Prichard Colonning fojiali yakuni: boks tarixidagi og‘ir savollar
Boks yana bir yulduzini yo‘qotdi. 33 yoshida sobiq professional bokschi, Puerto-Rikodan chiqqan iste’dod Prichard Colon vafot etdi. U 2015 yilda ringda olgan dahshatli miya jarohatidan keyin 11 yil davomida hayot uchun kurashib yashadi.
Bu ism bir paytlar kelajak chempioni sifatida tilga olingan edi. Super-yengil o‘rta vazn toifasida 16 jang, mag‘lubiyatsiz rekord, ulardan 13 tasi nokaut bilan yakunlangan. Raqiblar yiqilar, u esa ko‘tarilardi. Hammasi bir oktabr kechasigacha shunday edi.
Fairfax kechasi: hammasini o‘zgartirgan jang
2015 yil oktabrida, AQShning Virginia shtati, Fairfax shahrida o‘tkazilgan jang Prichard Colonga sportdagi eng og‘ir sahifalardan birini yozib berdi. Raqib — Terrel Williams, o‘sha paytda 15-0 rekordi va 12 nokauti bor, o‘z yo‘lini ochib kelayotgan kuchli bokschi.
Jang keskin o‘tdi. Colon raundlar davomida hakamga Williamsning orqa boshga urayotganini aytib shikoyat qildi — boksda “rabbit punch” deb ataladigan, qat’iyan taqiqlangan zarbalar. Hakam faqat bitta epizod uchun Williamsdan bir ochko olib qo‘ydi, xolos. Ammo zarbalar izsiz ketmadi.
To‘qqizinchi raundda kutilmagan burilish yuz berdi. Colon o‘zini yomon his qila boshladi, bosh aylanishidan shikoyat qildi. Uning jamoasi qo‘llaridan bandaj va qo‘lqoplarni yechib tashladi, bu esa qoidaga ko‘ra diskvalifikatsiya hisoblanadi. Jang Williams foydasiga yakunlandi, natija protokollarga kirdi. Lekin ringdan keyin bo‘lgan voqea hamma narsadan muhimroq edi.
Drezing xonasidagi qulashi va qaytmas jarohat
Colon drezing xonasiga qaytgach, yiqilib tushdi. Shifokorlar zudlik bilan shifoxonaga olib ketishdi. Tashxis — subdural gematoma, ya’ni miya pardasi ostida qon to‘planishi. Zudlik bilan o‘tkazilgan miya operatsiyasi, so‘ng esa — uzundan-uzoq koma.
U 221 kun davomida komada yotdi. Yaqinlari, muxlislar, butun boks jamoasi uning uyg‘onishini kutdi. U ko‘zini ochdi, lekin endi bu avvalgi Prichard emas edi.
Shundan keyin uning hayoti ringdan, medallardan, nokautlardan ancha uzoqda kecha boshladi. Nevrologik shikastlanish darajasi to‘liq ma’lum bo‘lgach, Colon umrining qolgan qismini to‘liq parvarish ostida o‘tkazishi aniq bo‘ldi. U har kuni, har daqiqada boshqalarning yordamini talab qiladigan odamga aylandi.
Otaning og‘ir bayonoti
Yillar davomida uning holati haqida kam-kamdan xabarlar chiqib turardi. Lekin kecha bu hikoya eng og‘ir nuqtasiga yetdi. Uning otasi, Richard Colon, Facebook sahifasida o‘g‘lining vafotini e’lon qildi.
U qisqa, ammo yurakni ezadigan so‘zlar bilan murojaat qildi: o‘g‘li bu “yer yuzidagi dunyoni tark etgani”, endi “yaxshiroq olamda” ekani haqida yozdi. Prichard Colon Florida shtatida, uyida, oilasi bag‘rida jon berdi.
Williams uchun ham unutilmas zarba
Bu fojia faqat bir oilaning fojeasi emas, butun sportniki. O‘sha jangdan keyin Terrel Williams ham ringga boshqa ko‘z bilan qaray boshladi. U 2017 va 2019 yillarda yana jang qildi, lekin o‘sha kecha uning ruhiyatida iz qoldirmay qo‘ymadi.
Jangdan ko‘p o‘tmay, u The Los Angeles Times bilan suhbatda yuragini ochgan edi. U o‘sha paytda 31 yoshda edi va bir og‘izda shuni aytgan: yuragi “cho‘kib ketgani”, oshqozoni “teshib yuborgandek” bo‘lgani, har kuni Colonning sog‘ayishi uchun duo qilayotgani, g‘alabadan zavq ola olmagani va faqat Prichard haqida o‘ylayotgani.
Natija qog‘ozda Williams foydasiga yozildi. Ammo ringni tark etganlarning hech biri bu jangni g‘alaba sifatida qabul qilmadi.
Sport uchun og‘ir savol
Fairfaxdagi o‘sha jang allaqachon boks tarixida xavfsizlik bo‘yicha eng ko‘p muhokama qilingan kechalardan biriga aylangan. Orqa boshga zarbalar, kechikkan chora, shifokorlar aralashuvi, davom ettirilgan jang — hammasi bo‘yicha savollar hanuz ochiq.
Bugun esa bu savollar yanada og‘irlashdi. Chunki endi gap faqat jarohat haqida emas, inson hayoti haqida ketmoqda.
Prichard Colonning nomi rekordlar ro‘yxatida qoladi: 16 jang, birortasida mag‘lubiyat yo‘q, 13 nokaut. Ammo uning hikoyasi raqamlardan ancha kattaroq. Bu hikoya ringda cheklangan chiziqlar qanchalik qimmatga tushishi, bir kecha butun umrni qanday o‘zgartirib yuborishi haqida.
Endi bitta savol yana balandroq yangraydi: boks bu kabi fojealardan keyin ham o‘z chegaralarini qayta ko‘rib chiqadimi yoki navbatdagi iste’dodni yo‘qotguncha kutadimi?
