Messi, Mbappé va Haaland: rekordlar, g‘alabalar va tarixiy o‘yinlar
FIFA World Cup’da 22-iyun futbol tarixiga alohida sahifa bo‘lib yozildi. Bir kunda uch superyulduz — Lionel Messi, Kylian Mbappé va Erling Haaland — turnirni larzaga keltirdi. Kechqurun esa Algeria dramatik tarzda tarixini o‘zgartirdi.
Messi – dunyo chempionatlari tarixidagi eng katta to‘purarga aylandi
Argentina 2:0 hisobida Austria ustidan g‘alaba qozondi, lekin bu oddiy guruh bosqichi o‘yini emasdi. Bu kecha Lionel Messi uchun abadiylikka yo‘l ochdi. U endi FIFA World Cup tarixidagi eng yaxshi to‘purar — 18 ta gol.
Messi bugun dubl qayd etib, Miroslav Klose’ning erkaklar bo‘yicha rekordini (16) ham, Marta’ning umumiy ko‘rsatkichini (17) ham ortda qoldirdi. Bitta o‘yinda ikki rekord birvarakayiga qulashini ko‘rish nasib bo‘ldi.
Bu safar Messi uchun hammasi ham mukammal ketmadi: u ilk bor Argentina safida rasmiy mundial uchrashuvida gol urib, bir vaqtning o‘zida penaltidan xato qildi. Baribir tarixni yozib bo‘ldi.
Raqamlar esa uning hukmronligini yanada yaqqol ko‘rsatadi. Messi endi uch xil World Cup mavsumida kamida to‘rttadan gol urgan ikkinchi futbolchi (2014 yilda 4, 2022 yilda 7 va hozirgi turnirda yana 4+). Bungacha buni faqat Miroslav Klose uddalagan edi. Yana bir noyob qatorda – u 38 yoshdan oshgan holda bitta mundialda 4+ gol urgan Roger Milla’dan keyingi yagona futbolchi.
Yoshi esa alohida sahifa. 38 yil-u 364 kun. Bu ko‘rsatkich bilan Messi FIFA World Cup tarixida gol urgan futbolchilar orasida uchinchi eng yoshi ulug‘i. Uning oldida faqat Cameroondan Roger Milla va Portugal safidagi Pepê turibdi. Qizig‘i, Messi bu uchinchi o‘rinni allaqachon ochilish uchrashuvidagi Algeria’ga qarshi xet-trik bilan egallagan, bugun esa shunchaki besh kun “qarib”, rekordini yangiladi.
Ustiga-ustak, Messi endi ketma-ket 6 ta mundial o‘yinida gol urgan uchinchi futbolchi: 1958 yilda Just Fontaine, 1970 yilda Jairzinho va endi Argentina sardori. Argentina hujumlari ham unga qanchalik bog‘langanini raqamlar ochib beradi: 2022 yildan buyon mundialdagi Argentina so‘nggi 8 golining 7 tasini aynan Messi urgan. Oxirgi 9 World Cup uchrashuvida esa u 12 gol va 3 golli uzatma bilan maydonga ta’sir ko‘rsatgan – faqat Polandga qarshi o‘yinda (2022) gol ham, assist ham yo‘q.
Messining 18 mundial golidan 9 tasi uzatma orqali yaratilgan va eng hayratlisi – har safar boshqa jamoadoshi tomonidan. Bugungi ochilish goli esa Facundo Medina uchun Argentina safidagi ilk assist bo‘ldi.
U gol urganida Argentina deyarli yengilmas. Mundial o‘yinlarida Messi to‘p kiritgan 12 uchrashuvda Argentina natijasi: 9 g‘alaba, 2 durang, 1 mag‘lubiyat. O‘sha yagona mag‘lubiyat – 2022 yilda Saudi Arabia bilan shokli o‘yin.
Argentina umuman olganda ham oldinda hisobda tanaffusga chiqsa, raqib uchun eshik deyarli yopiladi: 34 o‘yinda bunday vaziyatda 33 g‘alaba, 2 durang va atigi 2 mag‘lubiyat. UEFA vakillariga qarshi esa ular tanaffusga ustunlik bilan kirib, hali biror marta yutqazmagan (15 g‘alaba, 2 durang).
Messining xalqaro miqyosdagi yurishi ham alohida e’tiborli. U endi terma jamoadagi 201-o‘yinida 122-golini urdi va 42 xil milliy jamoa darvozasini ishg‘ol qildi. Austria – ro‘yxatdagi 42-raqam.
Penaltilar esa uning yagona “chandiq”i bo‘lib qolmoqda. Messi World Cup tarixida eng ko‘p penalti tepgan futbolchi (7 ta, penalti seriyalaridan tashqari) va eng ko‘p xato qilgan ham o‘sha – 3 marta. 2006 yildan beri mundialda Argentina uchun penalti tepayotgan yagona futbolchi ham o‘zi. Oxirgi bor Messidan boshqa argentinalik Ariel Ortega 2002 yilda Sweden darvozasiga qarshi penaltidan xato qilgan. Argentina safida mundialda penaltidan gol urgan Messidan boshqa so‘nggi futbolchi esa 1998 yilda Gabriel Batistuta bo‘lgan.
Shunga qaramay, 35 yoshdan keyingi mundial gollari bo‘yicha Messi o‘zi alohida toifada: 12 gol. Bu ko‘rsatkich butun faoliyati davomida mundialda urgan gollari sonidan yuqori bo‘lgan yulduzlar ham bor: Harry Kane (10), Cristiano Ronaldo (8), Diego Maradona (8), Rivaldo (8), Neymar (8), Thierry Henry (6). Bularning barchasi – Messi 35 yoshdan keyin urgan gollar soyasida.
Mbappé – quvuvchi soyadek yaqinlashmoqda
Kunning ikkinchi yirik sahnasi France – Iraq o‘yinida bo‘ldi. 3:0, ishonchli g‘alaba, yana bir yulduz sahnada – Kylian Mbappé.
U bugun dubl qayd etdi va umumiy hisobda mundiallardagi 16-goliga yetdi. Endi u Miroslav Klose bilan teng, erkaklar futbolida faqat bitta ism undan oldinda – Messi (18). Marta esa ayollar futbolida 17 gol bilan o‘rtada turibdi.
Mbappé ketma-ket uchta World Cup o‘yinida kamida 2 tadan gol urgan to‘rtinchi futbolchiga aylandi. Bunga qadar bunday seriya faqat Sándor Kocsis (1954 yilda 4 o‘yin), Guillermo Stabile (1930) va 2022–26 yillarda o‘zining ajoyib yurishini ko‘rsatgan Messida bor edi.
France hujumchisi mundiallar tarixida oltinchi marotaba bir o‘yinda kamida ikki gol urdi (5 ta dubl, 1 xet-trik) – bu ham rekord. So‘nggi uch golining ikkitasi jarima maydonchasidan tashqaridan kiritilgan, ilk 13 golining esa atigi bittasi shunday tarzda urilgan edi. U o‘z o‘yinini ham, zarba diapazonini ham kengaytirayotganini ko‘rsatmoqda.
Bugun yana bir chiziq chizildi: Mbappé France safida 100-o‘yinini o‘tkazdi. 27 yil-u 184 kunlik yoshda u mamlakat tarixida bu marrani eng erta zabt etgan futbolchi bo‘ldi va Yevropada ham eng yosh “yuzlik” egalari orasida to‘rtinchi o‘ringa chiqdi.
France hujumidagi yana bir yorqin nom – Michael Olise. U bugun ikki golli uzatma berib, 2022 yil chorak finalida Englandga qarshi o‘yinda shunday natija qayd etgan Antoine Griezmann’dan keyingi ilk fransiyalik bo‘ldi. Olise shu bilan 2026 yilgi mundialda 3 ta assist bilan Sweden hujumchisi Alexander Isak bilan tenglashdi.
Ousmane Dembélé ham nihoyat sukutni buzdi: u 13-World Cup o‘yinida va ketma-ket 20 yirik turnir uchrashuvidan so‘ng ilk bor gol urdi.
France esa o‘z yo‘lini qat’iy davom ettirmoqda. Ular ketma-ket to‘rtinchi mundialda guruhdan chiqishni ta’minladi – bu terma jamoa tarixidagi eng uzun seriya. Har safar so‘nggi to‘rt turnirda ilk ikki o‘yinni ham yutib kelishmoqda; bundan avvalgi 13 ishtirokida bunday start atigi bir marta kuzatilgan.
Osiyo jamoalariga qarshi ularning mundialdagi seriyasi ham davom etmoqda: 6 o‘yin, mag‘lubiyatsiz (5 g‘alaba, 1 durang). Bunday raqam bilan faqat Netherlands AFC vakillariga qarshi ko‘proq mag‘lubiyatsiz o‘yin o‘tkazgan (7 ta).
Haaland – Norvegiya uchun yangi chegaralar
Kun uchinchi spektakli Norway – Senegal o‘yini bo‘ldi. 3:2, keskin, yuqori tempda, va yana bir dubl – bu safar Erling Haalanddan.
Uning mundialdagi jami 4 goli allaqachon Norway tarixidagi eng yaxshi natija. Hech bir norveg futbolchisi World Cup’da bundan ko‘p gol urmagan.
Bu g‘alaba Norway uchun ham tarixiy. Ular ilk bor ketma-ket ikki mundialda pley-off bosqichiga yo‘l oldi. Oldingi ishtiroki – 1998 yilda. Eng muhim jihati – ilk bor bitta mundialning o‘zida bir nechta o‘yinda g‘alaba qozonishdi.
Haaland esa shaxsiy rekordlarini ham yuksaltirib bormoqda. U mundialdagi dastlabki ikki o‘yininining har birida kamida ikki tadan gol urgan oltinchi futbolchi bo‘ldi. So‘nggi 50 yil ichida buni faqat bitta ism takrorlagan – Harry Kane 2018 yilda.
Norway terma jamoasida Haalandning ta’siri beqiyos. U rasmiy uchrashuvlarda ketma-ket 12 o‘yinda gol urmoqda, so‘nggi 21 rasmiy o‘yinning 18 tasida to‘p kiritgan. Haaland gol urganda Norway ham to‘xtamaydi: barcha musobaqalarda ketma-ket 16 g‘alaba, bu davrda u 30 gol urgan. Rasmiy uchrashuvlarda esa bu seriya 12 g‘alabaga teng va umumiy hisobda raqiblar 53:9 hisobida ortda qolgan.
Algeria – nihoyat orqadan kelib g‘alaba qozongan jamoa
Kunning so‘nggi o‘yini Jordan va Algeria o‘rtasida bo‘ldi. Bu uchrashuv statistik jadvalni ham, aljirliklarning mental to‘siqlarini ham o‘zgartirdi. Algeria 0:1 hisobidan keyin 2:1 hisobida g‘alaba qozondi va World Cup tarixidagi ilk marta orqadan kelib uch ochkoni qo‘lga kiritdi.
Bungacha ular mundialda birinchi bo‘lib gol o‘tkazib yuborgan 9 o‘yinda ham hech qachon g‘alaba qozona olmagan (0 g‘alaba, 2 durang, 7 mag‘lubiyat). Bu kecha esa o‘sha qora sahifalar yopildi.
Algeria Osiyo vakillariga qarshi ham o‘ziga xos seriyani davom ettirdi. Ular AFC jamoalariga qarshi o‘tkazilgan ikki mundial uchrashuvida ham g‘alaba qozonishgan: 2014 yilda South Korea ustidan 4:2, endi esa Jordan ustidan 2:1.
Bu kechada yana bir tajribali yulduz o‘z izini qoldirdi. Riyad Mahrez hisobni tenglashtirgan golga assist berib, 35 yosh-u 121 kunligida World Cup o‘yinida golli harakat (gol yoki assist) qayd etgan eng yoshi ulug‘ aljirlik futbolchiga aylandi.
Bir kun ichida rekordlar yangilandi, tarix qayta yozildi, favoritlar o‘z so‘zini aytdi. Endi esa savol bitta: bu yulduzlar pley-off bosqichida ham shu tempni ushlab tura oladimi – yoki mundial yana kimnidir yangi afsona sifatida sahnaga olib chiqadimi?
