Norwich City va West Bromwich Albion o‘rtasidagi bahsdagi mojarolar
Carrow Road’dagi bahs hali endi qiziy boshlagan, tablodagi hisob esa hanuz 0:0 edi. Mavsumning ochilish uchrashuvida Norwich City va West Bromwich Albion 15 daqiqa qolguncha bir-birini sinab kelayotgan, maydondagi taranglik esa tomoshabinlar orasida ham sezilib turardi.
Shu payt sahnaga Jimmy Jay-Morgan chiqdi.
O‘ng qanotdan uchib kelgan to‘p
West Brom hujumchisi Jimmy Jay-Morgan chap oyoqda emas, aynan o‘ng qanotdan “yetib kelgan ofitsiant”dek aniq uzatma qiladi: to‘p Norwichning olti metrlik maydonchasiga keskin uchib kiradi, Vladan Kovacevic qo‘lini cho‘zadi, lekin yetolmaydi. To‘p qo‘riqchining kaftini yulib o‘tgandek o‘tadi va orqa ustunga yaqin hududda bo‘sh qolgan Aune Heggebo tomon uchadi.
Norvegiyalik sakraydi. Oyoq bilan yo‘naltirmoqchidek ko‘rinadi, ammo lahza ichida hammasi boshqacha tugaydi: to‘p oyog‘iga emas, qo‘liga tegadi va darvoza tomon uchib kiradi.
Buni atay qildimi? Tribunada turgan ko‘zlar uchun ham, telekameralarsiz qolgan liga uchun ham – bir zumda baholab bo‘lmas holat. Tezlik juda yuqori, epizod juda qisqa edi.
Norwich futbolchilari darhol hakam Tim Robinson atrofini o‘rab oladi. Qo‘l bilan o‘ynaldi, deb baqirishadi, ishora qilishadi, norozilik bildiradi. Biroq Robinson ham, yon chiziqdagilar ham qo‘l harakatini ko‘rmagan. Hushtak chalinmaydi. Markazni ko‘rsatgan qo‘l ishorasi hammasini hal qiladi.
Hisob ochildi. West Brom 1:0 oldinga chiqdi.
Chempionshipda VAR yo‘q. Demak, odatda bu kabi vaziyatlarda bahs maydonda tugaydi, g‘azab esa kiyinish xonasida so‘nadi. Bu safar esa o‘yin tugadi, mojaro esa endi boshlanayotgandek edi.
Tarixiy ayblov
Uchrashuv yakunida West Brom 2:1 hisobida g‘alaba qildi: Jimmy Jay-Morgan ikkinchi golni ham urdi, Mathias Kvistgaarden esa 90-daqiqada mezbonlar uchun faqatgina tasalli bo‘lib qolgan golni kiritdi. Lekin natija varaqdagi raqamlardan chiqib, tartib-qoidalar sahifasiga ko‘chdi.
Aune Heggebo Angliya futbolida kam uchraydigan, deyarli unutilgan band bo‘yicha ayblangan ilk futbolchiga aylandi. Futbol Assotsiatsiyasi uni “hakamni aldash”da aybladi – FA qoidalaridagi E3.1-bandga zid xatti-harakat sifatida.
Bu qoida 2017-18 yilgi mavsumdan kuchga kirgan, lekin amalda deyarli qo‘llanmagan edi. Endi esa Chempionshipdagi bir gol uni yana markazga olib chiqdi.
FA seshanba kuni Heggebo’ni rasmiy ravishda intizomiy ish doirasiga tortdi. Oradan ko‘p o‘tmay, payshanba kuni unga ikki o‘yinlik diskvalifikatsiya e’lon qilindi. Quruq, izohsiz bayonot – xolos. Na batafsil tahlil, na kengroq tushuntirish.
Shu sabab ham savollar ko‘paydi: qanday presedent qo‘yildi? Qaysi chiziq chizildi? Va eng nozik nuqta – agar foyda keltirgan qoida buzilishi tasodifiy bo‘lsa, futbolchi baribir “tan olishi” shartmi?
West Bromning himoyasi
West Brom bu ishni taslim bo‘lib kutib olmadi. Klub FAga javobida Heggebo harakati ataylab qilinganini qat’iyan rad etdi. Ularning ta’kidlashicha, to‘p avval darvozabon Kovacevicdan yo‘nalishini o‘zgartirgan, shundan keyin Heggebo qo‘liga tegib ketgan.
Klub hisob-kitobini ham keltirdi: futbolchida reaktsiya qilish uchun “0,1 soniyadan kamroq vaqt” bo‘lgan. Bu esa ongli ravishda qo‘l ishlatish, qolaversa, hakamni aldaydigan darajadagi “reja” tuzishga yetmaydi, degan da’vo.
West Brom nazarida bu holat aldamchilik emas, noxush tasodif edi. Shuning uchun ham E3.1-band bo‘yicha ayblov – ularning fikricha – haddan tashqari keskin chora.
Diskvalifikatsiya e’lon qilingach, klub yana bir qadam tashladi: ular FAga yozma murojaat yo‘llab, kelajak uchun aniqroq ko‘rsatma so‘rashlarini ma’lum qilishdi. Savol juda sodda, ammo murakkab: shunga o‘xshash vaziyatda futbolchi nimani qilishga majbur? O‘z golini bekor qilishni so‘rashimi? Hakamga borib, qo‘l tegdi, deb aytishimi? Yoki jim turishi – baribir “aldash” hisoblanadimi?
Bu endi faqat bitta klubning emas, butun liga va undan ham kengroq futbol hamjamiyatining muammosiga aylanmoqda.
VARsiz liga, VARga o‘xshash jazo
Angliya futbolida so‘nggi yillarda “aldamchilik” deganda odatda simulyatsiya – penalti yoki jarima zarbasini “yutib olish” uchun yiqilish tushuniladi. FA bu bo‘yicha ko‘p marotaba o‘yinlardan keyin tasvirlarni ko‘rib, futbolchilarga diskvalifikatsiya bergan.
Lekin bu safar gap yiqilishda emas, qo‘l bilan kiritilgan g‘olda. Hakam ko‘rmagan, VAR yo‘q, lekin oradan kunlar o‘tib, intizomiy qo‘mita qaror chiqaradi. FAning o‘zi ham aytadi: bunday ishlar faqat hakam “aniq aldanib qolganiga” kuchli dalillar bo‘lsa qo‘zg‘atiladi, bahsli, talqin qilinadigan epizodlar uchun emas.
West Brom esa shuni urg‘ulayapti: aynan shunday turdagi qo‘l bilan gol bo‘yicha – yangi qoidalar kiritilgandan beri – bu birinchi ish. Demak, qog‘ozdagi matn endi maydondagi real voqeaga birinchi marta jiddiy qo‘llanmoqda.
Buning fonida Chempionshipdagi eski tanish bahs yana alanga oldi: VAR kerakmi yo‘qmi?
Premier League’da har bir o‘yinda VAR ishlaydi. Ikkinchi pog‘onadagi klublar esa bunga qarshi turib kelmoqda. Aprel oyida EFLga qarashli ikkinchi darajali klublar 2026-27 mavsumi uchun ham VARning soddalashtirilgan versiyasini joriy etish taklifini rad etishdi. G‘oya hozircha yopilgan, yaqin bir necha yil ichida qayta ko‘rib chiqilishi ham kutilmayapti.
Demak, Carrow Road’dagi kabi vaziyatlar maydonda hal bo‘ladi, qayta ko‘rilmaydi. Ammo endi ular kabinetlarda, intizomiy majlislarda davom etishi mumkin.
Hakamlar tarafidagi qarash
Heggebo’ning ikki o‘yinlik bandidan hamma norozi emas. Refereelarga ko‘maklashuvchi xayriya tashkiloti Ref Support UK rahbari Martin Cassidy bu qarorni ochiqchasiga olqishladi.
U West Brom yoki futbolchi uchun achinishga hojat yo‘q, degan fikrda. Uning yodida 1997 yilgi mashhur epizod: Liverpool hujumchisi Robbie Fowler Arsenalga qarshi o‘yinda penalti qo‘lga kiritadi, so‘ng hakamga borib, bu qarorni qaytarib olishni so‘raydi. Hakam esa baribir nuqtani ko‘rsatadi.
Cassidy uchun bu – axloqiy mezon. U shunday deydi: futbolchi o‘z foydasiga bo‘lsa ham, haqiqatni aytishi kerak edi. Uningcha, Heggebo ham xuddi shunday yo‘l tutishi, qo‘l bilan o‘ynaganini tan olishi lozim edi.
U yangi qoida faolroq ishlatilishini xohlaydi, ayniqsa 2026-27 mavsumidan boshlab. Maqsad bitta: hakamni aldaydigan har qanday urinishni yo‘qotish, futbolchilarga “o‘yin qoidalari” bilan bir qatorda “o‘yin axloqi” ham borligini eslatish.
Uning fikricha, bu qaror o‘yin qoidalarini emas, o‘yin madaniyatini o‘zgartira oladigan qadam bo‘lishi mumkin.
Endi nima bo‘ladi?
Heggebo ikki o‘yin maydonga tusha olmaydi. West Brom esa allaqachon uch ochko olib bo‘ldi, ularning hisobidagi g‘alaba bekor qilinmaydi. Norwich esa o‘sha birinchi turdagi qo‘l bilan kiritilgan golni faqat xotirada qayta ko‘radi.
Ammo bu voqea Chempionship chegarasidan chiqib ketdi. Endi savol boshqacha: bundan buyon qo‘l bilan urilgan, hakam ko‘rmagan, ammo kameralar ushlab qolgan har bir gol uchun futbolchi intizomiy javob beradimi? Yoki bu faqat ramziy, bir martalik zarbami?
Yana bir o‘tkir savol: VAR’ni rad etgan liga, lekin VARga o‘xshash tarzda o‘yinlardan keyin futbolchilarni jazolayotgan tizim – uzoq muddatda yashay oladimi?
Carrow Road’dagi o‘sha lahza allaqachon tarixga aylandi. Endi esa Angliya futboli uchun yanada kattaroq savol paydo bo‘ldi: hal qiluvchi qarorni maydondagi hushtakmi, monitor ortidagi kadrlar zanjirimi, yoki futbolchining o‘zi ichida qolgan vijdon hushtagimi beradi?
