Joze Mourinyo: Sir Aleksdan keyin Manchester United bosh murabbiyi bo'lishga rozi bo'lganman
Yillar davomida mish-mish bo‘lib kelgan voqea nihoyat o‘z tasdig‘ini topdi. Joze Mourinyo tan oldi: u bir paytlar Sir Aleks Fergyusondan keyin Manchester United bosh murabbiyi bo‘lishga rozi bo‘lgan, shartni kelishib ham qo‘ygan. Keyin esa fikrini o‘zgartirib, yana Chelsea tomon burilgan.
Bu e’tirof yangi Netflix hujjatli serialida yangradi. Mourinyo o‘sha yozni eslar ekan, shunchaki transfer qarori haqida emas, murabbiylik avlodlar almashinuvida burilib ketgan tarixiy lahza haqida gapirdi.
“Real Madrid”dan ketish va “Old Trafford”ga yozilgan kelishuv
2013-yil. Sir Aleks Fergyuson 26 yillik davrni yakunlab, “Old Trafford” bilan xayrlashadi. U 13 ta Premier League chempionligi, ko‘plab kuboklar bilan birga, klubga eng muhim meroslardan birini qoldiradi: kim uning o‘rnini egallashi kerakligi haqidagi tavsiyasi.
Rasmiy qaror hammaga ma’lum: o‘sha paytdagi Everton bosh murabbiyi Devid Moyes tanlanadi. “The Chosen One” yozuvi tushirilgan banner Stretford End tribunalarida hilpiraydi. Ammo endi ma’lum bo‘ldiki, asl “tanlangan” avvaliga boshqa odam bo‘lgan.
Mourinyo o‘sha davrni shunday eslaydi: “Real Madridni tark etganimda, Sir Aleksdan keyin Manchester Unitedga borishga shartnoma imzolagandim”.
Fergyuson ham buni tasdiqlaydi. U murabbiylik tarixidagi eng kuchli davrlardan birini boshqargan odam sifatida, o‘sha uchrashuvni aniq eslaydi: “Men uni o‘tirg‘izib, vaziyatni tushuntirdim. Men uchun hammasi aniq edi – u rozi bo‘layotgandi. Bir necha soat ichida hammasi o‘zgardi”.
Shu “bir necha soat” Manchester United tarixining butun keyingi sahifalarini boshqa yo‘lga burib yuborgan bo‘lishi mumkin.
Telefon qo‘ng‘irog‘i, ko‘z yoshlari va “so‘zni buzmaslik”
O‘zgarish nimadan boshlandi? Mourinyo uchun javob oddiy, lekin og‘ir bo‘lgan: u Stamford Bridge’ga qaytish taklifini rad eta olmagan.
Chelsea bilan 2005 va 2006-yillarda ketma-ket Premier League chempionliklarini qo‘lga kiritgan murabbiy uchun bu klub shunchaki ish joyi emasdi. Bu – o‘zini haqiqatan ham “uydagidek” his qiladigan manzil edi.
Fergyuson o‘sha hal qiluvchi daqiqani shunday tasvirlaydi: “Bir kecha u menga qo‘ng‘iroq qildi va yig‘lardi. ‘Aleks, men qila olmayman. Men Chelsea’ga so‘z berganman va so‘zimni buzmayman’, dedi”.
Fergyuson uchun bu qaror tushunarli, ammo baribir alamli bo‘lgan: “U keltirgan sababni tushundim, lekin hafsalam pir bo‘ldi”.
Mourinyo esa bu ichki kurashni “futbolni sevish” va “muayyan klubni sevish” o‘rtasidagi farq bilan izohlaydi. Uning so‘zlariga ko‘ra, birinchi sevgi – kasb, ikkinchisi esa yurak masalasi: “Manchester United taklifi men uchun juda katta sharaf edi, klubning jozibasi ajoyib. Lekin bir narsa bor – futbolni sevish boshqa, ma’lum bir klubni sevish boshqa. Bu ikkinchisi ko‘proq kuchga ega. Real Madriddan keyin men o‘zimni chin dildan sevilayotganimni his qilishim kerak edi”.
Shu his-tuyg‘u uni Manchesterning qizil qismidan qaytarib, yana London sari yetakladi.
Dramatik yo‘qotish – va baribir pushaymon yo‘q
Mourinyo o‘z qarorini “dramatik” deb ataydi. Sababi oddiy: Sir Aleks Fergyusondan keyin Manchester United bosh murabbiyi bo‘lish imkoniyatini qo‘ldan boy berish – har qanday murabbiy uchun karera cho‘qqisiga chiqish yo‘lidan chekinish demak.
U buni og‘ir yo‘qotish sifatida qabul qilgan, ammo bugun ham pushaymon emas: “Bu imkoniyatni boy berish men uchun dramatik bo‘ldi, lekin afsuslanmayman. Chunki men bu qarorni yuragim bilan qabul qilganman”.
U yuragini tingladi. Tarix esa boshqa yo‘ldan davom etdi.
“Stamford Bridge”dagi ikkinchi davr va “Old Trafford”dagi qulagan “Chosen One”
2013-yilda Mourinyo Chelsea’ga qaytadi. Stamford Bridge uni yana quchoq ochib kutib oladi. U yerda u uchinchi Premier League chempionligini qo‘lga kiritadi, League Cupni yutadi va London klubining zamonaviy tarixidagi asosiy me’morlardan biri sifatidagi mavqeini yanada mustahkamlaydi.
Manchesterda esa hammasi boshqacha kechadi. Devid Moyes, “The Chosen One” bannerlari ostida ish boshlagan murabbiy, atigi 10 oy ichida ishdan bo‘shatiladi. Fergyuson davridan keyingi birinchi tajriba keskin va og‘riqli tugaydi.
United o‘sha qarorning narxini uzoq yillar davomida to‘lab keladi: identitet qidiruvi, almashinayotgan murabbiylar, notekis natijalar. O‘sha paytda ko‘pchilik o‘z-o‘ziga bitta savolni bergan: agar Mourinyo o‘shanda “ha” deganida, hammasi boshqacha bo‘larmidi?
Bu savolga javob bo‘lmaydi. Lekin tarix yana bir burilish yasashga ulguradi.
Ikkinchi imkoniyat: Mourinyo baribir “Old Trafford”ga keladi
2016-yilda eshik yana ochiladi. Bu safar Louis van Gaal ketadi va Mourinyo nihoyat Manchester United bosh murabbiyi bo‘ladi. Orada uch yil o‘tgan, klub esa allaqachon boshqacha bosqichga o‘tib ulgurgan edi.
Uning “Old Trafford”dagi ikki yarim yillik davri sovrinsiz o‘tmadi. League Cup va Europa League kuboklari qo‘lga kiritildi. Bu – post-Fergyuson davridagi ilk jiddiy sovrinlar paketi edi. Lekin natijalar barqaror emasdi, ichki taranglik kuchaydi, va 2018-yil dekabrida Mourinyo ishdan ketdi.
Shunga qaramay, bir haqiqat o‘zgarmaydi: Manchester United bir paytlar uni Fergyusondan keyingi bevosita merosxo‘r sifatida ko‘rgan, u esa bu imkoniyatni yuragi tanlagan klub – Chelsea – uchun rad etgan.
Bugun orqaga nazar tashlaganda, shu savol yana ko‘tariladi: agar Mourinyo o‘sha kechada Fergyusonga “men so‘zimni o‘zgartirdim” deganida, Premier League tarixidagi kuch muvozanati qanchalik boshqacha ko‘rinishda bo‘lardi?
