Richard Thompson: “The Hundred” va kriket taqvimi
Angliya kriketida yozgi taqvim tobora taranglashib boryapti. Biroq England and Wales Cricket Board raisi Richard Thompson uchun bu hozircha qabul qilingan “yon ta’sir”. Uningcha, “The Hundred” keltirayotgan moliyaviy nafas – barcha noqulayliklarni oqlaydi.
2021-yilda start olgan “The Hundred” Angliyadagi ichki va xalqaro kriket jadvalini tubdan o‘zgartirdi. Bu yozda turnir finali bilan Pakistan’ga qarshi birinchi Test o‘rtasida atigi ikki kun bo‘ldi. Elita darajadagi kriketchilar uchun bu deyarli nafas olishga ham vaqt emas.
Shunga qaramay, Thompson bir narsani aniq aytdi: “The Hundred” o‘ynaladigan kunlar soni oshmaydi. Turnir atrofida yangi sarmoyadorlar, bo‘lak-bo‘lak ulushlar, kelajakda yangi jamoalar paydo bo‘lishi mumkin, lekin asosiy tamoyil o‘zgarmaydi – oyning o‘zi kattalashmaydi.
“Qurbonliklar bo‘lishi kerak,” – dedi u Sky Sports’ga. – “Agar biz butun o‘yindan qarzni olib tashlay olsak – bu ishni qildik – va viloyat klublariga o‘zini qayta ixtiro qilish imkonini bersak, bu to‘lanadigan narxga arziydi.”
Yarim milliardlik inqilob va bo‘shatilgan yoz
O‘tgan yili “The Hundred”dagi sakkizta fransizaning ulushlari sotildi va 500 million funtdan ortiq mablag‘ jalb qilindi. Bu pul professional va ichki kriket bo‘ylab taqsimlandi. Ba’zi grafliklar eski qarzlarini yopdi, boshqalari infratuzilmani yangilashga kirishdi. Stadionlar, bazalar, akademiyalar – hammasi shu oqimdan ulush oldi.
Ammo bu moliyaviy muvaffaqiyatning o‘z narxi bor. Iyul va avgustdagi xalqaro kriket oynasi deyarli butunlay bo‘shatildi. Maqsad bitta: England yulduzlari o‘z fransizalari uchun to‘liq mavjud bo‘lishi kerak. Endi terma jamoa murabbiylari o‘yinchilarni “The Hundred”dan olib chiqib, Test yoki boshqa xalqaro uchrashuvlarga oldindan tayyorlab qo‘yolmaydi.
Natija? “Jinnivoy taqvim”, deya ta’rif berdi bu holatni tezkor bowler Josh Tongue. U yakunlangan turnirdan so‘ng atigi ikki kun ichida Testga chiqishga majbur bo‘lgan avlod vakili.
Thompson ham bu chegaraning qanchalik xavfli ekanini tan oldi: “Bizni tanqid qilishdi: ‘The Hundred’ tugadi, ikki kundan keyin Headingley’da Test o‘ynayapsizlar’, deb. Tasavvur qiling, bu bir kunga tushib qolsa – bunday bo‘lishi mumkin emas.”
Siqilgan taqvim, to‘lib ketgan musobaqalar
“The Hundred” paydo bo‘lishi bilan ichki kriket taqvimi yanada zichlashdi. County Championship, T20 Blast, One-Day Cup – hammasi baribir o‘z o‘rnini talab qiladi. One-Day Cup esa endi ko‘p hollarda “The Hundred” ostida qolgan, ikkinchi darajali tarkiblar ishtirok etadigan turnirga aylanib bormoqda.
“Biz juda ko‘p kriketni bir taqvimga zo‘rlab tiqishga majburmiz,” – deydi Thompson. Bu shunchaki shikoyat emas, balki global kontekst. “Dunyoda atigi to‘rtta mamlakat bor, o‘z o‘yinining moliyaviy muvaffaqiyatini deyarli kafolatlay oladigan maxsus oynani yaratgan: biz, South Africa, India, Australia.”
Bu to‘rtlikka kirish – katta yutuq. Ammo bu yutuq ichki bosim, o‘yinchilar charchog‘i va turnirlar obro‘siga bo‘lgan xavf bilan keladi. Har bir ortiqcha kun, har bir qisqartirilgan tayyorgarlik davri – keyingi muhokama mavzusi.
Uch sher nishoni va og‘ir mas’uliyat
Thompson uchun muammo faqat taqvimda emas. U England erkaklar jamoasi atrofidagi professionallik savollari yana bosh ko‘tarayotganidan “nihoyatda” ranjiganini yashirmadi.
So‘nggi misol – bowler Brydon Carse. U Pakistan’ga qarshi ikkinchi Test uchun tarkibdan chetlatildi. Sababi – Durham safida xizmatda bo‘lganida mastlik va jamoat tartibini buzganlik gumoni bilan qisqa muddatga hibsga olingani. Keyin u “de-arrest” qilindi, ammo politsiya va Cricket Regulator tekshiruvlari hanuz davom etmoqda. Ijtimoiy tarmoqlarda Carse qo‘lga kishanlangan, atrofini politsiya o‘rab turgan suratlar tarqaldi.
Thompsonning pozitsiyasi keskin: “Mamlakatingiz uchun o‘ynayotganingizda sizdan ancha yuqori standartlar bo‘yicha hukm qilinadi. Uchta sher nishoni bilan birga hurmat, mas’uliyat va g‘urur keladi. Agar bu fazilatlar bilan yashamasangiz, muammo bor. Har bir o‘yinchi England uchun o‘ynash qanday mas’uliyat yuklashini tushunishi kerak.”
Bu so‘zlar shunchaki odatdagi ogohlantirish emas. Moliyaviy jihatdan kuchaygan, taqvimi to‘lib-toshgan, global sahnada o‘z o‘rnini mustahkamlashga urinayotgan kriket tizimida xulq-atvor ham, professional standartlar ham yanada ko‘proq ko‘z ostida bo‘ladi.
“The Hundred” England kriketini iqtisodiy jihatdan yengillashtirdi. Endi savol boshqacha: bu narxni to‘lashda ular chiziqni qayerda tortadi – o‘yinchilar sog‘lig‘ida, taqvimda yoki uch sher nishonining sha’nida?
