Portland Trail Blazers: Tom Dundon va Tejamkorlik inqilobi
Kevin Calabro so‘z tanlay oladigan odam. Shuning uchun uning Portland Trail Blazers bosh sharhlovchisi lavozimini tark etishini e’lon qilarkan, taklif qilingan yangi shartnomani “subprime” deb atagani ajablanarli emas. Birgina ibora – lekin unda hammasi bor: qadrsizlangan tajriba, siqilgan byudjet va egasi Tom Dundonning moliyaviy siyosatiga nishona.
Calabro ketdi. Uning ortidan Neil Everett, Jamie Hudson va raqamlar bo‘yicha mutaxassis Tom Haberstroh ham. Radiodagi ovoz Travis Demers esa, xabarlarga ko‘ra, faqat maoshining yarmi saqlanadigan bo‘lsa qaytishi mumkin. Qolganlar? Qolsa, og‘ir kesilgan maoshlar bilan qoladi.
Bu endi shunchaki optimizatsiya emas. Bu – bo‘ron.
Dundonomika Portlandga yetib keldi
Tom Dundon Blazersni olganidan beri har sentni sanab kelayotgani yashirin emas. O‘tgan mavsumlarda u play-in turniri chog‘ida xodimlarni mehmonxonadan erta chiqarib yuborgan, ikki tomonlama shartnomadagi o‘yinchilar safarini moliyalashtirishdan bosh tortgan, klub bo‘ylab 70 dan ortiq xodimni, jumladan, PR bo‘limining katta qismini qisqartirgan.
Birinchi katta murabbiylik tayinlovi ham shov-shuvsiz o‘tmadi: Micah Nori shunday past shartnomaga rozi bo‘ldiki, NBA Coaches Association ochiqchasiga bunga qarshi chiqdi.
Adolat yuzasidan aytganda, tejamkorlik kutilgan edi. Paul Allen davrida, 20 milliard dollardan ortiq boylikka ega egasi bor klub sifatida Blazers hashamatga o‘rganib qolgan. Uning vafotidan keyin ham merosxo‘rlar pulni ayamadi. Yangi egadan esa tabiiyki, tartib, qisqartirish, departamentlarni birlashtirish, ayrim ishdan bo‘shatishlar kutilar edi.
Ammo bu – ozroq “parvarish qilish” emas. Bu – qaychi bilan kesish.
Carolina sabog‘i: tejamkor ofis, qimmat muz
Dundonni himoya qiladiganlar bitta oddiy dalilni ko‘rsatadi: u yutdi. Buni inkor etish qiyin. Carolina Hurricanes u kelganida singan klub edi. Zaif jamoa. Past ish haqi fondi. Eskirgan arena. Hatto klubning Quebecka ko‘chishi haqida gaplar yurgan.
Dundon kelib, hammasini ostin-ustun qildi. Bosh murabbiy va bosh menejer ishdan ketdi. Yillar davomida efirdan turib kelgan bosh radio ovozi chetga surildi. Shahar bilan arena ta’miri bo‘yicha keskin tortishuvlar boshlandi. Klubni semirib ketgan biznes sifatida ko‘rdi va yog‘ini kesib tashladi.
Natija esa muz ustida ko‘rindi. Carolina sakkiz yil ketma-ket pley-offga chiqdi. Bu yil esa Stanley Cupni ko‘tardi. Dundon ofisdan pulni oldi, lekin uni muz ustiga quyib yubordi: ish haqi fondi oshdi, analitikaga tayanadigan modelga sarmoya kiritildi. Arena uchun 20 yillik ijaraga almashilgan 300 million dollarlik ta’mirlash puli tortib olindi. Tomoshabinlar esa arzonroq pivo, pastroq avtoturargoh narxlari va ijodiy chipta paketlari bilan yutib olindi.
Hozir u o‘sha modelni boshqa shaharga, boshqa ligaga ko‘chirayotgandek. Sxema tanish: ofisni qisqartir, efirdagi ovozlarni almashtir, siyosiy bosim ostiga ol, ammo maydonga sarmoya qil.
NBAga yoqmayotgan tajriba
Liga ichida esa kayfiyat boshqacha. Ko‘pchilik ko‘z o‘ngida ko‘p milliardlik franchayzing gazeta kabi, hedge fund qo‘liga tushgan ommaviy axborot vositasi singari qisqartirilayotgani yoqmaydi. Summer League davomida Dundon uslubiga munosabatsiz yurish qiyin bo‘lgan – hamma gapirgan, hamma bahslashgan.
Hatto Adam Silverning o‘zi, odatda Dundonni ochiq qo‘llab-quvvatlovchi komissar, Blazers va Portland shahri o‘rtasidagi arena moliyalashtirish bo‘yicha chigal muzokaralar haqida gapirar ekan, charchoq va hafsalasizlikni yashira olmadi.
Ammo Dundon fikrini o‘zgartiradigan odam emas. Unga nima uchun kerak ham? Carolina misoli yonida turganda, u o‘zini haq deb biladi.
Moda Center, 600 million va jim turgan klub
Blazers hozir Moda Center uchun 600 million dollarlik ta’mirlash paketi so‘ramoqda. Shahar o‘z ulushini to‘lashga tayyor, lekin shartlar bilan. Klub esa bu shartlarni eshitishni ham istamayotgandek.
Ta’mirlash rejasi kerakmi? Avval pulni bering.
Shaharda qolish bo‘yicha kafolat xohlaysizmi? Avval pulni bering.
Portland shahar kengashi prezidenti Jamie Dunphy shu hafta klub vakillarini 30 yillik arenaning ta’miri bo‘yicha kelasi haftadagi ish sessiyasiga taklif qildi. Blazersdan kimdir boradimi, yo‘qmi – hozircha noma’lum.
Dundon esa o‘zining kuchli savdolashuv pozitsiyasini juda yaxshi biladi. Carolina’da ham shunday bo‘lgan. Endi Portlandda ham. Shahar rahbarlari milliarderdan millionlarni ayamaganidan nolishi mumkin, lekin ularga Dundon kerak. Moda Center bilan ijara 2030 yilda tugaydi. NBA kengayishi ko‘chish variantlarini cheklab qo‘ygan bo‘lsa-da, butunlay yopib qo‘ymagan. Agar Blazers Portlandni tark etsa, liga bu shaharga qaytishni yana necha avlod kutishi mumkin? Balki umuman qaytmas.
Aqldan emas, pichoqdan tejalayotgan joy
Bu modelning NBAda ham ishlashiga kafolat yo‘q. NHL va NBA o‘rtasida farqlar katta. Eng barqaror klublar qayerda yutmoqda? Aqlga sarmoya qilgan joyda. Oklahoma City, San Antonio, Denver – bular murabbiylar shtabi, skautlar, old ofisdagi mutaxassislar uchun pulni ayamagan tashkilotlar.
Portlandda esa boshqa manzara. Bosh yordamchi bosh menejer Mike Schmitz Dallasga, yaxshiroq lavozimga ketdi. Bosh murabbiylikka esa faqat bir yillik shartnomaga rozi bo‘lgan nomzod tayinlandi. Bu – ambitsiyadan ko‘ra, xavfga kirishni istamaslikka o‘xshaydi.
Tejamkorlik maydonda emas, atrofida boshlanganda, odatda bu o‘yin sifatiga ham yetib keladi. Blazersda esa bu jarayon allaqachon efir xonasidan, PR bo‘limidan, ichki infratuzilmadan kesib o‘tayotgandek.
Kelasi mavsum efirda jimlik ko‘proq bo‘ladi
Natija ancha aniq ko‘rinadi. Kelasi mavsum Blazers translyatsiyalari avvalgidan zaifroq bo‘ladi. Ovozlar kamroq tanish, kamroq tajribali, kamroq ko‘rinadigan bo‘ladi. O‘yinchilar atrofidagi shtab siyraklashadi. Ish hajmi esa o‘zgarmaydi.
Tejamkorlikning yangi to‘lqinlari yana chiqib keladi va ularning ko‘pi oshkora bo‘ladi. New Yorkdagi liga ofisida bu qarorlar yana norozilik uyg‘otadi. Dundon esa buni yuragiga yaqin olmaydi. Uningcha, uslubi allaqachon isbotlangan.
Savol bitta: NBA parketida ham xuddi shu hisob-kitob ishlaydimi yoki Portland bu tajriba uchun juda qimmat laboratoriyaga aylanadimi?
