Ramezanisadeh va Pasandideh: yangi hayotga qadam
Avstraliya fuqaroligi sertifikatini qo‘llariga olgan paytda Ramezanisadeh buni “haqiqatan ham o‘zgacha va unutilmas kun” deb atadi. Yonida turgan jamoadoshi esa: “bu lahza so‘z bilan ifoda qilib bo‘lmaydigan darajada muhim”, dedi. Ularning ikkalasi ham o‘sha bir qarorga – ortga qaytmaslikka – bir marta kelgan edi. Endi esa bu qaror butunlay yangi hayotga aylandi.
Himoya izlagan yettilik, yo‘lini tanlagan ikki futbolchi
Mart oyida bo‘lib o‘tgan Women’s Asian Cup chog‘ida Eron terma jamoasining yetti nafar a’zosi Avstraliyada bo‘lgan paytda gumanitar viza oldi. Qolgan besh nafari esa oxirgi daqiqada fikridan qaytdi va uyga – Eroniga – uchib ketdi.
Ularning qarori tasodifiy emasdi. Turnirning ilk o‘yinida Eron futbolchilari davlat madhiyasini kuylashdan bosh tortdi. Bu o‘yin Eron va uning hududiga qarshi 28 fevralda boshlangan AQSh–Isroil havo hujumlari fonida o‘tkazildi. Bir necha kundan so‘ng, 2 mart kuni madhiyada sukut saqlagan bu jamoa haqida Eron davlat telekanalida olib boruvchi ularni “xoinlar” deb atab, jazolash kerakligini aytgan videolavha tarqaldi. Shu paytdan boshlab xavotir yanada kuchaydi: jamoa uyga qaytsa, nima bo‘ladi?
Avstraliyadagi eronliklar diasporasi bosimi ostida mahalliy hukumat futbolchilarga boshpana so‘rash imkonini berdi. Tanlov oldida esa har kim o‘z yo‘lini tanladi. Oxir-oqibat, shu imkoniyatni faqat ikki futbolchi – Ramezanisadeh va Pasandideh – qabul qildi. Qolganlar ortga qaytdi. Huquq faollari ularning qarori oilalariga nisbatan tahdidlar orqali o‘zgartirilgan bo‘lishi mumkinligini aytmoqda.
Siyosiy fon qattiqlashayotgan paytda berilgan pasport
Ramezanisadeh va Pasandideh uchun Avstraliya fuqaroligini olish deyarli shubhasiz masala edi. Ularning hikoyasi, xavfi, ko‘z o‘ngida sodir bo‘lgan bosim – bularning bari hukumat uchun aniq manzara yaratdi. Ammo bu qaror Avstraliya migratsiya siyosati keskinlashayotgan, yangi cheklovlar tayyorlanayotgan pallaga to‘g‘ri keldi.
Hukumat yaqin orada vizani qat’iylashtiruvchi qoidalarni joriy etmoqchi. Ular orasida boshpana izlovchilarning ishlash va apellyatsiya qilish huquqlarini cheklash, sayyohlik vizasi bilan kelganlarning o‘sha yerning o‘zida oila vizasiga o‘tishiga to‘sqinlik qilish kabi choralarning bo‘lishi kutilmoqda.
Siyosiy muxolifat migratsiyani keskin qisqartirishni va’da qilib, hukumatni bosim ostida ushlab turibdi. Qochqinlar huquqlarini himoya qiluvchi tashkilotlar esa hozirgi choralarni ham tanqid qilib, ular boshpana izlovchilar xavfsizligini xavf ostiga qo‘yayotganini ta’kidlayapti.
Ana shunday fon, ana shunday tortishuvlar orasida ikki futbolchiga Avstraliya pasporti topshirildi. Marosimda mamlakat ichki ishlar vaziri Tony Burke ham qatnashdi. Bu oddiy rasmiy tadbir emasdi – siyosat bilan insoniy jasorat kesishgan nuqta edi.
Pasandideh sahnaga chiqqach, atigi bir-ikki jumla bilan hammasini aytib berdi: bu uning uchun “yangi boshlanish” va “faxr bilan uy deb ataydigan joy” edi. Ramezanisadeh esa “barcha sinovlarni” eslab, Avstraliya fuqarosi bo‘lganidan “faxrlanishi va chuqur minnatdorligini” ta’kidladi. Ularning so‘zlari ortida ortga qaytib bo‘lmaydigan yo‘l, ortda qolgan qo‘rquv va oldinda turgan noma’lum, ammo erkin kelajak turardi.
Stadiondan boshpana markazigacha, so‘ng yana maydonga
Bugun bu ikki futbolchi boshpana izlovchi sifatida emas, yana professional sportchi sifatida o‘zlarini qayta qurmoqda. Ular A-League Women’s klubi Brisbane Roar bilan mashg‘ulot olib bormoqda, Avstraliya futbolida elit darajadagi faoliyatini davom ettirishni rejalashtirgan.
Ular uchun bu nafaqat sportdagi yangi bosqich. Bu – o‘sha madhiyani aytmagan, sukut bilan o‘z pozitsiyasini bildirgan kunning mantiqiy davomi. Bir paytlar davlat telekanalida “xoin” deb atalgan futbolchilar endi boshqa mamlakatda qarsaklar ostida maydonga chiqishga tayyorlanmoqda.
Eron terma jamoasidagi sobiq jamoadoshlari esa boshqa taqdir yo‘lini tanladi – yoki tanlashga majbur bo‘ldi. Huquq himoyachilari ularning qarorini o‘zgartirish uchun oilalariga bosim o‘tkazilgani, tahdidlar bo‘lgan bo‘lishi mumkinligini aytmoqda. Ular bugun qayerda, qanday sharoitda mashq qilayotgani noma’lum.
Avstraliya esa migratsiya siyosatini yanada yopayotgan bir vaqtda, Ramezanisadeh va Pasandideh hikoyasi ko‘z o‘ngida turibdi: futbol maydonida kuylanmagan bir madhiyaning narxi – yangi pasport, yangi shahar, yangi liga va butunlay yangi hayot bo‘ldi. Savol endi shunda: bu ikki futbolchining yo‘li ertaga yana qancha sportchiga, qancha boshpana izlovchiga eshik ochadi – yoki aynan ularning hikoyasi fonida bu eshiklar yanada yopiladimi?
