Niderlandiya futboli: Klementning bashorati va kelajagi
2010 yilda Germaniyadagi akvariumda Paul laqabli mashhur sakkizoyoqli vafot etgach, jahon chempionati bashoratlari olamida bo‘shliq paydo bo‘ldi. O‘rnini to‘ldirish oson bo‘lmadi. Leon the Porcupine, Anton the Tamarin, Petty the Pygmy Hippopotamus – nomlari shov-shuvli, lekin natijasi? Uzoqdan ham urisholmadi. “Hayvon-orakullar”ning yangi avlodi deya ta’riflashga til bormayd.
2018 yilda esa ish yanada qorong‘ilashdi. Yaponiyada Rabio ismli yangi sakkizoyoqli sahnaga chiqdi, “Samurai Blue”ning guruh bosqichidagi uchala o‘yinini ham to‘g‘ri topdi, lekin baribir tirik qolmadi – baliqchi uni o‘ldirdi. Dengiz tubidan chiqqan “donishmand”ning hikoyasi shunday tugadi.
2010 yilgi turnirda raqiblar orasida eng yaxshisi Mani the Parakeet edi. Singapurdagi mayna chorak finalda barcha bashoratlarini toza uddaladi, lekin finalda adashdi: u Paul tanlagan Ispaniyaga emas, Niderlandiyaga ishondi. Tarix esa bitta g‘olibni qayd etdi. Niderlandiyani Jahon chempioni sifatida oldindan aytish – 1974, 1978 va 2010 yillardagi final mag‘lubiyatlaridan keyin – asabni yemiradigan mashg‘ulotga aylangan. 2026 yilda bu la’nat uziladimi?
Matematikaning yangi “orakuli”
Bu safar sahnada – sakkizoyoqli emas, matematik. Joachim Klement. U Pierre de Fermat, Albert Einstein yoki Johnny Ball darajasida mashhur bo‘lmasligi mumkin, ammo agar Niderlandiya nihoyat kubokni ko‘tarsa, uning ismi TikTok lentangizda tez-tez ko‘rinishi hech gap emas.
Klement Geopolitika Jahon chempionati natijasini hisoblashga urinib ko‘rdi. Formulasiga jon boshiga to‘g‘ri keladigan YaIM, aholi soni, futbol madaniyati, Fifa reytingi va biroz “omad”ni solib, retortani chayqadi. “Tutun” tarqalganda probirkadan bitta nom chiqdi: Niderlandiya.
Nega bunga quloq tutish kerak? Chunki u 2014 yilda Germaniyani, 2018 yilda Fransiyani, 2022 yilda Argentinani to‘g‘ri topgan. So‘nggi uch chempion – ketma-ket. Uchta belgi, uchta “tick”. Osmonda, o‘zining “Octopus’ Garden”ida suzib yurgan Paul buni ko‘rsa, albatta bir-ikki panjasini ko‘tarib qo‘yardi.
Turnir oldidan Klementning bu seriyasi biroz e’tibor tortdi. Ammo Niderlandiya – 2026 uchun uning asosiy tanlovi ekani ma’lum bo‘lgach, ijtimoiy tarmoqlar deyarli yelka qisish bilan cheklandi. Ishonchsiz himoya, “superyulduz” darajasidagi hujumchi yo‘qligi, Eredivisie sifatining pasayishi, Arne Slot’ning Liverpool tomonidan rad etilgani, tarixdagi doimiy “deyarli”lar – bularning bari niderland futbolining eski “kool” nufuzini yemirgan edi.
Shunga qaramay, mana biz qaerda turibmiz.
Shubhalar fonida kelgan kuchli start
Qog‘ozda eng murakkab guruhlardan biriga tushganiga qaramay, Niderlandiya boshi berk ko‘chada qolmadi, aksincha yo‘lni yorib chiqdi. Birinchi o‘rinni oldi, yetti ochko jamg‘ardi, raqiblar darvozasiga 10 ta gol urdi. Bu – shunchaki “o‘tib ketish” emas, kuchli signal.
Joachim Klement shu sur’atda davom etsa, juda aqlli odamga o‘xshab qoladi. Lekin uning formulasi ham, grafikalari ham soyada qolishi mumkin: agar Brian Brobbey (hozircha uchta gol) turnir oxirida eng yaxshi to‘purar bo‘lib chiqsa-chi? Va bir paytlar Peru tog‘larida yashovchi ocelot uning “Golden Boot”ni olishini bashorat qilgani ma’lum bo‘lib qolsa-chi?
Paulning merosi, Klementning hisob-kitoblari va Niderlandiyaning yillar davom etgan armonlari bir nuqtada tutashyapti. Savol esa keskin: bu safar ham to‘q sariq to‘lqin qirg‘oqqa urilib, yana orqaga qaytadimi – yoki nihoyat butun dunyo bo‘ylab to‘lqin bo‘lib ketadimi?
