Nyu-Yorkda futbol siyosatini larzaga keltirgan iste’fo: Carlos Cordeiro FIFA rejasiga qarshi chiqdi
FIFA ichida allaqachon qizib turgan bahsga juma kuni kuchli zarba tushdi. Tashkilot prezidenti Gianni Infantino maslahatchilaridan biri, AQSh Oq uyidagi World Cup bo‘yicha ishchi guruhda FIFA vakili sifatida qatnashgan Carlos Cordeiro o‘z lavozimidan iste’fo berdi.
Sabab bitta. U dunyoning eng qimmat sport brendlaridan biri – World Cup’ning bir qismini xususiy kapitalga sotish g‘oyasini “mutlaqo qabul qilib bo‘lmaydigan” deb atadi.
“World Cup’ni sotish qarshisida jim turolmayman”
Cordeiro o‘z bayonotida keskin ohangni tanladi. U FIFA prezidenti Gianni Infantino maslahatchisi sifatidagi vazifasidan ketar ekan, tashkilot ichidagi boshqa yuqori lavozimli xodimlarni ham ovozini ko‘tarishga chaqirdi.
“Men World Cup’da ulush sotilishi ko‘rilayotgan bir paytda jim turib tomoshabin bo‘lib o‘tira olmayman”, – dedi u. “Bu taklif bilan hech qanday aloqam bo‘lmagan, uni mutlaqo rad etaman”.
Uning so‘zlari shunchaki rasmiy bayonot emas edi. Cordeiro – sobiq Goldman Sachs bankiri, AQSh Soccer Federation’ining sobiq prezidenti. Futbol biznesi va moliya bozorini ichidan biladigan odam. Shuning uchun u FIFA rejasini “futbol uchun yomon kelishuv” deb atadi.
“Futbol mening hayotim markazida bo‘lgan, bank sohasida 35 yildan ortiq ishlaganimdan keyin bu aktivning qadrini ham, uni qo‘ldan chiqarish oqibatlarini ham juda yaxshi tushunaman. Shu sabab bu taklif rad etilishi kerak”, – dedi u.
20 milliard dollarlik reja va Nyu-Yorkdan chiqqan investor
Infantino ilgari surayotgan model oddiy emas. FIFA’ning barcha tijoriy faoliyati – erkaklar va ayollar World Cup’lari, Club World Cup turnirlari – alohida tijoriy sho‘ba korxonasiga o‘tkazilishi rejalashtirilgan. Bahosi – 20 milliard dollar.
Rejaga ko‘ra, shu yangi tuzilmaning 20 foizi xususiy investorlar qo‘liga o‘tishi kerak. FIFA “anchor investor” sifatida Nyu-Yorkda joylashgan, Joshua Kushner asos solgan investitsiya firmasini tilga olgan. Joshua – Donald Trump’ning kuyovi Jared Kushnerning ukasi.
Bu tafsilot futbol siyosatidagi kuch o‘yinlariga yana bir siyosiy soyani qo‘shadi. Cordeiro esa aynan shu fon ortida chiziq chizdi: uningcha, World Cup’ga doimiy ulush berish – kelajakni garovga qo‘yish bilan barobar.
“FIFA’da pul yetarli. Nega yana ulush sotish kerak?”
Cordeiro raqamlarni ham stolga qo‘ydi. Uning aytishicha, FIFA allaqachon mislsiz moliyaviy imkoniyatlarga ega.
Tashkilot hozir milliardlab dollar zaxiraga ega, qarzi yo‘q. Yaqinda yakunlangan erkaklar World Cup sikli FIFA’ga so‘nggi to‘rt yilda 15 milliard dollar daromad keltirgan.
Shu fonni ko‘z oldiga keltirsak, Cordeiro savolni keskin qo‘yadi: “Shunday sharoitda futbolning eng qimmat aktivida doimiy ulushni sotib, atigi 4,2 milliard dollar yig‘ish mantiqan to‘g‘ri kelmaydi. Bu – hech qanday ishonarli asos bo‘lmagan holda futbol kelajagini garovga qo‘yish”.
Uning fikricha, gap shunchaki qo‘shimcha pul topishda emas. Gap – nazorat va tamoyillarda. Bir marta World Cup’ning bir bo‘lagi bozor qo‘liga o‘tsa, orqaga qaytish bo‘lmaydi.
Infantino hokimiyati va ichki qarshilik soyasi
Gianni Infantino FIFA tepasida o‘n yildan oshdi. U kelasi yil mart oyida yana bir muddatga deyarli raqibsiz qayta saylanadi, degan tasavvur mustahkam edi. Tashkilot esa prezidentlik poygasi uchun nomzodlar topshirish muddatini 18 noyabrga belgilagan.
Shu manzarada Cordeiro iste’fosi oddiy texnik qadam emas. U FIFA ichida hamma ham yangi tijoriy modelni qabul qilmayotganini ochiq ko‘rsatadi.
Cordeiro o‘tgan besh yilni Infantino bilan yonma-yon ishlaganini eslab, FIFA apparatini “o‘yinni chin dildan sevuvchi, tamoyilli, fidoyi odamlar” deb ta’rifladi. Endi esa ularni ham sukutni buzishga da’vat qilmoqda.
“Ular ham gapiradi, deb umid qilaman, – deb yozdi u. – Chunki bunday miqyosdagi qarorlar futbol manfaatlari yo‘lida qabul qilinishi kerak, undan foyda ko‘radiganlar manfaatida emas”.
Savol ochiq: futbol narxi qanchaga tushadi?
Cordeiro ketdi. Reja esa hanuz stol ustida. 20 milliard dollarlik sho‘ba, 20 foizlik xususiy ulush, Nyu-Yorkdan chiqqan “anchor investor” va World Cup brendi atrofidagi kurash.
FIFA rahbariyati endi nafaqat bozor, balki o‘z ichidan kelayotgan qarshilikka ham javob berishi kerak bo‘ladi. Futbolning eng katta sahnasi ustidan nazorat uchun savol endi aniqroq yangrayapti:
World Cup qanchaga baholanadi – va kim uchun?
