Premyer ligadagi afrikaliklar: 12 muhim savol
Angliya premyer ligasi yangi mavsumga kirar ekan, Afrika qit’asidan kelgan futbolchilar yana bir bor sahnaning markazida. Yulduzlar, qimmat transferlar, kech pishganlar va oxirgi imkoniyatini ushlashga urinayotgan tajribali legionerlar. Ularning har biri uchun 26-27 yil – burilish nuqtasi bo‘lishi mumkin.
Quyida – kuzatishga arziydigan 12 asosiy hikoya.
Carlos Baleba – Brighton & Hove Albion (lekin ko‘zi Old Traffordda)
Bir yil o‘tdi, ammo Carlos Baleba atrofidagi sarlavhalar deyarli o‘zgarmadi. U hanuz Brighton tarkibida, ammo yana Manchester United bilan bog‘lanmoqda. O‘tgan yozda transfer amalga oshmay qolgan, kamerunlik yarim himoyachi ruhiy zarba oldi, o‘yini tushib ketdi. Murabbiy Fabian Hurzeler hatto uni muvaffaqiyatsiz kelishuvdan chalg‘ib qolganlikda tanqid qilgan edi.
Baleba o‘tgan mavsum davomida 24-25 yillardagi formasiga qaytolmadi. Endi esa vaziyat boshqacha: Casemiro ketgan, United markazga futbolchi izlashni kechiktira olmaydi. U atigi 22 yoshda, Michael Carrick qo‘l ostida o‘sish uchun qulay sharoitga ega bo‘ladi, Old Trafford esa o‘tgan yozga qaraganda ancha barqarorroq ko‘rinadi.
Savol bitta: bu safar eshik ochilganda, u ichkariga dadil kiradimi?
Amad Diallo – Manchester United
Amad Diallo Yevropaga Jahon chempionati kayfiyati bilan qaytmoqda. Kot-d’Ivuar bilan turnirda ayrimlar kutganidek asosiy figura bo‘lmadi, Emerse Fae uni ehtiyotkorlik bilan ishlatdi. Biroq u baribir o‘z so‘zini aytdi: Ekvadorga qarshi chiroyli g‘alaba goli, Norvegiyaga qarshi dramatik 1/8 finalda tenglashtiruvchi zarba.
Endi u 24 yoshda. “Yosh iste’dod” yorlig‘i sekin-asta o‘z kuchini yo‘qotmoqda. Ayniqsa Ruben Amorim davrida ba’zi yorqin lahzalar bo‘lganidan keyin, bu mavsum Amad uchun bahona qoldirmaydi: u Manchester United tarkibida muntazam asosiy o‘yinchi maqomini olishga majbur.
Texnikasi nozik, tor zonalarda sezgir, kutilmagan harakatlar bilan muxlislarni o‘rnidan turg‘aza oladi. Savol esa aniq: u liga yulduzlaridan biriga aylanishga tayyormi yoki hali ham va’da darajasida qoladimi?
Iliman Ndiaye – Everton
Iliman Ndiaye ham Jahon chempionatida kam o‘ynadi, lekin har daqiqasini maksimal darajada ishlatdi. Atigi 113 daqiqa – ammo bir gol, ikki golli uzatma. Uning iste’dodi yana bir bor eslatildi: to‘p bilan sehr, mayda fintlar, kutilmagan yechimlar.
Shu bilan birga, Evertonda hamon savollar ko‘p. David Moyes uni to‘liq ochib bera oldimi? Yoki hatto qaysi pozitsiyada undan maksimal foyda olishni hal qilib bo‘ldimi? Saudiya Arabistonidan qiziqishlar, yangi shartnomani rad etgani haqidagi xabarlar fonida Goodison Parkdagi kelajagi aniq emas.
Agar u qolsa, raqamlar o‘zgarishi kerak. O‘tgan mavsumdagi to‘qqizta bevosita golli ishtirok – bunday ijodkor futbolchi uchun kam. Ndiaye bu liganing eng tomoshabop o‘yinchilaridan biri bo‘lishi mumkin, lekin endi natija talab qilinadi.
Nicolas Jackson – Chelsea
Yoz boshida Nicolas Jackson uchun hammasi umidbaxshdek ko‘ringandi. Bayern Munichdagi ijaradan qaytib, Stamford Bridge’da ikkinchi imkoniyat olishi mumkinligi haqida gaplar yurardi. Ammo vaziyat tezda chigallashdi.
Xabi Alonso uni maqtadi, lekin Jahon chempionatida u ish bermadi, o‘yini ishontirmadi. So‘ngra Telegraph xabariga ko‘ra, 25 yoshli hujumchi 12 nafar futbolchi qatorida birinchi jamoa bilan emas, alohida mashg‘ulot o‘tkazishga majbur bo‘lgani ma’lum bo‘ldi. Bu – Londonning g‘arbiy qismida unga endi joy yo‘qligining eng ochiq ishorasi.
Aston Villa bilan bog‘liq mish-mishlar kuchaymoqda. Unai Emery bilan Villarreal davridagi hamkorlikni Villa Park’da qayta tiklash – hamma tomon uchun mantiqli yo‘l bo‘lishi mumkin. Jackson uchun esa bu mavsum – yo yo‘q, yo bor. Ikkinchi imkoniyatlar abadiy berilmaydi.
Antoine Semenyo – Manchester City
Antoine Semenyo Manchester City safida paydo bo‘lgach, deyarli hech kimga moslashish davrini ko‘rsatib o‘tirmadi. U darhol og‘ir vaznli klub talablari darajasiga chiqdi, FA Cup finalida kiritgan nafis goli esa mavsum yakunidagi eng yorqin lahzalardan biri bo‘ldi.
Pep Guardiola ketishi bilan, ganalik hujumchi katta ustozini yo‘qotdi. Endi uning oldida boshqa sinov turibdi: o‘tgan mavsumdagi kuchli startni davomli barqarorlikka aylantirish. Manchester City’da esa daqiqalar uchun kurash har doimgidek shafqatsiz.
Shunga qaramay, Semenyo uchun 20 gol chizig‘ini nishonga olish mantiqsiz emas. Ayniqsa Erling Haaland bilan o‘zaro tushunish tobora yaxshilanayotganini hisobga olsak. Agar u bu bosqichni bosib o‘tsa, City hujumi yangi o‘lchamga ega bo‘ladi.
Brandon Thomas-Asante – Coventry City
Gana terma jamoasi Jahon chempionatida kutilganidan yaxshiroq o‘ynadi, 1/8 finalga chiqdi. Brandon Thomas-Asante esa bor-yo‘g‘i 51 daqiqa maydonga tushdi. Shunga qaramay, Panama bilan ochilish o‘yinda hal qiluvchi golli uzatmani aynan u berdi.
Endi u 27 yoshida birinchi marta premyer ligada o‘ynaydi. Past ligalardan boshlab, zinama-zina yuqoriga ko‘tarilgan hujumchi ESPN bilan suhbatda bu bosqichga yetib kelish uchun qancha kutgani, qancha turtki bergani haqida gapirdi. U buni yashirmaydi: bu liga – uning orzusi bo‘lgan manzil.
Coventry hujumiga tezlik, agressiya va gollar olib kirishi kutilmoqda. Ammo bu savol ochiq qoladi: u sifat darajasidagi keskin sakrashga tayyormi va kuchaygan raqobat fonida yetarli o‘yin amaliyotini oladimi?
Taiwo Awoniyi – Coventry City
Coventry hujum chizig‘ini kuchaytirish uchun kelayotgan navbatdagi ism – Taiwo Awoniyi. U Nottingham Forest’dan 9 million funt evaziga qo‘shildi. 29 yoshli nigeriyalik uchun bu – eng yuqori darajadagi, ehtimol, so‘nggi katta imkoniyat.
Aqlli harakat, kuchli gavda, jarima maydonida to‘g‘ri joy tanlash – uning kuchli tomonlari. Ammo statistik raqamlar buni yetarlicha tasdiqlamayapti: 2022-23 yildan beri premyer ligada ikki xonali gol soniga chiqa olmadi. O‘tgan mavsumda esa atigi to‘rtta gol, to‘g‘ri, jarohatlar ham o‘z ta’sirini ko‘rsatdi.
Coventry esa undan ko‘proq narsani kutadi. Agar klub ligada qolishni istasa, Awoniyi raqamlarini keskin oshirishi kerak bo‘ladi. Bu nafaqat klub, balki uning o‘z karerasi uchun ham hal qiluvchi yil.
Yoane Wissa – Newcastle United
Yoane Wissa uchun bu mavsum hammasini o‘zgartirishi yoki butunlay orqaga surishi mumkin bo‘lgan davr. DR Kongo terma jamoasi hujumchisi 25-26 yilda Newcastle United’da og‘ir, deyarli kulfatli debyut mavsumini o‘tkazdi.
Brentford’dan 50 million funt atrofida to‘langan katta summa, keyin esa jarohatlar, ritm yo‘qolishi. Dekabrda EFL Cupda hisobni ochgan bo‘lsa-da, chempionat davomida atigi bitta gol. Bunday ko‘rsatkich – klub uchun ham, 29 yoshga kirgan tajribali futbolchi uchun ham qabul qilib bo‘lmaydigan daraja.
Eddie Howe ketdi, tarkib qayta qurilmoqda. Shunday paytda Wissa uchun rol qay darajada bo‘ladi? U yangi ko‘rinishdagi Newcastle ichida yetakchilikni o‘z zimmasiga oladimi yoki yana chekkada qoladimi?
Bryan Mbeumo – Manchester United
Bir paytlar Brentford’da Wissa bilan juftlikda o‘ynagan Bryan Mbeumo bugun boshqa darajada. Manchester United’dagi ilk mavsumidayoq u bu sahnaga munosib ekanini ko‘rsatdi. Aqlli harakat, intizom, maydonda tinmay ishlashi bilan Ruben Amorimning notinch so‘nggi oylarida ham jamoani ushlab tura oldi.
Endi maqsad aniq: 20 ta liga goli. Buni u 24-25 yilda Brentford safida uddalagan. Lekin o‘tgan mavsumdagi bir xavotirli detal bor: fevral boshidan may oxirigacha birorta gol ura olmadi. Bunday cho‘kish bu yil takrorlansa, United hujumi uchun qimmatga tushishi mumkin.
Mbeumo o‘zini yuqori darajadagi hujumchi sifatida ko‘rsatdi. Endi esa undan barqarorlik, eng muhim pallalarda sahnaga chiqish talab qilinadi.
Omar Marmoush – Manchester City
Omar Marmoush uchun ham mavsum oldidan havo zich. U o‘tgan yilni Guardiola qo‘l ostida adashib qolgan holda yakunladi. Eintracht Frankfurt davrida golni muntazam urgan misrlik hujumchi City’da atigi uchta gol bilan cheklangan, chempionatda esa bor-yo‘g‘i sakkiz marta asosiy tarkibda maydonga tushgan.
Endi esa sahnaga Enzo Maresca chiqmoqda. Bu o‘zgarish Marmoush uchun yangi nafas bo‘lishi mumkin. U allaqachon mavsumoldi o‘yinlarida o‘zini eslatdi: Atletico Madridga qarshi uchrashuvda dubl qayd etdi, o‘ziga bo‘lgan ishonchni qayta yoqa boshladi.
Shu bilan birga, Tottenham Hotspur bilan bog‘liq gap-so‘zlar tinmayapti. City’da o‘z o‘rnini topadimi yoki London tomon yo‘l oladimi – Marmoush uchun bu mavsum karerasining keyingi yo‘nalishini belgilab beradi.
Frank Onyeka – Coventry City
Coventry ro‘yxatimizda uchinchi bor tilga olinmoqda – bu klubning Afrika bozoriga qay darajada jiddiy qarayotganidan dalolat. Frank Onyeka premyer ligaga ikkinchi bor qaytmoqda. Brentford safida u hech qachon to‘liq “asosiy” maqomiga erisha olmadi, lekin Championshipda Frank Lampard qo‘l ostida o‘zini ko‘rsatdi.
Endi esa u yana eng yuqori darajada o‘zini isbotlash imkoniga ega. Relegatsiya uchun kurash tajribasi bor, bu esa Coventry uchun bebaho bo‘lishi mumkin. 28 yoshli yarim himoyachi, albatta, kelasi yozda bo‘lib o‘tadigan Afrika Millatlar Kubogi haqida ham o‘ylayapti – Nigeriya terma jamoasiga qaytish uchun bu mavsumni kuchli o‘tkazishi kerak.
Savol: u nihoyat premyer ligada o‘zini to‘liq ko‘rsata oladimi?
Ousmane Diomande – Nottingham Forest
Ousmane Diomande haqida gap ketganda, “Afrikaning keyingi buyuk markaziy himoyachisi” degan ta’rif bo‘rttirma emas. Nottingham Forest so‘nggi yillarda aynan mustahkam himoya hisobiga liga o‘rtalarida o‘z o‘rnini topdi. Diomande uchun bu – o‘sish uchun ideal muhit.
Sporting Lisbon safida u mavsum oxiriga kelib shunchalik ishonchli o‘ynadiki, Portugaliya chempionati unga kichikdek tuyula boshladi. Endi esa uning oldida butunlay boshqa darajadagi sinov turibdi: premyer liga tezligi, kuchi, intensivligi 22 yoshli himoyachi uchun haqiqiy imtihon bo‘ladi.
Biroq unda zamonaviy markaziy himoyachi uchun kerak bo‘lgan barcha xususiyatlar bor: tezlik, pressing ostida o‘ynash, to‘p bilan chiqish, duelda qat’iyat. Agar u Forest tarkibida bu salohiyatni to‘liq ishga sola olsa, nafaqat klub, balki butun qit’a yangi yetakchi himoyachi nomini oladi.
Yangi mavsum boshlanmoqda. Bu 12 futbolchi uchun esa bu shunchaki navbatdagi kampaniya emas. Ular uchun bu – yo‘nalishni belgilab beradigan, karerani ko‘taradigan yoki tormozlaydigan yil. Qaysilari bu bosim ostida yuksaladi, qaysilari esa sahnadan chekinadi? Premyer liga bunga tez orada javob beradi.
