Premyer-ligada almashinuv: Everton va Crystal Palace o‘rtasidagi raqamlar
Premyer-ligada yozgi deraza yana bir noodatiy sahnani ko‘rmoqda. Everton va Crystal Palace o‘rtasida klassik “naqd + bonus” emas, haqiqiy futbolchi almashinuvi shakllanmoqda: Dwight McNeil London sari, Brennan Johnson esa Merseysaydga yo‘l olishi kutilmoqda.
Qog‘ozda oddiy ko‘rinadi: qanot futbolchisi qanot futbolchisiga. Amalda esa bu ikki klubning moliyaviy balansida murakkab matematik misolga aylanadi.
Ikki transfer, bitta hikoya
Rasmiy jihatdan bu bitim bitta katta almashinuv emas, ikkita alohida transfer sifatida qayd etiladi. Shunga ko‘ra, har bir o‘tish Premyer-liganing squad cost ratio (SCR) bo‘yicha hisob-kitoblariga kiritiladi. Bu ko‘rsatkich klub qancha sarflayotgani va daromadlari o‘rtasidagi nisbatni nazorat qiladi.
Brennan Johnson Crystal Palace uchun 35 million funtga tushgan edi. Endi uning qiymati McNeil bilan almashinuvda qay tarzda yozib qo‘yilishi Eagles uchun hal qiluvchi ahamiyatga ega bo‘ladi. Hisob-kitoblar shuni ko‘rsatadiki, Johnson taxminan 30 million funt atrofida baholansa, klub bu operatsiyani hisobda “neytral” ko‘rinishda, ya’ni katta foyda ham, sezilarli zarar ham ko‘rsatmasdan o‘tkazishi mumkin.
Bosim shu yerda paydo bo‘ladi. Agar baho tushsa-chi?
Bir raqamning farqi – o‘n million
Fevral oyida Dwight McNeil’ning Selhurst Park’ka o‘tishi barbod bo‘lganida, uning qiymati 20 million funt atrofida belgilangan edi. Agar hozirgi kelishuv “toza” almashinuv sifatida, ya’ni har ikki futbolchi ham 20 million funtga teng deb yozilsa, Crystal Palace uchun bu raqamlar juda sovuq haqiqatni ko‘rsatadi: Johnson bo‘yicha qog‘ozda 10 million funt yo‘qotish.
Bu faqat raqamlar o‘yini emas. Bu SCR bosimi ostida har bir klubning transfer strategiyasi qanday o‘zgarayotganining yaqqol ko‘rinishi. Xatoga joy yo‘q: noto‘g‘ri baholangan bitta futbolchi butun mavsumlik moliyaviy rejani chalg‘itishi mumkin.
FMV – bozor qanchaga baholaydi?
Har qanday almashinuv, hatto ikki klub o‘zaro kelishib bo‘lgan taqdirda ham, yana bir to‘siqdan o‘tishi shart: fair market value (FMV) tekshiruvlari.
Premyer-liga 2021 yilda associated party transactions (APT) va FMV bo‘yicha qoidalarni joriy qilganidan beri, har bir yirik bitim faqat klub irodasi bilan emas, liganing moliyaviy filtrlari orqali ham o‘tadi. Maqsad aniq: “liganing moliyaviy barqarorligi, halolligi va raqobatbardosh muvozanatini himoya qilish”.
Bu jarayonda mustaqil baholash kompaniyalari ishga tushadi. Ular futbolchining yoshi, statistik ko‘rsatkichlari, so‘nggi mavsumlardagi o‘yini, pozitsiyasidagi boshqa o‘xshash transferlar bilan taqqoslash kabi omillarni ko‘rib chiqadi. Shundan so‘nggina, kelishilgan summa bozor qiymatiga mos keladimi-yo‘qmi, degan savolga javob topiladi.
So‘nggi so‘z esa baribir Premyer-liga qo‘lida qoladi. Liga McNeil–Johnson almashinuvi bozor qoidalariga mos keladi, deb topsa – bitim yo‘lga tushadi. Aks holda, klublar raqamlarni qayta o‘ylashga majbur bo‘ladi.
Transfer derazasi ko‘p narsani ko‘rgan, lekin bunday murakkab moliyaviy shaxmat partiyalari endi tobora ko‘proq uchramoqda. Savol bitta: Everton va Crystal Palace bu yurish bilan nafaqat maydonda, balki hisob-kitoblarda ham to‘g‘ri qaror topa oldimi?
