Payton McNabb: Voleyboldan Kapitoliygacha choʻzilgan jang
Payton McNabb uchun ayollar sporti atrofidagi bahslar ijtimoiy tarmoqlarda emas, shovqinli sport zalida boshlandi. Shimoliy Karolinadagi oddiygina voleybol oʻyini uning hayotini butunlay oʻzgartirdi.
Raqib jamoa safidagi biologik erkak zarbasi McNabbni maydonga qulatdi. Kuchli smesh – va bir lahzada hammasi boshqacha boʻldi: miya chayqalishi, ogʻir jarohat, oʻng tomonida qisman falaj. Oʻsha kecha u uchun nafaqat mavsum, balki butun hayot yoʻnalishi oʻzgardi.
Bugun u 21 yoshda. Va u oʻsha zarbaning oqibatlarini hanuz yelkada koʻtarib yuribdi.
Voleybol maydonidan Kongress minbarigacha
McNabb uch yil ichida maktab sportchisi maqomidan Kapitoliy binosida soʻzlayotgan guvohga aylandi. U Shimoliy Karolina sport zallaridan Vashingtongacha yoʻl bosdi, Kongress aʼzolari qarshisida ayollar sportini va Title IX tamoyillarini himoya qilib chiqdi.
“18 yoshimda gapira boshladim. Endi 21daman, lekin oxirgi yillarda nega men Kongressga borib, erkak va ayol oʻrtasida biologik farq borligini tushuntirishim kerak boʻldi? Bu mantiqsiz”, – deydi u.
Uning hikoyasi endi yana bir sahnaga – WNBA maydonlariga ulanmoqda. Indiana Fever himoyachisi Sophie Cunningham atrofida qizigan bahslar McNabb uchun juda tanish jarohat izlarini ochib yubordi.
Sophie Cunningham – xavf ostidagi ovoz
McNabb ayniqsa Cunninghamning pozitsiyasidan ilhom olayotganini yashirmaydi. Fever himoyachisi ayollar sporti toifalarini biologik erkaklardan himoya qilish haqida ochiq gapirmoqda – va buning uchun keskin tanqidlarga duch kelmoqda.
“Biz Sophie Cunningham orqali juda jasoratni koʻryapmiz. Men uni juda qadrlayman, chunki buni aytish uchun hozir ham juda katta jurʼat kerak. Aslida kerak boʻlmasligi kerak edi, lekin shunday”, – deydi McNabb.
Cunninghamning obroʻsi oshib borayotgan paytda jim qolmaslik – bu ham risk, ham bayonot. McNabbning fikricha, aynan shu uni alohida qiladi.
“U buni keyinroq, xavfsiz boʻlganda emas, hozir aytyapti. Uning karerasi endi kuchayib borayotganda. Bu butun voqeaga yana bir qatlam qoʻshadi”, – deydi u. “Bizda bunday gapira oladigan katta ismli sportchilar juda kam. Afsuski, holat shunaqa. Chunki ular qanday munosabatga uchrashini bilishadi.”
McNabbga koʻra, Cunninghamga qarshi bosim aynan shu xavfning koʻzgusi.
“U hammaga maʼlum, lekin koʻpchilik aytishga qoʻrqadigan narsani aytgani uchun yovuz qahramonga aylantirilmoqda. Bu gʻalati, chunki WNBA ham, Cheryl Reeve ham, Sophie Cunninghamning oʻzi ham Title IX boʻlmaganida bu darajaga chiqmagan boʻlardi”, – deydi u.
Cheryl Reeve va “ikkiyuzlamachilik” ayblovi
Minnesota Lynx bosh murabbiyi Cheryl Reeve esa McNabb nazarida boshqa tomonda turibdi. Reeve transgender sportchilarni qoʻllab-quvvatlab keladi, Fever – Lynx uchrashuvida “Trans Kids Belong” yozuvli futbolkada maydonga chiqishi ham shuni koʻrsatdi.
McNabb buni qabul qila olmaydi.
“Cheryl Reeve kabi ayollar boshqa ayollar va qizlarga qarshi kurashayotgandek tuyuladi, buni hech tushunmayman”, – deydi u. “Tribunaga kelgan kichik qizlar bor – sevimli oʻyinchisi ular uchun turib berganidan xursand, oʻzi olgan imkoniyatlarni ular ham olishini xohlaydi. Murabbiy esa zinapoyani orqalaridan tortib olayotgandek.”
Uningcha, bu yerda oddiy, lekin ogʻriqli ziddiyat yotibdi: bir qoʻlda ayollarni kuchaytirish talabi, ikkinchisida esa biologik erkaklar uchun eshikni ochish.
“Bir tomondan erkaklar kabi eʼtibor, imkoniyat, tomoshabin talab qilib, keyin boshqa tomondan erkaklarni aynan oʻsha alohida toifaga taklif qila olmaysiz. Oʻsha toifani alohida saqlamoqchi boʻlsangiz, uni topshirib qoʻya olmaysiz”, – deydi McNabb.
U WNBA ichidagi “fazilat namoyishi” birinchi biologik erkak maydonga chiqqan zahoti sinovdan oʻtishiga ishonadi.
Fransiyalik sinov: Julie Tétart nomi tilga olinmoqda
McNabb aynan shunday ssenariyni eslatib, Fransiyada ayollar ligasida hukmronlik qilayotgan, boʻyi 6 fut 3 dyuym boʻlgan biologik erkak Julie Tétartni misol keltiradi. OutKick jurnalisti Joe Kinsey va asoschi Clay Travis bilan birga bu ism yaqinda WNBA sari qiziqish bildirganini qayd etadi.
“Ehtimol, Fransiyadan kelgan bu yigit kirib kelib, Angel Reese ustidan kuchli danq qilishi kerakdir, shunda ular: ‘Balki bu mumkin emasdir’, deb oʻylab qolishadi. Bilmayman. Bu ularning shaxsan boshidan oʻtmaguncha anglamaydigan masala”, – deydi McNabb.
U WNBAni qulatish tarafdori emas. Aksincha, oʻyinchilarni oʻzlaridan ham koʻra koʻproq himoya qilmoqchi.
“Albatta, bunday boʻlishini xohlamayman. Bizga qarshi chiqayotgan qizlar uchun ham kurashayapman, chunki ular yoqtiradimi-yoʻqmi, baribir himoya va imkoniyatlarga loyiq”, – deydi u.
Soʻngra McNabb liganing oʻzini sinovga chorlaydi: agar biologik erkaklar qizlar maktab sportida boʻlishi kerak boʻlsa, demak murabbiylik lavozimlarida ham boʻlishi kerak.
“Men transgender murabbiylarni xohlayman. Cheryl Reeve oʻrnini ham transgender murabbiy egallashi kerak, agar u ham uning oʻzi kabi ‘ayol’ hisoblanadigan boʻlsa. Agar bu maktabdagi qizlar uchun normal deb aytilayotgan boʻlsa, unda ular uchun ham normal boʻlishi kerak”, – deydi McNabb.
Caitlin Clark – jim, ammo markazdagi figura
Bu bahslarning fonida yana bir ism turibdi – Caitlin Clark. U hozir WNBAning eng yirik yulduzlaridan biri, lekin trans sportchilar mavzusiga kirib bormaslikni afzal koʻryapti.
McNabb buni tushunadi.
“U hech qanday sabab boʻlmasa ham juda katta bosim va hasadga uchraydi. Yana shuncha tanqidni xohlamasligi tabiiy”, – deydi u.
Shu bilan birga, McNabbning fikricha, Clark xohlasin-xohlamasin, bu bahs markazida turibdi.
“Caitlin Clark xohlasa ham, xohlamasa ham, bu suhbatning bir qismi. Tribunalarda 22-raqamli futbolkada oʻtirgan kichkina qizlar uchun uning bir ogʻiz gapi juda katta ahamiyatga ega boʻlardi”, – deydi u.
McNabb nazarida, hozir ayollar basketbolida Clarkdan koʻra ogʻirroq soʻz ayta oladigan ovoz deyarli yoʻq.
“U WNBAdagi eng yaxshi oʻyinchi. Uning pozitsiya bildirishga qaror qilishi ulkan voqea boʻlar edi. U bugun qaerda boʻlsa, bu Title IX tufayli. Buni tan olishi, qadrlashi va navbatdagi avlod qizlari ham shunday imkoniyatga ega boʻlishini xohlashi kerak”, – deydi McNabb.
Uch yil kutilgan burilish
McNabb uchun bu faqat siyosiy mavzu emas. Bu uning tanasida, kundalik hayotida davom etayotgan kurash.
Voleybol maydonidagi oʻsha zarbadan uch yildan ortiq vaqt oʻtdi. Shifokorlar unga aniq kafolat bermagan, tiklanish boʻyicha taxminlar ham ehtiyotkor edi.
“Shifokorlar men hech qachon avvalgi holatimga qaytmasligim mumkinligini aytishgan, haqiqiy oʻzgarish koʻrishim uchun uch yil kerak boʻlishi mumkinligini ham. Gʻalati tomoni shundaki, aynan uch yil oʻtib, sogʻligʻimda haqiqiy sakrashni seza boshladim”, – deydi u.
Bir paytlar omma oldida gapirishdan qoʻrqib, nutq darslarida qiynalgan oʻsmir qiz bugun Kongressda soʻzga chiqdi, Independent Women elchisi boʻldi. U oʻzining ogʻriqli voqeasini boshqa qizlar uchun ogohlantirishga aylantirdi.
“Siyosatga kirishni rejalashtirmaganman, nimalar boʻlayotganini ham unchalik bilmasdim. Menda shunchaki haqiqiy insonga, haqiqiy oilaga, haqiqiy jamoaga taʼsir qilgan haqiqiy voqea bor edi”, – deydi u.
Va u shu voqeani bir maqsad bilan aytib kelmoqda: boshqa biror qiz sport zalida, maydonda, tribunalarda oʻzining “uch yil”ini boshlashiga toʻgʻri kelmasligi uchun. Ayollar sporti haqidagi bahslar qogʻozda emas, aynan shunday hayotlar taqdirida hal boʻlayotgan bir paytda WNBA va uning yulduzlari qaysi tomonni tanlaydi?
