, klubning uzoq yillik muvaffaqiyatlarini qo‘llab-quvvatlash niyatida bu qarorni qabul qilishgan.
FSG merosi: 30 yillik kutish tugagan yillar
FSG va asosiy egasi John Henry davrida Liverpool sport jihatidan qayta tug‘ildi. Klub 30 yillik tanaffusdan so‘ng 2020 yilda nihoyat Angliya chempioni bo‘ldi, o‘tgan mavsumda esa yana bir Premier League chempionligini qo‘lga kiritib, Manchester United bilan birga 20 ta yuqori liga chempionligi ko‘rsatkichiga yetdi.
Yevropa sahnasida ham o‘z so‘zini aytgan klub 2019 yilda oltinchi bor qit’a chempioniga aylandi. Bu — Angliya klublari orasida rekord ko‘rsatkich.
Shunday fon fonida yangi sarmoya kelishi — bu ichki inqirozni qoplash emas, balki allaqachon yuqori darajada ishlayotgan tizimni keyingi bosqichga olib chiqish urinishiga o‘xshaydi.
Cheksiz pul emas, aqlli o‘sish davri
Liverpool endi dunyodagi eng boy uch insondan uchtasini minoritar egalari safida sanashi mumkin. Ammo bu, transfer bozorida istalgan futbolchiga chek yozish mumkin, degani emas.
Premier League moliyaviy qoidalari bunga to‘siq bo‘ladi. Liga tushuntirishicha, klubning maydondagi sarfi, umumiy qilib aytganda, “futbol bilan bog‘liq daromadlari va futbolchi sotib-sotishdan tushgan sof foyda/zararining 85 foizi” bilan chambarchas bog‘langan. Ya’ni, cheksiz kapital emas, muvozanat va barqarorlik ustuvor.
Shu bois asosiy o‘zgarish transferlarda emas, boshqa frontda bo‘lishi kutiladi. Gap ayniqsa marketing va global tijorat salohiyati haqida ketmoqda.
Global brendni yana ham kattalashtirish
Liverpool allaqachon dunyo futbolining eng kuchli brendlaridan biri. Lekin Bezos va Saverin ishtiroki bilan klubning xalqaro bozorlarda, ayniqsa raqamli maydonda qanday sur’atda kengayishi qiziq bo‘ladi.
Texnologiya va media olamida ulkan tajribaga ega bu ikki ism klubning tijorat imkoniyatlarini yangi darajaga olib chiqishi kutiladi. Raqamli kontent, streaming huquqlari, global hamkorliklar, Osiyo va Amerika bozorlarida yanada faol ishtirok — aynan shu yo‘nalishlarda Liverpool qo‘shimcha daromad oqimlarini yaratishi mumkin.
Shu tarzda keladigan qo‘shimcha tijorat daromadi klubning foydasini oshiradi, demak, moliyaviy qoidalarga zid bo‘lmagan holda tarkibni kuchaytirish uchun ham ko‘proq manevr imkonini beradi.
Savol endi boshqacha: Anfield tribunalarining o‘sha o‘ziga xos ruhini saqlagan holda, texno-milliarderlar davriga kirib borayotgan Liverpool qanchalik tez va qanchalik baland cho‘qqiga chiqadi?
