Norvegiya futbolidagi kuch kurashi: Lise Klaveness Sepp Blatterga javob berdi
FIFA atrofidagi siyosiy bo‘ron tobora kuchayib borayotgan bir paytda, Norvegiya futboli markazida turgan ism — Lise Klaveness. U nafaqat Gianni Infantino rahbarligiga ishonchsizlik bildirgan federatsiya prezidenti, balki endi sobiq FIFA rahbari Sepp Blatterning kutilmagan “maqtovi”ni ham keskin qaytarib qo‘ydi.
Blatterning taklifi, Klavenessning esdaligi
Hammasi Sepp Blatterning X ijtimoiy tarmog‘idagi postlaridan boshlandi. 2026 yilgi Jahon chempionati finalidan so‘ng u turnir “ishonchliligini yo‘qotganini” yozib, so‘nggi chiqishlaridan birida Lise Klavenessni alohida tilga oldi. Uningcha, Klaveness “eng yuqori hurmatga loyiq”, “har doim aniq pozitsiya egallagan” va FIFA tepasiga ayol kelishi vaqti yetgan.
Bu, albatta, tasodifiy maqtov emas edi. Blatter 17 yil davomida FIFA ni boshqargan, keyin esa janjallar fonida iste’foga ketgan. Endi u aynan Infantino atrofidagi inqiroz fonida yana maydonga chiqdi.
Lekin Klaveness bu taklifni siyosiy kapital sifatida qabul qilmadi. U Norvegiya telekanali NRKga bergan intervyusida o‘tmishni eslatdi va ohangni keskin o‘zgartirdi:
“Sepp Blatter prezident bo‘lganida men hali futbolchi edim. Esimda, u bizdan kalta shimlarda o‘ynashni xohlagan, men o‘shanda bunga izoh berganman. Bunga hozir hech qanday izohim yo‘q”.
Bir og‘iz “rahmat” emas. O‘tmishdagi munozarali fikrni eslatish — va nuqta. Javob aynan shu qat’iyligi bilan futbol muxlislarini hayratda qoldirdi.
Infantino atrofidagi ishonchsizlik
Bu shaxsiy bahs emas, kengroq siyosiy fonning bir bo‘lagi. FIFA ichida allaqachon charchoq va norozilik to‘plangan. Jahon chempionati huquqlarining bir qismini sotish bo‘yicha muvaffaqiyatsiz urinishdan so‘ng UEFA, CONCACAF va AFC ochiqchasiga Gianni Infantino rahbarligiga ishonchini yo‘qotganini bildirgan.
Norvegiya futbol federatsiyasi ham orqada qolmadi. Matbuot anjumanida Lise Klaveness NFFning Infantino bo‘yicha ishonchsizlik ovozini tushuntirdi va aynan shu yerda uning nomi FIFA prezidenti lavozimiga ehtimoliy nomzod sifatida yana tilga olina boshladi.
U esa bu shovqinni sovuqqonlik bilan rad etdi. Uning aytishicha, NFF ichida nomzodlik masalasi muhokama qilinmayapti:
“OAV ko‘plab nomzodlar haqida taxmin qiladi, bu — ularning ishi. Lekin men ichkarida haqiqiy nomzodlar borasida hech qanday muhokamani eshitmayapman”, — dedi u.
Klaveness hozircha bir narsani aniq ko‘rsatdi: FIFAda “o‘tirgan prezident” bor, vorislik haqidagi gaplar esa faqat iste’fo yoki saylovdan keyin ma’noga ega bo‘ladi.
Shaxslar emas, boshqaruv masalasi
Savollar ko‘paygan sari, Klaveness yo‘nalishni o‘zgartirdi. U Aleksander Ceferin nomzodi bo‘yicha taxmin qilishdan bosh tortdi, gap shaxslarda emas, boshqaruv tamoyillarida bo‘lishi kerakligini ta’kidladi. Uningcha, bahs “kim” atrofida emas, “qanday boshqaruv” atrofida aylanishi zarur.
Shu bilan birga, u Norvegiya endi Infantino rahbarligiga ishonmasligini ochiq aytdi va NFF uning iste’fosini talab qilishini ma’lum qildi. Bu allaqachon shaxsiy antipatiya emas, tizimli norozilik darajasidagi signal.
FIFA uchun bu xavfli tendensiya: yirik konfederatsiyalar ishonchsizlik bildiryapti, kichikroq, lekin prinsipi qat’iy federatsiyalar esa buni ochiq bayon etmoqda.
Muxlislar reaksiyasi: “gangster” javob
Blatterning “maqtovi”ga qarshi Klavenessning qisqa, lekin o‘tkir javobi ijtimoiy tarmoqlarda portlashga sabab bo‘ldi. Futbol muxlislari uni aynan shu qat’iyati uchun olqishladi.
Kimdir bu vaziyat Blatterning o‘ziga ko‘proq baho berishini yozdi: uningcha, sobiq prezident “jamoatchilik oldidagi obro‘sini qutqarishga jon-jahdi bilan urinmoqda”, Infantino davridagi tartibsizliklar esa unga buning uchun “qulay imkoniyat” yaratgan.
Boshqalar esa yanada keskinroq ta’rif ishlatdi — Klavenessning javobini “haqiqiy gangster javob” deb ataganlar bo‘ldi, yana biri buni “uning prezident bo‘lishi uchun yana bir sabab” sifatida ko‘rdi.
Ko‘plab muxlislar aynan bir nuqtani alohida ta’kidladi: u Blatterning ijobiy fikrini shunchaki qabul qilib, o‘tmishni unutib qo‘ymadi. Biri buni “faqat PR uchun bo‘lsa ham, uni qo‘llab-quvvatlayotgan paytda ham chaqirib olgani yaxshi bo‘ldi” deb yozdi. Yana boshqalar uni “haqiqiy badass” deb atadi, hatto kimdir hazil aralash “FIFA dan ko‘ra ko‘proq jasoratga ega” deya kinoya qildi.
FIFA uchun navbatdagi sinov
Bir tomonda — uzoq yillar davomida tashkilotga rahbarlik qilgan, lekin korrupsiya janjallari bilan nomi qoralangan Sepp Blatter. Ikkinchi tomonda — o‘yinchi sifatida ham, rahbar sifatida ham tajribaga ega, ochiqchasiga tanqid qilishdan cho‘chimaydigan Lise Klaveness.
Ularning qisqa, ammo mazmunli “almashuvi” FIFA ichidagi hozirgi inqiroz kayfiyatini juda aniq ko‘rsatib qo‘ydi. Bu shunchaki ijtimoiy tarmoqdagi fikr almashinuvi emas, balki futbol boshqaruvida eski davr bilan yangi avlod to‘qnashuvi.
Savol endi shunday: Infantino bosim ostida tura oladimi yoki FIFA nihoyat boshqaruv tamoyillarini qayta yozishga majbur bo‘ladimi?
