K League taqvimi: Koreya futbolining iqlim inqirozi bilan yuzma-yuz
Janubiy Koreya professional futbolchilari endi jim turmayapti. Mamlakat bo‘ylab yoz rekord darajada qizib ketar ekan, Korea Pro Footballers Association (KPFA) K League rahbariyatidan butun mavsum taqvimini ostin-ustun qilishni talab qilyapti.
Ularning talabi aniq: bahor-kuz emas, kuz-bahor tizimiga o‘tish. Ya’ni, yozning eng qizigan oylarida futbol o‘ynashni to‘xtatish.
KPFA bayonotida shunday deydi: liga o‘z futbolchilarini kuchayib borayotgan iqlim inqirozi va jazirama issiqdan himoya qilishi, shu bilan birga Osiyodagi yetakchilik mavqeini va global raqobatbardoshligini saqlab qolishi kerak. Gap shunchaki noqulaylik haqida emas – bu endi sog‘liq va xavfsizlik masalasi.
42,5 daraja, bo‘shab qolgan tribunalar va to‘xtagan beysbol
2-avgust kuni janubi-sharqdagi Yangsan shahri rasmiy kuzatuvlar tarixidagi eng yuqori darajaga yaqin ko‘rsatkichni qayd etdi: 42,5 daraja issiq. Bunday haroratda hukumat aholiga uyda qolishni tavsiya qildi, beysbol ligasi esa butun bir hafta davomiga to‘xtatildi.
Futbol bundan chetda qolmadi. Manchester City va K League All-Star jamoasi o‘rtasidagi ko‘rgazmali o‘yin uchun ham jazirama o‘z ta’sirini ko‘rsatdi – tomoshabinlar soni kutilganidan kam bo‘ldi. Faqat Atletico Madridga qarshi o‘tkazilgan keyingi o‘rtoqlik uchrashuvida stadion yana to‘lib-toshdi. Yozning har bir kuni tribunalar ham, futbolchilar ham issiq bilan kurashayotganini ko‘rsatib turibdi.
Seulda 17 kecha ketma-ket “tropik tun” sifatida qayd etildi – harorat tun bo‘yi 25 darajadan pastga tushmadi. Bu seriya endi tugadi, lekin muammo yo‘qolganicha yo‘q.
2026 yilgi K League mavsumi 28-fevralda start olgan, 6-dekabrda yakunlanishi rejalashtirilgan. Iqlim sharoiti esa bunday taqvimga tobora kamroq mos kelmoqda. Shuning uchun ham an’anaviy bahor-kuz formatini o‘zgartirish haqidagi chaqiriqlar keskin kuchaydi.
Osiyo va Yevropa bilan bir yo‘nalishda bo‘lish talabi
KPFA fikricha, mavsumni o‘zgartirish nafaqat salomatlik, balki strategik qaror ham bo‘ladi. Bu qadimiy professional liga – Osiyodagi eng eski – o‘z taqvimini Yaponiyaning J League tizimi bilan uyg‘unlashtirishi mumkin. J League yaqindagina yozdan bahorgacha davom etadigan yangi formatdagi birinchi mavsumini boshladi.
Shuningdek, Asian Football Confederation tarkibidagi Champions League Elite ham 2023 yildan boshlab aynan shunday tizimga o‘tdi. Yevropaning aksariyat ligalari allaqachon kuz-bahor tamoyiliga amal qiladi. Koreya futboli esa bu oqimdan ortda qolishni istamayapti.
Biroq bir to‘siq bor – Koreya qishi. Dekabrdan fevralgacha butun yarimorol bo‘ylab havo ko‘pincha noldan pastga tushadi, qor yog‘ishi odatiy hol. Yozda issiq jazirama, qishda esa muzdek shamol – ikkala ekstremal sharoit ham futbolchilar uchun xavfli.
Lee Keun-ho taklifi: qishda pauza, yozda yengillik
KPFA prezidenti, sobiq milliy jamoa hujumchisi Lee Keun-ho bu muammoni keskin burilishsiz, ammo aniq yechim bilan ko‘rmoqda. U taqvimni o‘zgartirish mumkinligini, lekin eng sovuq oylar uchun maxsus tanaffus kiritish kerakligini aytadi.
Uning fikricha, futbolchilar qishdagi qisqa dam olish orqali jarohatlardan yaxshiroq himoyalanadi va butun mavsum davomida jismoniy holatini yuqori darajada ushlab turadi. Issiq yoz kunlarida esa bir nechta turnirlarni ketma-ket o‘ynab, sog‘lig‘ini xavf ostiga qo‘ymaydi.
Lee stadionlar infratuzilmasi ham qayta ko‘rib chiqilishini ta’kidlaydi: tribunalar va maydon atrofida ko‘proq isitish moslamalari, gibrid gazon qoplamalari, uzoq muddatli investitsiyalar. Ya’ni, taqvimni o‘zgartirish – faqat qog‘ozdagi sanalarni almashtirish emas, balki butun tizimni kelajak iqlimiga moslashtirish demak.
Futbolchilar ovozi: bosh aylanishi, suvsizlanish va hushdan ketish
Janubiy Koreya matbuoti so‘nggi kunlarda KPFA o‘tkazgan favqulodda so‘rovnoma natijalarini e’lon qildi. So‘rovda mamlakatdagi professional erkaklar va ayollar ligalaridan 536 nafar futbolchi qatnashgan.
Raqamlar keskin: 86,2 foiz futbolchi jazirama ularning tanasiga jiddiy yuk bo‘layotganini aytgan. Ulardan 45,2 foizi “juda ham” deb javob bergan, 41 foizi esa “ha” degan. Bu shunchaki noqulaylik emas, tizimli ogohlantirish.
O‘yin paytidagi jismoniy simptomlar bo‘yicha savolda bosh aylanishi eng ko‘p qayd etilgan – 64,7 foiz, ya’ni 347 futbolchi. 56,6 foiz (303 nafar) suvsizlanishdan shikoyat qilgan. 32,2 foiz (173) bosh og‘rig‘ini tilga olgan. 13 foiz (70) vaqtincha hushini yo‘qotganini aytgan. 12,2 foiz (65) esa ko‘ngil aynishini boshdan kechirgan.
Bu raqamlarning har biri ortida tirik futbolchi, tirik organizm turibdi. Har bir belgi – tana “to‘xta” deb signal berayotganining isboti.
Qizig‘i shundaki, futbolchilarning deyarli yarmi – 48,4 foizi – hozirgi sovutish pauzalari yetarli deb hisoblaydi. Ammo atigi 15,3 foiz respondent amaldagi siyosatni futbolchilarni to‘liq himoya qilish uchun yetarli, deya baholagan. Demak, qolganlar uchun bu choralar faqat vaqtinchalik yengillik, xolos.
Issiqning narxi: Fukuokadagi fojia
Mintaqadagi ogohlantiruvchi misol yaqinda Yaponiyada qayd etildi. Fijidan kelgan regbi o‘yinchisi Saimoni Vunilagi Fukuoka shahrida ikkinchi divizion Kyushu KV jamoasi bilan mashg‘ulotdan so‘ng og‘ir issiq urishi alomatlari bilan shifoxonaga yotqizildi. U atigi 26 yoshda edi.
U dushanba kuni kasalxonaga olib ketildi, juma kuni esa hayotdan ko‘z yumdi. Rasmiylar uning ahvolini “og‘ir issiq urishi bilan mos keluvchi simptomlar” deb ta’rifladi.
Bu voqea futbol emas, regbi maydonida sodir bo‘ldi. Ammo mintaqa sporti uchun umumiy dars aniq: iqlim endi fon emas, o‘yinning o‘ziga ta’sir qilayotgan asosiy omillardan biri.
K League oldida turgan savol
Janubiy Koreya futboli hozir chorrahada turibdi. Bir tomonda – o‘n yilliklar davomida shakllangan bahor-kuz an’anasi, murakkab qish, band taqvim, logistik xavotirlar. Ikkinchi tomonda – futbolchilarning sog‘lig‘i, global standartlar, iqlimning keskin o‘zgarishi va allaqachon qayd etilgan fojialar.
KPFA o‘z pozitsiyasini aniq aytdi. Endi navbat K League rahbariyatiga. Ular jazirama issiq kuchayib borayotgan bir paytda an’anaga yopishib qoladimi yoki Koreya futbolining kelajak xaritasini qayta chizishga jur’at qiladimi?
