Oliver Baumann: Futbolni o‘z holiga qo‘ying
TSG Hoffenheim yig‘inida, Avstriyaning Seefeld shaharchasida bir qarashda oddiy matbuot anjumani boshlandi. Ammo 36 yoshli darvozabon Oliver Baumann mikrofon oldiga kelgach, mavzu tezda mashg‘ulotlardan emas, futbolning o‘z yo‘lini yo‘qotib borayotganidan ketdi.
U gapni cho‘zmay aytdi: futbolni reklama, brend va g‘alati g‘oyalar emas, o‘yinning o‘zi boshqarishi kerak.
“Sport shunchaki sport bo‘lsin”
Baumannning so‘zlari bugungi futbol muhitida kam uchraydigan darajada sodda va keskin yangradi.
“Futbolni shunchaki futbol bo‘lib qolishiga qo‘yish kerak, gap sport haqida bo‘lsin, – dedi u Seefelddagi yig‘in chog‘ida. – Sport va futbol juda go‘zal, ular hissiyotlar va o‘yinning o‘zidan yashaydi. Bu yo‘qolib ketmasligi kerak. Sportni shunchalik o‘zgartirishyaptiki, oxir-oqibat barchamiz – bu sportni sevuvchilar – undan zavq olmay qo‘yishimiz mumkin.”
Bu nafaqat bir darvozabonning shikoyati. Bu – o‘yin ichidan kelayotgan ogohlantirish.
Mundialdagi “badge”lar: maydondan ko‘ra ko‘proq marketing
Baumann tanqid qilgan masalalardan biri – Jahon chempionatida joriy etilgan yangi “World Cup badge”lari. Oddiy ko‘rinadigan detal, lekin u uchun ham hisob-kitob aniq.
“Maykamizda kichkina badge’lar bor edi. Bir necha mundialda o‘ynagan, uzoq yillik futbolchilar uchun unda ‘Legacy’ deb yozilgandi, menda esa ‘debyutant’ yoki shunga o‘xshash narsa edi, – deya esladi Baumann. – Keyin kiyinish xonasida odamlar yurib, ularni yulib ketishardi, badge’lar faqat yengilgina dazmollangan edi. Menga aytishdiki, bundan ham pul topisharkan. O‘ylaganim bitta: ‘Maykamga tegmanglar, uni uyga olib ketmoqchiman!’”
Bu badge’lar FIFA bilan Fanatics o‘rtasidagi homiylik bitimining bir qismi ekani aytiladi. Fanatics bilan bir qatorda Topps ham bor – savdo kartalari va stikerlar bozoridagi yirik o‘yinchi. 2030 yilgi Jahon chempionatidan keyin Topps uzoq yillik hamkor Panini o‘rnini egallaydi. Futbolkadan yulib olingan badge’lar keyinchalik, hali noma’lum formatda bo‘lsa-da, bozorga chiqarilishi rejalashtirilgan.
Ya’ni, hatto futbolchi maykasi ham to‘liq uning emas. Qolganini biznes hal qiladi.
“22 daraja sovuq stadionda suv ichish uchun to‘xtash?”
Baumann faqat maykadagi detallar bilan cheklanib qolmadi. U ko‘p bahs-munozaralarga sabab bo‘lgan “hydration break” – ichimliklar uchun majburiy tanaffuslarni ham keskin tanqid qildi.
“Masalan, Houston’da stadion ichida harorat 22 daraja qilib konditsioner qo‘yilgan edi, – dedi u. – Lekin qog‘ozda shunday yozilgani uchun tanaffus baribir o‘tkazildi.”
Bu tanaffuslar davomida ko‘plab telekanallar qo‘shimcha reklama bloklarini ko‘rsatdi. O‘yin sur’ati bo‘linadi, ritm uziladi, lekin reklama vaqti aniq.
Baumannning nigohida bu ham futbol ruhini yemirayotgan kichik, lekin ramziy o‘zgarishlardan biri.
Final stadioni darajasiga tushmagan maydon
Nemis darvozaboni AQShdagi final stadioni – New York yaqinidagi East Rutherford’dagi arena sharoitlaridan ham norozi bo‘ldi. Germaniya bu yerda Ekvadorga qarshi uchinchi guruh o‘yinini o‘tkazgan edi.
“Maydon suvsiz, quruq edi. Men uchun bu final stadioni bo‘lmasdi, hech bo‘lmaganda o‘yin sharoitlari nuqtai nazaridan,” – dedi u.
Jahon chempionati finaliga mezbonlik qiladigan stadiondan futbolchilar boshqacha sifat kutadi. Yirik turnirning eng muhim sahnasi bo‘lishi kerak bo‘lgan arena, Baumann ko‘zida, oddiy guruh uchrashuvida ham talab darajasiga yetmadi.
Neuer soyasida qolgan mundial va Nagelsmann bilan vaziyat
Qat’iy fikrlarga qaramay, Baumannning o‘zi Jahon chempionatida ikkinchi planda qoldi. U Germaniya terma jamoasida qaytgan Manuel Neuer ortida zaxira darvozaboni sifatida xizmat qildi.
Turnir oldidan Germaniya bosh murabbiyi Julian Nagelsmann turli intervyularda raqobat ochiq bo‘lishini ta’kidlagan, ammo yakunda Baumann baribir “ikki raqam”ga tushirildi. Qaror ohangida tanqidiy kayfiyat sezilgan.
“U yakunda hammasi qanday bo‘lib chiqqanidan afsusdaligini aytdi, – dedi Baumann. – Men baribir u bilan juda yaxshi munosabatdaman, o‘sha paytda ham shunday edi. Sport qarorlari qabul qilinadi, men uchun bu masala yopilgan.”
U gapni cho‘zmay, murabbiyning qarorini qabul qilganini bildirdi. Lekin bu hikoyaning ichida yana bir haqiqat bor: tajribali darvozabon o‘zini mundialga tayyorlagan, ammo eng katta sahnada maydonga chiqish imkonini olmadi.
Paraguayga mag‘lubiyat, Nagelsmann ketishi va Klopp davrining boshlanishi
Germaniya terma jamoasi Jahon chempionatini umidsiz tarzda yakunladi. Turnirda autsayder sifatida qaralgan Paraguayga qarshi 1/16 finalda mag‘lubiyat – mamlakat futboli uchun og‘ir zarba bo‘ldi.
Natijadan so‘ng Julian Nagelsmann DFB rahbariyatining yumshoq bosimi ostida iste’foga chiqdi. Uning o‘rnini esa Jürgen Klopp egalladi. Endi nemis futbolining yangi sahifasi ochilmoqda.
Baumann esa bu fon ortida futbolning o‘zini himoya qilayotgan kam sonli ovozlardan biri bo‘lib qolmoqda. U badge, reklama, sun’iy tanaffuslar va quruq maydonlar haqida gapirdi, aslida esa bitta savolni o‘rtaga tashladi: futbol qachon yana faqat o‘yin haqida bo‘ladi?
