Nicolas Jackson: Imkoniyat magniti va Aston Villa kelajagi

Nicolas Jackson: “Isrofchi” to‘purdan imkoniyat magnitiga

Chelsea davrida Nicolas Jackson nomi atrofida bitta yorliq doim aylanishda edi: ishonchsiz yakunlovchi. U juda ko‘p “aniq” vaziyatlarni boy berdi, bo‘sh darvozaga tepmagan zarbalari memlarga aylandi, muxlislarning sabr kosasi esa tobora to‘lib bordi. Lekin shu narsa uni yuqori darajadagi klublar uchun yaroqsiz hujumchiga aylantiradimi? Hali yo‘q.

Bu yerda Brentford egasi Matthew Benhamning MIT Sloan Sports Analytics Conference minbarida aytgan gaplari alohida ahamiyat kasb etadi. Uning fikri sodda, lekin keskin: hujumchi uchun zarba berish nuqtasiga yetib borish – yakunlash sifatidan ko‘ra ko‘proq ma’lumot beradi. Futbolda yakunlashda tasodif ulushi juda katta, deydi u. Ikki futbolchi bir xil – masalan, 15 tadan gol urgan bo‘lsin, lekin ulardan biri bu sonni ikki barobar ko‘p imkoniyatdan yig‘gan bo‘lsa, Benham ikkilanmay ikkinchisini tanlaydi. Chunki u ko‘proq vaziyatga chiqadi.

Jackson ham aynan shunday toifadagi hujumchi. Ko‘p tanqid eshitgan, ammo raqamlar boshqa narsani pichirlaydi.

Imkoniyat magniti

Premier League so‘nggi yillarda ko‘p kuchli hujumchilarni ko‘rdi. Lekin statistikani ochib qaralganda, kamida 5 000 daqiqa o‘ynagan va penaltilar hisobga olinmagan futbolchilar orasida bitta ko‘rsatkich bo‘yicha faqat bitta ism Jacksondan yuqorida turadi: Erling Haaland. Expected goals (xG) bo‘yicha har 90 daqiqada undan yuqori ko‘rsatkich faqat norvegiyalik super yulduzda.

Demak, Jackson maydonda yo‘qolib qolmaydi. Aksincha, doim zarba berish mumkin bo‘lgan hududlarda paydo bo‘ladi. U imkoniyat magniti.

Muammo qayerda edi? Yakunlashda.

Chelsea safida ikki mavsumda ham Premier League doirasida ikki xonali gol soniga chiqdi, lekin bu jarayonda 61 ta katta imkoniyatdan atigi 18 tasini golga aylantira oldi. 61 ta “katta” vaziyat – va shunchaki 18 ta gol. Turnirdagi eng sovuqqon yakunlovchilar fonida bu raqamlar juda xira ko‘rinadi. Shu nomutanosiblik oxir-oqibat London klubini yangi markaziy hujumchi qidirishga majbur qildi.

Jackson esa o‘sha paytda ham bir narsani davom ettirdi – u yana va yana to‘p keladigan nuqtalarga yugurishda davom etdi.

Bayern: kam daqiqa, kuchli samaradorlik

Ijaradagi mavsum Bayern Munich safida ham shu naqshni takrorladi. U yana ko‘p imkoniyat topdi, yana tanqidlar eshitdi, lekin bu safar raqamlar ancha yoqimli ko‘rinish oldi.

Jackson Germaniyada barcha musobaqalar hisobida 11 ta gol urdi. Bu raqamni yanada qimmatli qiladigan jihat – u atigi 15 ta o‘yinni asosiy tarkibda boshlagan. Bundesliga doirasida ochiq o‘yindan urilgan gollar bo‘yicha 90 daqiqaga nisbatan ko‘rsatkichni olaylik: butun ligada undan yaxshiroq natijani faqat Harry Kane qayd etdi.

Kane – Yevropa oltin butsa sovrindori, Bayernning mutlaq yulduzi. Uning ochiq o‘yindagi gollari 90 daqiqada o‘rtacha 0,79 bo‘lsa, Jacksonniki 0,72. Farq bor, albatta. Lekin bu farq kutilganidek ulkan emas. Ayniqsa, Kane doimiy ravishda maydonda bo‘lgan, Jackson esa ko‘p o‘yinlarda chetda qolganini hisobga olsak.

Shunga qaramay, tanqidlar uni Germaniyada ham tark etmadi. Bayern bosh murabbiyi Vincent Kompany esa o‘z futbolchisini ochiq himoya qildi. U jamoa yaxshi ketayotgan pallada ham kimnidir “aybdor” qilib ko‘rsatishga urinishlar borligini aytdi, Jackson esa, uning ta’kidlashicha, mashg‘ulotlarda a’lo darajada ishlagan, Afrika chempionatida g‘olib bo‘lgan, ammo baribir gap-so‘zlar markazida qolaveradi. Murabbiy bitta haqiqatni ochiq aytdi: sening pozitsiyangda Harry Kane, Michael Olise yoki Luis Díaz o‘ynayotgan bo‘lsa, bu juda murakkab vaziyat. Undan ortig‘i yo‘q.

Ichkarida esa boshqa manzara. Lothar Matthausning so‘zlariga ko‘ra, Kompany Jacksonning imkoniyatlariga ishongan, uni Myunxenda saqlab qolishni istagan. Lekin moliyaviy tomoni – boshqa hikoya. Chelsea belgilagan narx Bayern uchun ortiqcha bo‘lib chiqdi.

Shunday bo‘lsa-da, Jackson Bundesliganing yakuniy bosqichida ketma-ket uchta o‘yinda gol urib, jamoaning Yevropa maydonlariga ko‘z tikkan pallasida o‘zini eslatib qo‘ydi. U vazifa bajarildi: imkoniyatga chiqdi, gol urdi, raqobatga dosh berdi.

Villarreal va Emery: futbolni qayta o‘rgangan hujumchi

Endi sahnaga Aston Villa chiqadi. Klub yaqinda Morgan Rogers uchun Chelsea’dan Britaniya tarixidagi rekord daromad – 117 million funt sterlingni qo‘lga kiritdi. Bu esa bozorni, ayniqsa old chiziqni qayta qurish uchun imkoniyat ochadi. Va Unai Emery Jacksonni boshqalardan ko‘ra yaxshi biladi.

Jacksonning yirik sahnaga chiqishiga aynan Villarreal davridagi Emery sababchi bo‘lgan. O‘zi ham bu borada hech narsani yashirmaydi. U bir suhbatda: “Unai menga futbol haqida hamma narsani o‘rgatdi”, degan edi. Senegalda ulg‘aygan paytlarida u to‘p bilan qanday muomala qilishni bilardi, lekin maydonda qanday harakatlanishni tushunmasdi. “Men shunchaki aqldan ozgandek yugurardim, to‘pni olib, dribling qilib, o‘zim xohlagan ishni qilardim. U bularning barchasini o‘zgartirdi va meni butunlay boshqa turdagi futbolchiga aylantirdi”, degan Jackson.

Bu so‘zlar quruq maqtov emas. Villarreal tarixida ramziy lahzalardan biri – Emeryning klubdagi so‘nggi o‘yini. Almeria bilan uchrashuv, uy stadionidagi hissiyotlarga boy kecha, klubning hurmatli vitse-prezidenti José Manuel Llaneza vafotidan keyingi og‘ir muhit. O‘sha kuni kechki dramatik g‘alabani ta’minlagan so‘nggi golni kim urdi? Jackson.

Emery o‘sha xayrlashuv matbuot anjumanida Jackson haqida bitta kalit fikrni aytib ketgan: u jamoa uchun qilayotgan ishini samaraga – ya’ni, gol va assistlarga – aylantira olishi kerak. Evolyutsiya davom etishi shart, degan edi u. Bugun ham bu gap o‘z dolzarbligini yo‘qotgani yo‘q. Jackson hali ham aynan shu yo‘lda.

Villa uchun vaqti keldi

Jackson endigina 25 yoshga to‘ldi. Hujumchilar uchun bu – hali kirish qism. Taqqoslash uchun: Aston Villa yulduzi Ollie Watkins allaqachon 30 yoshda. O‘tgan mavsumda ijarada bo‘lgan Tammy Abraham – 28 yoshda. Jackson esa hali o‘z cho‘qqisiga chiqmagan futbolchi.

Demak, Aston Villa qo‘lida nimasi bor? Hali to‘liq shakllanmagan, lekin yuqori darajada imkoniyat topa oladigan, pressingda ishlaydigan, tezlikka ega, raqamlar bo‘yicha esa eng yaxshi hujumchilar qatoriga kirishga qodir bo‘lgan markaziy forvard. Unga yakunlovchi zarbani sovuqqonlashtirish, qaror qabul qilishni tezlashtirish va ishonchni mustahkamlash kerak. Bularni kim bera oladi? Aynan Emery.

U Jacksonni bir marta allaqachon o‘zgartirdi – beparvo driblingchi yigitdan tizimli, pressingni tushunadigan, bo‘sh zonaga yugurishni biladigan hujumchi yasadi. Endi ikkinchi bosqich navbatda: imkoniyat magnitini sovuqqon qotilga aylantirish.

Savol bitta: Birminghamdagi bu yangi bob – tanqidlar tagida qolgan, ammo raqamlarda yashirinib yotgan hujumchidan nihoyat tayyor yulduz yasaydimi yoki Jackson yana bir bor “imkoniyat ko‘p, gol kam” yorlig‘i bilan yashashga majbur bo‘ladimi? Aston Villa va Emery uchun bu mavsum aynan shu savolga javob beradigan sinov bo‘ladi.