Liverpool FC qiymati: 4,4 milliard funt arzonmi?
To‘rt milliard funtdan qimmat narsa “arzon” bo‘lishi mumkinmi? Qog‘ozda yo‘qdek tuyuladi. Lekin aynan shunday bahoda yangi investorlar konsortsiumi, tarkibida Jeff Bezos ham tilga olinayotgan guruh, Liverpool FC’ga sezilarli minoritar ulush bilan kirib kelishga tayyor turibdi.
Taxminan 4,4 milliard funtlik (6 milliard dollar) qiymat – va raqamlar shuni ko‘rsatadiki, bu pulga ular aslida juda yaxshi bitim olishmoqda.
Amerika sporti bilan solishtirganda “arzon” Liverpool
4,4 milliard funt evaziga Liverpool hajm va ta’sir doirasiga ko‘ra Shimoliy Amerikadagi deyarli barcha yirik franchayzinglardan baribir arzonroq turadi. Bu klub ko‘plab amerikalik jamoalardan ko‘proq daromad ishlab topayotgani, qolaversa, butun dunyoni qamrab olgan muxlislar bazasiga ega ekani fonida aytilayotgan gap.
NFL misolini olaylik. Forbes ma’lumotiga ko‘ra, 2025 yilda 32 ta NFL klubidan atigi yettitasi Liverpool’ning 4,4 milliard funtlik (6 milliard dollar) bahosidan pastroq qiymatlangan. Demak, Liverpool NFL o‘lchovida eng past choraklik segmentga tushib qoladi – Arizona Cardinals (5,5 milliard dollar) yoki Cincinnati Bengals (5,25 milliard dollar) qatorida.
Farq shundaki, ular NFL’da eng arzon klublardan biri bo‘lardi, lekin daromad bo‘yicha deyarli tepasida turardi. 2024/25 yilgi chempionlik mavsumida Liverpool 703 million funt (950 million dollar) daromad qayd etdi. NFL’da faqat Dallas Cowboys bundan ko‘proq ishlab topdi – ulkan 1,2 milliard dollar (taxminan 880 million funt). Arizona Cardinals’ning daromadi esa atigi 571 million dollar atrofida, ya’ni Liverpool ko‘rsatkichining deyarli yarmi.
Lakers bitimi fonida yanada yaqqolroq ko‘rinayotgan farq
Josh Kushner va Bob Iger boshchiligidagi LA Lakers xaridi bilan taqqoslaganda, raqamlar yanada keskinlashadi. Lakers uchun 12,5 milliard dollar (9,3 milliard funt) atrofidagi narx tilga olinmoqda. Jamoa o‘tgan yili taxminan 550 million dollar (407 million funt) daromad keltirgan.
Liverpool’ni shu fon bilan qo‘yib ko‘ring: deyarli ikki baravar ko‘p daromad, lekin Lakers narxining yarmidan ham arzon. 4,4 milliard funtlik kirish bahosi nega investorlar uchun tobora jozibador ko‘rinayotgani shu yerda juda aniq bo‘ladi.
Bu faqat moliyaviy ko‘rsatkichlar emas. Gap klub bilan birga keladigan auditoriya haqida ham ketmoqda. 2024 yil dekabrida Liverpool barcha ijtimoiy tarmoqlardagi obunachilar soni 200 milliondan oshganini ma’lum qildi – bu NBA’da eng ko‘p kuzatiladigan jamoa bo‘lgan Lakers ko‘rsatkichidan ikki baravar ko‘p.
Yiliga bir milliarddan ortiq ijtimoiy tarmoq “engagement”lari bilan Liverpool, boshqa Premyer-liga klublari singari, dunyoning har bir burchagiga yetib boradigan auditoriyani boshqaradi. Eng yirik amerikalik franchayzinglar ham bu ko‘lam va global qamrov bilan raqobat qila olmayapti.
Natija aniq: yangi investorlar uchun Liverpool – amerika sporti kontekstida qaralganda – haqiqiy “bargain”. Ular Shimoliy Amerikadagi eng yuqori daromadli franchayzinglardan biriga teng tushadigan aktivga, shu bozordagi o‘rtacha narxdan ancha past bahoda ulush olayapti. Ustiga ustak, chegaradan tashqariga o‘tmaydigan, asosan ichki bozor bilan cheklanib qolgan ko‘plab amerika jamoalaridan farqli ravishda, Liverpool chegaralarni allaqachon buzib chiqqan global mijozlar bazasiga ega.
Yevropa futbolining yashirin narxi
Ammo bu medalning ikkinchi tomoni bor. Yevropa futbol klublari odatda og‘ir zarar bilan ishlaydi. 2024/25 mavsumida Liverpool soliqqa qadar foyda ko‘rsatgan Premyer-ligadagi atigi to‘rtta klubdan biri bo‘ldi. Bungacha esa ketma-ket ikki yil davomida 57 million va 9 million funt miqdorida soliqqa qadar zarar qayd etgan.
NFL klublari esa, o‘rtacha hisobda, yiliga 100 million dollar (taxminan 75 million funt) atrofida operatsion foyda ko‘rsatadi. Lakers o‘tgan yili taxminan 170 million dollar foyda qilgani taxmin qilinmoqda.
Demak, konsortsium Liverpool bo‘yicha olayotgan “arzon” narx aslida riskning yuqoriligi bilan izohlanadi. Amerika sportida maoshlar uchun “salary cap” mavjud, tushib ketish yoki yuqoriga chiqish tizimi yo‘q. Yevropa futbolida esa xarajatlar, hatto sog‘lom o‘sayotgan daromad fonida ham, osmonu falakka chiqib ketishi mumkin.
Kirish bahosi pastroq bo‘lishi mumkin, lekin Liverpool deyarli barcha yevropalik futbol investitsiyalarida kuzatiladigan odatiy zararlarni qoplash uchun kapital kiritishni talab qilishi ehtimoldan xoli emas. Bu o‘yin qoidasi shunaqa.
14 baravar o‘sish – va investorlarning katta tikishi
Shunga qaramay, agar Liverpool qiymati so‘nggi o‘n yillikdagi sur’atda o‘sishda davom etsa, yillik zararlar yangi investorlar guruhini unchalik bezovta qilmaydi. Fenway Sports Group (FSG) 2010 yilda klubga kirib kelganida, Liverpool 300 million funt atrofida baholangan edi. O‘n olti yil o‘tdi – bugun shu klub 4,4 milliard funt turibdi.
Bu – 14 baravardan ko‘proq o‘sish. Xuddi shu davrda NFL klublarining o‘rtacha qiymat oshishi yetti baravar bo‘lganini hisobga olsak, farq yanada ta’sirli ko‘rinadi.
Yangi Liverpool investorlar guruhi, qolaversa, so‘nggi besh yil ichida yevropa futboliga kirib kelgan ko‘plab fondlar aynan shu fikrga pul tikmoqda: yuqori toifadagi yevropa klublari qiymati, barcha xarajat bosimlariga qaramay, amerika franchayzinglaridan tezroq o‘sishda davom etadi.
FSG’ning Liverpool bilan o‘tgan 16 yillik tajribasi bu tezisni hozircha to‘liq qo‘llab-quvvatlab turibdi.
Savol endi boshqacha: agar klub o‘z korporativ qiymatini keyingi o‘n yillikda ham xuddi shunday sur’atda oshira olsa, tarix 4,4 milliard funtlik narxni yana bir marta “paradoksal ravishda arzon” deb qayd etadimi yoki bu cho‘qqi nuqta bo‘lib qoladimi?
