KTM xavfli dvigatel muammosini hal qildi: Aragon oldidan burilish
KTM xavfli dvigatel muammosini ochishga ruxsat oldi: Aragon oldidan burilish
MotoGP padokida yozgi tanaffusdan keyingi eng muhim texnik qaror qabul qilindi. RC16 loyihasi atrofida so‘nggi oylarda bosim ostida qolgan KTM nihoyat o‘z dvigatellarini ochishga va xavf tug‘dirayotgan detalni almashtirishga ruxsat oldi. Bu – faqat texnik yangilik emas. Bu – xavfsizlik bo‘yicha zarurat.
Acosta yiqilishlari ortidagi “sehrli” detal
Yoz o‘rtalarida ma’lum bo‘lgandi: KTM MSMA va IRTA orqali qolgan barcha MotoGP ishlab chiqaruvchilaridan o‘zining to‘rtta MotoGP mototsiklining muhrlangan dvigatellarini ochishga ruxsat so‘ragan. Sabab bitta – dvigatelni to‘satdan o‘chirib qo‘yadigan, mototsiklni “o‘ldirib” yuboradigan detal.
Bu xato qog‘ozdagi kichik nuqta emas, trekda esa dahshatga aylanadi. Pedro Acosta bu muammo bilan mavsum davomida bir necha bor to‘qnash keldi. Eng og‘iri – Barselonadagi ulkan yiqilish, aynan shu nosozlik sabab yuz bergan holat sifatida tilga olinmoqda. Yosh ispaniyalikning tezligi hammani hayratga solmoqda, ammo texnika uni sotib qo‘ysa, bu tezlikning narxi juda qimmatga tushishi mumkin.
Dastlab KTMning iltimosi rad etildi. Sport direktori Pit Beirer o‘sha paytda faqat Aprilia reja tarafdori bo‘lganini ochiq aytgandi. Qolgan ishlab chiqaruvchilar sukut saqladi yoki yo‘q dedi. Padokdagi “qattiq qoida – hamma uchun bir xil qoida” tamoyili xavfsizlikdan ustun kelayotgandek tuyuldi.
Yozgi tanaffusdan so‘ng vaziyat o‘zgardi. Haydovchi xavfsizligi masalasi stolga yana bir bor qo‘yildi – bu safar qat’iyroq ohangda. Va qaror ham boshqacha bo‘ldi.
Rasmiy “ha” va vaqtga qarshi poyga
KTM juma kuni Motorsport.com’ga bergan javobida vaziyatga aniqlik kiritdi: qolgan ishlab chiqaruvchilardan zarur rozilik olingan.
Jamoa bayonotida shunday deyiladi: ular boshqarib kelayotgan texnik muammo bo‘yicha tuzatish choralarini ko‘rish uchun ruxsatga ega, maqsad esa – imkon qadar tezroq bu choralarni amalda joriy etish. Shu bilan birga, Silverstone bosqichida ular hozircha qo‘llanayotgan vaqtinchalik yechimlar bilan yo‘lga chiqishda davom etadi. Ya’ni xavf nazorat ostida, ammo hali to‘liq bartaraf etilgani yo‘q.
Asosiy ish oldinda – Aragon haftasidan bir hafta avval boshlanadi. MotoGP reglamentiga ko‘ra, bu operatsiya faqat chempionatning texnik rasmiysi nazorati ostida amalga oshirilishi shart. Demak, ikki haftadan so‘ng KTM muhandislari IRTA texnik vakili ishtirokida dvigatellarni ochadi, qaysi detal almashtirilayotganini aniq ko‘rsatadi va shundan keyingina agregatlar qayta muhrlanadi.
Bu jarayon KTM uchun juda katta yengillik. Chunki ular yangi dvigatellarni rotatsiyaga kiritish majburiyatidan qutuladi. Aks holda, har safar yangi dvigatel ishlatish – poygani pit-leyndan boshlash jazosi degani. Hozirgi qadar kuchayib borayotgan raqobatda bunday jazo – deyarli o‘z-o‘zini nokaut qilish bilan barobar.
Koncessiya tizimi va cheklangan manevr
KTM hozir Koncessiya tizimida Group C tarkibida harakat qilmoqda. Qoidalar aniq: har bir haydovchiga mavsumni yakunlash uchun sakkiztadan dvigatel ajratilgan. Ular muhrlanadi va raqiblarning roziligisiz na ochilishi, na o‘zgartirilishi mumkin.
Shu bois bu safargi ruxsat – istisno, ammo xavfsizlik nuqtayi nazaridan asosli istisno. Texnik reglament ham shuni talab qiladi: dvigatel ochilishi faqat rasman nazorat ostida, faqat ma’lum bir detalni almashtirish uchun va keyin yana muhrlash sharti bilan amalga oshirilishi mumkin.
KTM uchun bu nafaqat xavfsizlik, balki strategik qurol ham. Dvigatellarni to‘liq almashtirmasdan, ichki nosozlikni bartaraf etish – mavsum oxirigacha resursni tejash, jazolardan qochish va haydovchilarga barqaror texnika berish imkonini ochadi.
Quvvatni bo‘g‘ib yashash tugaydi
Muammo kuchayib borar ekan, KTM mavsum davomida og‘ir qarorga bordi: Acosta mototsiklida kuzatilgan nosozlikni takrorlamaslik uchun barcha mavjud quvvat bloklarida aylanishlar sonini chekladi. Dvigatellar “bo‘g‘ib” ishladi.
Bu esa natijaga ta’sir qilmasdan qolmadi. Tezlik – MotoGP’ning valyutasi. Aylanishlar sonini pasaytirish – raqibga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ustunlik berish demak. KTM haydovchilari ko‘p hollarda maksimal hujum qilish imkoniyatidan mahrum bo‘ldi, start-finish chizig‘ida raqiblar bilan yonma-yon kurashda aynan shu farq sezildi.
Aragon bosqichidan boshlab esa manzara o‘zgarishi kutilmoqda. Agar reja bo‘yicha hammasi o‘tsa, KTM yana to‘liq quvvatdagi dvigatellarga qaytadi – xavfsizlik nazorat ostida, ishonchlilik tiklangan holda. Bu, ayniqsa, Pedro Acosta uchun katta yangilik: u endi faqat raqiblar bilan emas, o‘z mototsiklidan qo‘rqish bilan ham kurashishga majbur bo‘lmaydi.
Savol endi boshqacha: xavfli detal almashtirilgach, RC16 o‘zining haqiqiy tezligini ko‘rsatadimi? Yoki raqiblar allaqachon shunchalik oldinga o‘tib ketdiki, bu kechikkan texnik yengillik faqat xavfsizlikni ta’minlash bilan cheklanib qoladimi?
Javobni Aragon trekida ko‘ramiz. Dvigatellar ochiladi, muhrlar yangilanadi, bahs esa endi to‘liq quvvatda davom etadi.
