Rajoyning futbol va siyosatdagi bahsi: Ispaniya finalida qanday savollar paydo bo‘ldi
Ispaniya Jahon chempionati finaliga chiqqan kecha mamlakat bo‘ylab hali shodiyonalar tinmay turardi. Sobiq bosh vazir Mariano Rajoy esa bitta kecha ham kutmadi. U darhol El Debate dagi o‘z ustuniga qaytdi va yangi maqolasini yozdi: sarlavha — “Hazil tuyg‘usini yo‘qotmaslik kerak”.
Maqolaning kirish qismi maydonga bag‘ishlangan. Rajoy Luis de la Fuente va uning jamoasini maqtaydi, yarim finaldagi mehnatni, xarakterni tilga oladi. Ammo sahifa o‘rtalaridan boshlab to‘p siyosat maydoniga o‘tadi. U yerda Rajoy yana Pedro Sánchez’ga imli zarba beradi: Ispaniya g‘alaba qozonishini xohlayman, deydi u, “eng yaxshi jamoa emas, aynan Ispaniya yutsin”, deb alohida urg‘u beradi. Bu so‘zlar Sánchez’ning avvalgi ustun ortidan yuborgan xabariga ochiqcha ishora.
Maqola yakuni esa uning bu mojaro boshidan beri tutgan ohangini jamlaydi: “Meni allaqachon bilasiz, qandayman, nima deb o‘ylashimni ham. ¡Viva España! Yana bir bor yutdik”, deb yozadi Rajoy.
“Fransuz bo‘lmagan” Fransiya va portlagan ibora
Bu mojaro bir necha kun avval, Ispaniyaning chorak finalda Belgiya ustidan g‘alabasidan keyin boshlangan edi. O‘sha payt Rajoy Fransiya terma jamoasini “juda yuqori darajadagi jamoa” deb ta’riflagan, lekin jumlani shunday yakunlagandi: “lekin fransuz futbolchilarisiz”.
Shu bir og‘iz ibora portlashga sabab bo‘ldi. Gaplar Kylian Mbappé, Ousmane Dembélé yoki Michael Olise kabi futbolchilarning kelib chiqishiga ishora sifatida qabul qilindi — Kamerun, Mali, Kongo ildizlariga ega oilalar farzandlari, ammo tug‘ilgan yoki fuqaroligi bo‘yicha Fransiya vakillari.
Fransiya elchixonasi tezda raqamlar bilan javob berdi: 26 futbolchidan 23 nafari Fransiya hududida tug‘ilganini eslatdi. Sánchez hukumati va bir necha fransuz vazirlari Rajoyning so‘zlarini ksenofobik, deb atadi.
Hukumatning keskin javobi
Madrid hukumati javobni cho‘zib o‘tirmadi. Bosh vazir Pedro Sánchez sobiq hamkasbini “Ispaniyani sharmanda qilishda” aybladi. Tashqi ishlar vaziri José Manuel Albares esa fransuz hamkasbiga Rajoyning maqolasi “ispaniyaliklarning aksariyat hissiyotini aks ettirmasligini” ta’kidladi.
Hukumat matbuot kotibi Elma Saiz ham PP siyosatchisini tanqid qildi: u Rajoyni so‘zlari uchun uzr so‘ramagani, mas’uliyatni zimmasiga olmagani uchun koyidi.
Mojaro ikkinchi maqola bilan yana alanga oldi. Tenglik vaziri Ana Redondo X ijtimoiy tarmog‘ida shunday yozdi: Mariano Rajoy Ispaniyaning bugungi haqiqatini bilmaydi, shunday odam bir paytlar bosh vazir bo‘lgani ajablanarli, sport qadriyatlarini tushunmasdan futbol haqida yozayotgani esa “hazil”, deya kinoya qildi u.
Lamine Yamal: siyosatdan qochib, maydonga yuzlangan yulduz
Bahs Ispaniya ichida qolmadi, u kiyinish xonasigacha yetib bordi. Yarim final oldidan Lamine Yamal’ga Rajoyning so‘zlari haqida savol berishdi. Marokashlik ota va Ekvatorial Gvineyalik onadan tug‘ilgan bu iste’dod siyosiy jang maydoniga qadam qo‘ymadi.
Yamal futbolni ijtimoiy birdamlik vositasi sifatida ko‘rsatishni tanladi. U Ispaniya ham, Fransiya ham integratsiya borasida yaxshi misol ekanini eslatdi. Maydondagi javobi esa yanada kuchliroq bo‘ldi: uning o‘yini va sovuqqonligi bu bahs fonida butunlay boshqacha ohang berdi.
Dembélé, Senegal va avvalgi bahslar
Rajoy tanqidiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ishora qilinganlardan biri — Ousmane Dembélé. Uning ildizlari Senegal va Mavritaniya bilan bog‘liq. Ammo Fransiya terma jamoasining “asl kelib chiqishi” atrofidagi tortishuv Rajoy bilan boshlanmagan.
16 iyun kuni bo‘lib o‘tgan Fransiya – Senegal uchrashuvi oldidan Senegal Milliy Assambleyasi prezidenti Ousmane Sonko fransuz tarkibi haqida juda o‘xshash fikrlarni aytgandi. O‘shanda esa bu gaplar hozirgidek kuchli aks sado bermadi. Futbol va milliylik haqidagi bahslar Afrika va Yevropada yillar davomida qayta-qayta yuzaga chiqib, yana so‘nib keladi, lekin bu safar Ispaniya siyosati uni yangi bosqichga olib chiqdi.
Marokash federatsiyasi, Yamal va “ispanlik” savoli
Mojaro faqat Fransiyaga taalluqli emas. Marokash futbol federatsiyasi prezidenti Fouzi Lekjaa ham milliylik va tanlov mavzusini yana bir bor ochdi. U Onze Mondial jurnaliga bergan intervyusida Lamine Yamal va uning Ispaniyani tanlagan qarori haqida gapirdi.
Lekjaa federatsiya futbolchi va uning oilasining tanlovini doimo hurmat qilganini, munosabat hech qachon o‘zgarmaganini ta’kidladi. Biroq bitta jumla alohida ajralib chiqdi va Ispaniyada ham, Fransiyada ham muhokama markaziga aylandi. U shunday dedi: “Lamine Jamel. Men Jamel ismli birorta ispanni bilmayman”.
Bu ibora rasmiy darajada tanlovga hurmat ko‘rsatish bilan birga, yashirin malomat sifatida qabul qilindi. Yamal Ispaniya terma jamoasi bilan final sari odimlayotgan bir paytda, uning “qanchalik ispan” ekani haqidagi savol yana siyosiy maydonga qaytdi.
Futbol, bayroqlar va ochiq jarohat
Ispaniya finalga yo‘l olgan kecha mamlakat futbol bo‘yicha yana bir tarixiy sahifani ochdi. Ammo Rajoyning ustunlari, hukumatning keskin javoblari, Fransiya va Marokashdan kelayotgan kinoyali gaplar maydon atrofidagi kayfiyatni o‘zgartirib yubordi. Tribunalar rang-barang, terma jamoalar esa tobora ko‘proq xilma-xil bo‘lib bormoqda. Savol esa ochiq qolmoqda: Jahon chempionati finalida kim g‘alaba qozonishidan qat’i nazar, milliy terma jamoalar haqidagi bu eski, og‘riqli bahs qachon tinadi?
