Messi: so‘nggi sahnadagi buyuk, ammo sovrinsiz marafon
Lionel Messi bu ro‘yxatda birinchi bo‘lishi kutilmagan hol emasdi. Ehtimol, so‘nggi Jahon chempionati – va u yana bir bor turnirni o‘z orbitasiga tortdi. Raqamlari hamon dahshatli: sakkizta gol, to‘rtta golli uzatma, Futi ma’lumotlariga ko‘ra, butun musobaqadagi eng ko‘p “progressiv paslar”. Himoyaviy vazifa deyarli yuklanmagani unga butun maydon bo‘ylab erkin kezish, o‘yinni o‘z ritmiga bo‘ysundirish imkonini berdi.
39 yoshli yulduz maydonda bemalol suzib yurdi va Argentinani bir necha bor jarlik chetidan qaytardi. Cape Verde ustidan 3:2 hisobidagi g‘alabada ham sahnada u bor edi. Misrga qarshi bahsda ham dastlab golli uzatma, so‘ngra muhim tenglashtiruvchi gol – hammasi Messi nomiga yozildi. Angliyaga qarshi dramatik uchrashuvda esa Argentina o‘yinni oxirgi daqiqalarda tortib olgan bo‘lsa, ikkala golga ham start bergan aynan Messi bo‘ldi.
Ammo final kelganda, chiroqlar biroz so‘ndi. 139 daqiqa (qo‘shimcha daqiqalar bilan birga) davomida Messi atigi 39 pasning 28 tasini aniq yetkazdi, bitta zarba yo‘lladi, xolos. O‘yinga ta’siri odatdagi darajaga yetmadi. Turnirni na shaxsiy, na jamoaviy sovrinsiz yakunladi – uning uchun kam uchraydigan manzara. Lekin Jahon chempionatlaridagi merosi? U allaqachon boshqalardan bir-ikki pog‘ona yuqorida, unga yaqinlashganlar ham sanoqli.
De Paul – kulis ortidagi motor
Rodrigo De Paul bu safar ham Argentina uchun yashirin motor bo‘lib qoldi. Final sari yo‘lda u atigi ikki o‘yinni tark etdi, Ispaniyaga qarshi bahsda esa 70 daqiqa maydonda bo‘ldi. Inter Miami yarim himoyachisi to‘pni saqlashda dadil, raqibga bosimda tajovuzkor ko‘rinish berdi. Yulduz bo‘lishi kutilmagan, lekin sahna ortida bajarilgan og‘ir ish – aynan uning hissasi. Argentina ketma-ket ikkinchi marta finalga chiqayotgan bo‘lsa, bu zanjirda De Paul halqa sifatida aniq ko‘rinadi.
Eustáquio – Kanadaga tarixiy g‘alaba olib kelgan zarba
Stephen Eustáquio Kanadaning bu turnirdagi yuragiga aylandi. Yarim himoyachi qanotdan birin-ketin uzatmalar tashlab, har 90 daqiqada o‘rtacha 2,76 golli vaziyat yaratdi, 0,36 expected assists (xA) ko‘rsatkichiga chiqdi. 46 ta “progressiv pas” bilan butun turnir bo‘yicha oltinchi o‘rinda turdi – bu Kanada uchun ulkan ko‘rsatkich.
Asl sahna esa Janubiy Afrika bilan so‘nggi-32 bosqichidagi dramatik lahzada keldi. So‘nggi daqiqalar. Himoyachining tozalashiga ulishib, to‘pni ko‘kragiga oldi va yarim zarbani past burchakka joyladi. Shu gol Kanada tarixidagi ilk pley-off g‘alabasini ta’minladi. Turnir oldidan to‘rt oy “Los Angeles FC”da ijarada o‘ynagan Eustáquio endi “Porto”ga qaytdi – lekin endi u boshqa maqomdagi futbolchi.
Mbokazi – 20 yoshda, lekin yetakchi kabi
Mbekezeli Mbokazi Jahon chempionatiga Janubiy Afrika tarkibidagi eng yosh futbolchi sifatida – 20 yoshda bordi. Ammo maydonga chiqqach, go‘yo ko‘p yillik tajribaga ega sardor kabi o‘ynadi. “Chicago Fire” himoyachisi, sobiq “Orlando Pirates” sardori Bafana Bafana safida shu darajada ishonchli harakat qildiki, xalqaro skautlar darrov e’tibor qaratdi.
Natija ko‘p kutdirmadi: Transfermarkt bo‘yicha uning transfer qiymati turnirgacha 4 million dollar atrofida bo‘lgan bo‘lsa, musobaqadan so‘ng 9 million dollardan yuqoriga ko‘tarildi. Bunday sakrash faqat statistikaga emas, maydondagi xotirjamlik va yetakchilikka ham baho.
Galarza – kam to‘p bilan ham foydali bo‘lish san’ati
Matías Galarza Paragvay uchun barcha o‘yinlarda, birinchi uchrashuvdan tashqari, asosiy tarkibda maydonga tushdi. Turkiyaga qarshi yagona gol – uning ishi. Germaniyaga qarshi pley-off uchrashuvida Julio Enciso urgan golga ham aynan Galarza golli uzatma berdi.
Paragvay butun turnir davomida to‘pga egalik bo‘yicha eng past ko‘rsatkichga ega bo‘ldi – atigi 29 foiz. Bu, albatta, Galarzaning hujumdagi ta’sirini chekladi. Shunga qaramay, u kam to‘p bilan ham tizimga moslasha olishini, zarur paytda hal qiluvchi harakatni topishini ko‘rsatdi. “Atlanta United”dagi ijaradan so‘ng “River Plate”ga qaytgan yarim himoyachi uchun bu turnir – o‘sish bosqichi.
Cubas – Paragvay qalqoni va Mbappé bilan to‘qnashuv
Andrés Cubas Paragvay o‘yinining boshqa qirrasi – buzuvchi, himoyaviy tayanch. U besh o‘yinning bir daqiqasini ham o‘tkazib yubormadi. “Vancouver Whitecaps” futbolchisi jamoaning mustahkamligi uchun hal qiluvchi bo‘ldi: Germaniyani penaltilargacha olib bordi, Fransiyani esa atigi bitta gol bilan cheklashga yordam berdi.
Chorak finalda Cubas raqib bilan to‘qnashuvlarda yetakchi bo‘ldi: 12 dueldan yettitasini yutdi, yettita to‘p tortib oldi, uchta to‘pni to‘sib qoldi. Bir paytlar esa sahna markazida Kylian Mbappé bilan bo‘lgan keskin epizod paydo bo‘ldi – bu ham uning jangovar xarakterini ko‘rsatib turibdi.
Surman – Yangi Zelandiyaning so‘nggi chizig‘idagi qahramon
Finn Surman Yangi Zelandiya uchun dastlabki ikki o‘yinda yorqin portlash qildi. 22 yoshli “Portland Timbers” markaziy himoyachisi oxirgi daqiqadagi to‘siqlar, tanqidiy tozalashlar bilan All Whitesni bir necha bor qutqarib qoldi. U nafaqat himoyada, balki hujumda ham ko‘rinish berdi: Misrga qarshi 3:1 hisobidagi mag‘lubiyatda Yangi Zelandiyaning yagona golini aynan Surman urdi.
Berhalter – murabbiy tanlovining qurboni, lekin raqamlar bor
Sebastian Berhalter Mauricio Pochettino uchun ishonchli zaxira variantiga aylandi. U AQShning har bir uchrashuvida maydonga tushdi. Yagona asosiy tarkibdagi o‘yinida esa 6-raqam zonasida o‘ynadi – bu esa butun jamoa uchun muammolar tug‘dirdi. Mas’uliyat ko‘proq murabbiyning tarkib tanlovida bo‘ldi: Pochettino ro‘yxatida tabiiy tayanch yarim himoyachilar yetishmasdi.
Shunga qaramay, “Vancouver Whitecaps” futbolchisi (u haqida “Middlesbrough”ga o‘tishi mumkinligi aytilmoqda) o‘z hissasini qo‘shdi: bir gol urdi, bir golga uzatma berdi. Zaxiradan tushib ham ta’sir ko‘rsatish – bu ham mahorat.
Moreira – sarlavhasiz, lekin tayanch figura
Steven Moreira Cape Verde safida ko‘proq soyada qoldi. E’tibor ko‘proq boshqa qanot himoyachisi Sidny Lopes Cabral tomoniga qaratildi. Lekin “Columbus” futbolchisi jamoaning orqa chizig‘ida markaziy figura bo‘ldi. U Ispaniya, Urugvay va Argentina kabi raqiblarga qarshi kurashda jamoasini “deyarli mo‘’jiza” darajasiga olib chiqdi.
O’Neill – sokin ustalik
Aiden O’Neill Avstraliya uchun odatdagi rolini davom ettirdi. “New York City FC”dagi kabi – tinch, ishonchli, to‘pni nazorat qilishga yo‘naltirilgan markaziy yarim himoyachi. Paragvayga qarshi o‘yindagi chiqishi uchun “Superior Player of the Match” mukofotini oldi. Keyingi o‘yinda – Misrga qarshi – ham o‘rtadagi barqarorlikni ushlab turdi. U hech qachon eng yorqin futbolchi bo‘lmasligi mumkin, lekin murabbiylar bunday o‘yinchilarga tayanch quradi.
Freese – bitta xato, butun turnirni soya qildi
Matt Freese uchun Jahon chempionati bitta o‘yindagi bitta lahza bilan esda qoldi. Aks holda, 27 yoshli “NYC FC” darvozaboni ishonchli ko‘rindi: to‘p bilan o‘ynashda aniq, to‘rt o‘yinda to‘qqizta seyv. Lekin bitta xato – va butun turnir haqidagi tasavvur o‘zgaradi. Darvozabonlar uchun bu tanish fojea.
James Rodríguez – sehr tugagan oqshom
James Rodríguez uchun bu turnir, ehtimol, katta sahnadagi xayrlashuv edi. 12 yil avval Braziliyada bo‘lib o‘tgan Jahon chempionatida portlagan yulduz, ikki yil avval Copa América’da bitta gol va oltita golli uzatma bilan Kolumbiyani finalga olib chiqqan sehrgar bu safar boshqacha ko‘rindi. AQShga “Minnesota United” tarkibida ijaraga kelgan 10-raqam endi ancha charchagan, sekinlashgan ko‘rindi.
Uning o‘yinida hali ham sifatli lahzalar bor edi, ammo yakunlovchi zarba, hal qiluvchi pas yetishmadi. Shveysariyaga qarshi so‘nggi-16 bosqichidagi mag‘lubiyat ham shuni tasdiqladi. Jamesning Jahon chempionatlari bo‘yicha sayohati, xuddi klubdagi karerasi kabi, cho‘zilgan va bo‘sh yakun bilan tugadi.
Sanabria – Yamalni “o‘chirgan” kecha
Juan Manuel Sanabria Urugvay uchun guruh bosqichidagi uch o‘yindan ikkitasida asosiy tarkibda maydonga tushdi. Eng esda qolarli bahsi – Ispaniyaga qarshi o‘yinda bo‘ldi. “Real Salt Lake” futbolchisiga Lamine Yamalni nazorat qilish vazifasi yuklatildi. Natija? Yamal atigi 0,03 xG va 0,10 xA ko‘rsatkichlarini qayd etdi, 12 urinishdan bor-yo‘g‘i beshta dribblingni uddaladi. Yulduz qanotchi odatdagidek porlay olmadi – bu esa Sanabria nomiga yoziladi.
Kanada: ikki qirrali turnir
Richie Laryea chap qanot bo‘ylab to‘pni oldinga olib chiqishda foydali bo‘ldi, har 90 daqiqada 0,26 xA ishlab chiqdi. Lekin himoyadagi uzilishlar Kanada uchun qimmatga tushdi. Bosniya va Gertsegovina bilan o‘yinda uning himoyadagi raqibi burchakdan hisobni ochdi. Shveysariyaga qarshi uchrashuvda esa Laryea tez-tez pozitsiyani yo‘qotdi yoki orqaga qaytishga shoshilmadi. Kanada terma jamoasining doimiy figuralaridan biri bo‘lishiga qaramay, bu turnirda u yetishmayotgan uchqunni topa olmadi.
Maxime Crépeau esa turnirni olti o‘tkazib yuborilgan gol va besh o‘yinda atigi oltita seyv bilan yakunladi. Jacob Shaffelburg barcha beshta o‘yinda zaxiradan maydonga tushdi, lekin o‘yinga sezilarli ta’sir ko‘rsata olmadi. Mathieu Choinière Shveysariyaga qarshi 2:1 hisobidagi mag‘lubiyatda yagona o‘yinini o‘tkazdi. Jonathan Osorio ikkita uchrashuvda 87-daqiqadan keyin paydo bo‘ldi, lekin natija bermadi. Jayden Nelson esa Marokashga qarshi 3:0 hisobidagi mag‘lubiyatda 87-daqiqada maydonga tushdi – o‘yinni o‘zgartirishga vaqt ham, imkon ham qolmagandi.
AQSh: tajribali Ream va yo‘lini topolmagan darvozabonlar
Tim Ream uchun bu turnir achchiq haqiqatga aylandi. Qatar davrida deyarli yosharmagandek ko‘ringan himoyachi Belgiyaga qarshi 4:1 hisobidagi mag‘lubiyatda eng katta yo‘qotishga aylandi. Birinchi gol epizodida 38 yoshli “Charlotte” markaziy himoyachisi Charles De Ketelaere harakatidan bexabar qoldi – raqib jarima maydonida paydo bo‘lib, yaqin masofadan to‘pni darvozaga joyladi. AQSh hisobni tenglashtirgach, oradan ikki daqiqa o‘tmay, De Ketelaere yana Reamdan balandroq sakrab, orqa ustunga yo‘llangan uzatmani darvozaga yo‘lladi. Bir o‘yin – va butun tajriba savol ostida.
Darvozabonlar chizig‘ida ham savollar ko‘p. Matt Turner Turkiyaga qarshi o‘yinda maydonga tushdi va uchta gol o‘tkazib, birorta ham seyv qayd eta olmadi. Turnirni “New England Revolution”ning asosiy darvozaboni sifatida boshlagan futbolchi uchun bu og‘ir zarba bo‘ldi.
Miles Robinson Pochettinoning zaxiradagi himoyachilarga bo‘lgan ishonchsizligining ramziga aylandi: “FC Cincinnati” markaziy himoyachisi faqat yakuniy, ahamiyatsiz guruh o‘yinida ozgina daqiqa oldi. Max Arfsten esa Belgiyaga qarshi 4:1 hisobidagi mag‘lubiyatda 90-daqiqada maydonga tushdi va yakuniy hushtak chalinishidan oldin to‘pga tegishga ham ulgurmay qoldi.
Avstraliya: yoshlar sahnaga chiqmoqda
Lucas Herrington – Avstraliya tarkibidagi eng yosh futbolchi, atigi 18 yosh. Shunga qaramay, “Colorado Rapids” markaziy himoyachisi so‘nggi ikki o‘yinda asosiy tarkibda maydonga tushdi. Bu – murabbiylar shtabining ishonchi va kelajak uchun signal.
Kai Trewin esa “NYC FC” himoyachisi sifatida Misrga qarshi pley-off o‘yinda tanaffusdan so‘ng jarohat olgan Jordan Bos o‘rnini egalladi va uchrashuvni penaltilargacha olib borishga yordam berdi. Aiden O’Neill bilan birga, bu ikki futbolchi Avstraliyaning yangi avlodini belgilab bermoqda.
Xorvatiya: yakka zarbalar va boy berilgan imkoniyatlar
Petar Musa “FC Dallas” hujumchisi sifatida ikki o‘yinda 110 daqiqa maydonga tushdi va atigi bitta zarba yo‘lladi – lekin uni golga aylantirdi. Statistika chiroyli ko‘rinadi, ammo hujumchidan ko‘proq faoliyat kutiladi.
Marco Pasalic – “Orlando City” qanot futbolchisi – guruh bosqichining uchinchi uchrashuvida samarali start oldi, lekin o‘zining eng yaxshi imkoniyatini boy berdi. Bitta oltin imkoniyat, bitta noto‘g‘ri qaror – va butun turnir boshqacha ko‘rinadi.
Paragvayning boshqa figuralari: intizom va dramatik qizil kartochka
Miguel Almirón bu Jahon chempionatida to‘rtta o‘yinda atigi to‘rtta zarba va 0,11 xG qayd etdi. “Atlanta” hujumchisi uchun bu kamtarona ko‘rsatkich. Ammo u asosan Turkiyaga qarshi bahsdagi qizil kartochkasi bilan esda qoladi: jamoalar o‘rtasidagi “tortishuv” paytida og‘zini qo‘li bilan berkitgani uchun maydondan chetlatildi. Bu – International Football Association Board tomonidan joriy etilgan yangi “og‘izni berkitish taqiqi” ilk bor amалда qo‘llangan holat bo‘ldi.
Braian Ojeda esa “Orlando City” yarim himoyachisi sifatida Germaniyaga qarshi so‘nggi-32 uchrashuvida atigi 21 daqiqa maydonga tushdi va to‘qqizta to‘pga tegdi, xolos. Cubas va Galarza fonida u bu safar ikkinchi planda qoldi.
Yangi Zelandiya: tajriba va charchoq
Michael Boxall – turnirdagi eng yoshi katta futbolchilardan biri, “Minnesota” himoyachisi – deyarli har bir o‘tkazilgan gol epizodida yarim qadam ortda qolayotgandek ko‘rindi. Surman yorqin chiqayotgan bir paytda, Boxall uchun bu turnir yoshning ta’siri sezilgan musobaqaga aylandi.
Haiti: past reyting, og‘ir haqiqat
Danley Jean Jacques “Philadelphia” safida klubda o‘ynaydi, terma jamoada esa Jean-Ricner Bellegarde bilan birga markazda juftlik hosil qildi. Lekin Haiti turnirga eng past reytingli jamoa sifatida keldi, har bir o‘yinda ularga qarshi to‘lqin-to‘lqin bosim bo‘ldi. Louicius Deedson (“FC Dallas” qanot futbolchisi) uchta guruh o‘yinda jami 112 daqiqa maydonga tushdi va atigi 13ta pasni manziliga yetkazdi. Derrick Etienne Jr esa Braziliyaga qarshi o‘yinda to‘qqiz daqiqa o‘ynab, to‘rtta pas berdi. Raqiblar darajasi bilan solishtirganda, bu jamoa uchun har bir daqiqa – omon qolish kurashi edi.
Panama: sokin turnir
Carlos Harvey – 6 fut 1 dyuym bo‘yli “Minnesota” yarim himoyachisi – Panamaning uchala guruh o‘yinda asosiy tarkibda maydonga tushdi. Burchak va autdan tashlangan to‘plarda bir-ikki xavfli zarba bilan ko‘rinish berdi, xolos. Aks holda, turniri sokin, ortiqcha shov-shovsiz o‘tdi.
Aníbal Godoy esa “San Diego” futbolchisi sifatida Gana bilan o‘yinda faqat bitta daqiqa (qo‘shimcha vaqt bilan) maydonga tushdi, sakkizta pasning barchasini aniq yetkazdi. Ammo bu ham raqibning so‘nggi soniyalardagi g‘alaba golini to‘xtata olmadi.
Iroq: erta qizil kartochka va buzilgan rejalar
Ahmed Qasem Iroq tarkibida barcha o‘yinda maydonga tushdi, Fransiyaga qarshi uchrashuvda esa to‘liq 90 daqiqa o‘ynadi. So‘nggi guruh o‘yinda yana asosiy tarkibda boshlangan, lekin 13-daqiqada Rebin Sulaka maydondan chetlatilgach, murabbiylar majburiy taktik o‘zgarish qildi va Qasem erta almashtirildi. Bir futbolchi kam bo‘lib o‘ynash – butun rejani ostin-ustun qiladigan omil.
Son Heung-min – zaxirada qolgan yulduz
Son Heung-min uchun bu Jahon chempionati umidsizlik ramziga aylandi. 34 yoshli hujumchi ikki o‘yinda asosiy tarkibda maydonga tushdi, lekin gol ura olmadi. Eng og‘ir zarba – Janubiy Koreyaning hal qiluvchi, yutish shart bo‘lgan so‘nggi guruh o‘yinda “LAFC” forvardi zaxirada qoldi. Uning avlodiga tegishli jamoa uchun bu qanday signal?
Qisqa rollar, katta savollar
Matt Turner, Miles Robinson, Max Arfsten, Jonathan Osorio, Jacob Shaffelburg, Jayden Nelson, Mathieu Choinière – bularning barchasi turnirda cheklangan daqiqalar oldi. Kimdir murabbiy ishonchsizligidan, kimdir taktik rejadan, kimdir esa raqobat darajasidan yutqazdi. Bir daqiqa, besh daqiqa, o‘n daqiqa – Jahon chempionati sahnasida ba’zan butun karerani belgilab qo‘yishi mumkin bo‘lgan vaqt.
Bu turnir kimlargadir sakrash maydoni bo‘ldi, kimlargadir esa og‘ir oynaga aylandi. Savol esa ochiq: keyingi Jahon chempionatida shu ismlarning qanchasi yana asosiy sahnaga qaytadi?
