Moses Itauma: Og‘ir vazn taxtiga yo‘l

Moses Itauma: memdan boshlangan yo‘l, og‘ir vazn taxtiga eltadimi?

Britaniyalik og‘ir vaznli bokschi Moses Itauma telefonini chiqarib, suratlarini aylantiradi. Ekranda – an’anaviy kiyimdagi, qo‘llarini beliga qo‘ygan, sovuqqon nigohli sobiq Nigeriya prezidenti Olusegun Obasanjo aks etgan mem.

“Bu – afrikalik ota seni orzusiga zid kasb tanlaganingda, keyin esa muvaffaqiyat qozonganingni ko‘rgandagi qarashi,” deya kulib matnni ovoz chiqarib o‘qiydi u. “Bu aynan mening dadam.”

Slovakiyada, nigeriyalik ota va slovak onadan tug‘ilgan, keyin esa bolaligida Kentga ko‘chib kelgan yigit uchun bu hazil – aslida biografiya. Oilasi avvaliga aniq yo‘l chizib qo‘ygan edi: shifokor yoki yurist. Ring emas, oq xalat yoki kostyum.

Ammo katta akasi professionalga aylangach va Mosesning tabiiy iste’dodi ko‘zga tashlana boshlagach, uy ichidagi kayfiyat sekin o‘zgardi. Bir kuni onasi unga qisqa, lekin hammasini hal qiladigan gapni aytdi:

“Maktabni o‘ylama. Faqat boksingga e’tibor ber.”

O‘sha qaror bugun juda qimmatli ko‘rinadi. Juda.

21 yoshda – og‘ir vazn taxti sari

Endi, 21 yoshida, Itauma shanba kuni ringga Filip Hrgovicga qarshi ko‘tariladi. Stolda – bo‘shab qolgan IBF kamari. Mukofot – tarix: u g‘alaba qozonsa, og‘ir vazn toifasidagi ikkinchi eng yosh jahon chempioni bo‘ladi.

“Britaniya boksining bayrog‘ini ko‘tarishim bo‘yicha mendan juda katta umid bor. Men shunga mos bo‘lishim kerak,” deydi u.

Hrgovic ustidan g‘alaba Itaumani britan og‘ir vaznining keyingi katta ismi sifatida sahnaga olib chiqadi. Tyson Fury va Anthony Joshua o‘z afsonaviy kareralarining oxiriga yaqinlashar ekan, bo‘shayotgan taxtga kim o‘tirishi masalasi yanada keskinlashmoqda.

Fury Netflix hujjatli filmlari va sahnadagi shov-shuvli qiyofasi bilan markazda turishni o‘zi tanladi. Itauma esa boshqa tur. U ko‘proq Joshua’ga o‘xshaydi – yopiq, matbuot bilan masofani saqlaydigan, o‘zini ehtiyot qiladigan.

“Eng ko‘p asabimni buzadigani – odamlar seni go‘yo ommaviy mulkdek ko‘rishi,” deydi u.

“Men haqimda bilishmaydigan narsa – aslida men yoritilish, shov-shuv markazida bo‘lishni xohlamayman. Kareram qayerga ketayotganini hisobga olsak, menda shunchaki boshqa tanlov yo‘q.”

Jang haftasidagi teatrlashtirilgan sahnalar ham unga begona. Hrgovic payshanba kungi matbuot anjumanida so‘zini bo‘lib, bosim o‘tkazishga urinarkan, Itauma shunchaki xotirjam ohangda boshlovchi Adam Smithdan navbatdagi savolni so‘radi. Shov-shuv emas, ish rejimi.

Joshua bilan taqqoslashdan qochib bo‘ladimi?

Ularning kareralaridagi o‘xshashliklar ko‘zga tashlanmay qolmaydi. Joshua o‘zining 16-jangida, 34 raundlik professional tajribaga ega holda Charles Martin bilan IBF kamari uchun to‘qnash kelgan. Itauma esa jahon chempionlik imkoniyatiga bir jang oldin yetib keldi – 31 raund bilan.

Albatta, Joshua qo‘lida Olimpiada oltin medali bor, havaskorlik tajribasi chuqurroq edi. Lekin agar Itauma Hrgovicni yengsa, taqqoslashlardan qochishning imkoni qolmaydi: u Joshua’ni ortda qoldirib, britaniyalik og‘ir vaznlar ichida jahon chempioniga aylangan eng tez bokschiga aylanadi.

Murabbiyi Ben Davison – Joshua va Fury bilan ham ishlagan tajribali mutaxassis – uning ruhiyati bu bosimni ko‘tara olishiga ishongan.

“Bosim – bu imtiyoz,” deydi u. “Moses bu bosimni allaqachon juda uzoq vaqtdan beri ko‘tarib keladi, menimcha, bu uning uchun o‘rdak ustidagi suvdek gap – sirpanib ketadi, xolos.”

“Katta bolakay”dan bo‘limdagi dahoga

Yosh iqtidorlar odatda ehtiyotkorlik bilan olib boriladi. Ular yillar davomida pishitiladi, keyin xavfli janglarga tashlanadi. Itauma esa bu yo‘lni deyarli bosib o‘tmadi. U tezlashtirilgan yo‘lakka tushdi.

Queensberry vakili, Frank Warrenning o‘g‘li Francis Warren uni ilk bor o‘smir paytida, professional bokschilar bilan sparring qilayotganida ko‘rgan. Lekin Itaumani yanada erta payqagan odam bor – sobiq Britaniya chempioni Jeamie “TKV” Tshikeva.

“Moses o‘shanda 11–12 yoshlar atrofida, vazni 75–80 kilo atrofida edi, xuddi shu vazndagi kattalar bilan sparring qildi,” deydi TKV. “U ringga chiqib, o‘sha erkakni rosa urdi, men hayratda qoldim. U sparring qilgan yigit 25 yoshlar atrofida edi. Tasavvur qiling, uyga borib, xotiningga ‘meni bola urib qo‘ydi’ deb aytasan.”

Shundan keyingi yo‘lini esa hamma ko‘rdi. Dillian Whyte va Jermaine Franklin ustidan kelgan vayronkor to‘xtatish g‘alabalari – bu raqiblar jahon elitasidan bo‘lmasa-da – Itaumaning cho‘qqiga chiqishi shunchaki vaqt masalasi degan fikrni mustahkamladi.

Oleksandr Usyk IBF kamaridan voz kechgach, Frank Sanchez chetga chiqishga rozi bo‘ldi va birdaniga Itauma – Hrgovic jangi jahon chempionlik darajasiga ko‘tarildi. Tezlashtirilgan yo‘l ayrimlar ko‘zida endi “qisqa yo‘l”ga o‘xshay boshladi.

Hrgovic, kamar o‘yiniga qo‘shilishidan oldin ham, Itaumaga “hammasi tayyor dasturxonda berildi” deb da’vo qilgan. Ijtimoiy tarmoqlarda ham shunga yaqin kayfiyat: balki avval final eliminator jangini o‘tkazish adolatliroq bo‘lar edimi, degan savollar ko‘paydi.

Itauma esa shubhalanuvchilarga nimanidir isbotlash istagidan yiroq.

“Bu men uchun yutqazadigan-yutqazadigan vaziyat, chunki agar yutsam, odamlar kutilgan narsani bajargan bo‘laman, yutqazsam esa, ‘u o‘ylaganchalik yaxshi emas ekan’ deyishadi,” deydi u.

“Men boshqa odamlarning kutganini rozi qilishdan baxt topmayman.”

Savol: sakkizinchi raundda nima bo‘ladi?

Biroq bir savol havoda muallaq: uning zarbalari jangni erta tugata olmasa, nima bo‘ladi? Raqib sakkizinchi raundda ham oyoqda tursa-chi? Hali ham xavfli, hali ham oldinga yurayotgan bo‘lsa-chi?

Joshua, Daniel Dubois va Fabio Wardley bilan sparring qilgan TKV yopiq eshiklar ortida ko‘rganlari asosida Itauma bunga tayyor, deb ishonadi.

“Moses janglarida ham, mashg‘ulotlarida ham hali jiddiy qiyinchilikka duch kelmagan bo‘lsa-da, juda qattiq ishlaydi,” deydi u. “Men uni hech qachon bo‘shashganini ko‘rmaganman. U tez, o‘tkir, yaxshi o‘rganuvchi va juda kam zarba qabul qiladi. Men u uzoq raundlarni ham bemalol bosib o‘tishiga ishonaman. U bu divizionni yillar davomida boshqarish salohiyatiga ega.”

Itauma lagerida uning bu bosqichga munosib ekani borasida shubha yo‘q. Tashqaridagi savollar – vaqtlamaning to‘g‘riligi, imkoniyatga haqliligi, tayyorgarlik darajasi – hammasi birinchi gong chalingan zahoti ahamiyatini yo‘qotadi.

Shanba kuni u 12 raundga ega bo‘ladi. Kerak bo‘lsa. Og‘ir vazn tarixida o‘z bobini yozish uchun. Savol shuki, bu bob kirish qismi bo‘lib qoladimi yoki yangi davrning birinchi sahifasiga aylanadimi?