Shotlandiyada yosh futbolchilar uchun majburiy daqiqa va million funtlik tavakkal
Shotlandiya futboli o‘z kelajagini qo‘lga olishga urinmoqda. Qog‘ozda emas, pul va qoidalar bilan.
Shotlandiya futbol assotsiatsiyasi (Scottish FA) klublarni mahalliy yosh futbolchilarga maydon ochishga majbur qiladigan keskin paketni stolga qo‘ydi: 21 yoshgacha bo‘lgan, terma jamoaga nomzod futbolchilarga ko‘proq o‘yin vaqti berganlar uchun 1 million funtlik moliyaviy rag‘bat, berolmaganlar uchun esa jazo.
Bu shunchaki navbatdagi “islohot konsepsiyasi” emas. Bu – tizimni silkitishga urinish.
St Andrewsdagi yig‘ilish: 42 klub, bitta tashvish
Juma kuni St Andrews shahrida barcha 42 professional klub vakillari yig‘ildi. Kun tartibi bitta savol atrofida aylana berdi: ertangi Shotlandiya terma jamoasini kim yaratadi?
Statistika xavotirli. Oliy divizionda shotlandiyalik tug‘ilgan futbolchilar soni keskin kamaygan. Yana bir trend – iste’dodli o‘smirlar tobora ko‘proq Angliyadagi akademiyalarga ketmoqda. Katta infratuzilma, chiroyli bazalar, lekin juda ko‘p raqobatchi. Ko‘plari o‘sha tizimda yo‘qolib ketish xavfi ostida, o‘z yurtida esa birinchi jamoaga yo‘l topishga ulgurmaydi.
Shu fon’da Scottish FA endi mayda kosmetik o‘zgarishlar bilan shug‘ullanmayapti. Ular qoidani o‘zgartirmoqchi.
Yangi tartib: majburiy yoshlar, majburiy daqiqalar
Takliflar paketi uch asosiy yo‘nalishga bo‘lingan.
Birinchisi – kubok turnirlari. Scottish Cup va Scottish League Cup musobaqalarida har bir klub har bir o‘yinni ikki nafar U21, Shotlandiya terma jamoasiga nomzod futbolchi bilan boshlashi kerak bo‘ladi. Ulardan kamida bittasi o‘yin davomida doimo maydonda bo‘lishi shart.
Ikkinchisi – to‘rt liga bo‘ylab umumiy daqiqa talabi. Mavsum yakuniga kelib, bu yosh futbolchilar har bir o‘yinga o‘rtacha 60 daqiqadan to‘plashlari lozim. Gap bitta uchrashuv emas, butun mavsum bo‘yicha hisoblangan o‘rtacha ko‘rsatkich haqida ketmoqda. Ya’ni, “bir-ikki o‘yinda qo‘yib, qolganida bekor qilish” ishlamaydi.
Uchinchisi – moliyaviy bosim. Liga o‘yinlarida belgilangan ko‘rsatkichni bajarmagan klubga yakuniy o‘rni uchun beriladigan mukofot puli 10 foizga qisqartiriladi. O‘sha kesilgan mablag‘ esa talabni bajargan klublar o‘rtasida qayta taqsimlanadi. Bir so‘z bilan aytganda, kim yoshga ishonadi – mukofot oladi, kim rad etadi – to‘laydi.
Takliflar oktyabr oyidagi Scottish FA yig‘ilishida va noyabrda bo‘lib o‘tadigan SPFL yil yakunidagi yig‘ilishida ovozga qo‘yiladi. Qabul qilinsa, yangi tartib kelasi mavsumdayoq kuchga kiradi.
Maxwell: “Nazariya tugadi, endi maydon gapirishi kerak”
Scottish FA ijrochi direktori Ian Maxwell bu tashabbusning ohangini aniq belgilab berdi. Unga ko‘ra, gap faqat go‘zal g‘oyalar haqida emas, balki real o‘yin daqiqalari haqida ketmoqda.
U ta’kidladi: Shotlandiyada hamma bir narsani tushunib bo‘lgan – yosh futbolchilar muntazam birinchi jamoa tajribasini olmasa, terma jamoa uchun keyingi avlodni tayyorlab bo‘lmaydi. Yig‘ilish shu jarayonning boshlanishi sifatida ko‘rilmoqda.
Maxwell so‘zlarida yana bir muhim nuqta bor: so‘nggi yillardagi yutuqlar, xususan, terma jamoaning Jahon chempionatiga qaytishi, mamlakatda katta hayajon uyg‘otgan bo‘lsa-da, aynan shu muvaffaqiyat keyingi avlod haqida o‘ylash majburiyatini ham kuchaytirgan. Bir-ikki siklga yetadigan tarkib emas, tizim kerak.
U Yevropadagi misollarga ishora qildi: ko‘plab klublar yosh futbolchilarga maydon berib ham natijadan voz kechmayotganini ko‘rsatmoqda. Demak, bu yo‘l imkonsiz emas.
Mulholland: “Tahlil davri tugadi, navbat amaliyotga”
Scottish FA bosh futbol direktori Craig Mulholland esa vaziyatni yanada keskinroq ifodaladi. Uningcha, Shotlandiya futboli endi bo‘linib-bo‘linib o‘rganiladigan mavzu emas, yaxlit yondashuvni talab qiladigan tizim.
U shunday fikrni ilgari surdi: ko‘p yillik hisobotlar, komissiyalar, qayta ko‘rib chiqishlar ortda qolishi kerak. Navbat – amaliy choralar va yosh shotlandiyaliklarga haqiqiy imkoniyat berishga kelgan.
Mulholland Co-operation System va KDM Evolution Trophy formatini yangilash orqali allaqachon ijobiy qadamlar tashlanganini eslatdi. Ammo u ham tan oladi: ayniqsa oliy divizionda imkoniyatlar yetishmayotgani og‘riqli haqiqat bo‘lib qolmoqda.
Shuning uchun ham u yangi takliflarni “katta sakrash” sifatida ko‘radi: kuboklarda U21 talabini joriy etish, Premiershipda esa daqiqa bo‘yicha aniq maqsadlar qo‘yish. Bu – murabbiylar va rahbariyatni real tanlov qilishga majbur qiladigan bosim.
Savol ochiq: kim tavakkal qiladi, kim qarshilik ko‘rsatadi?
Endi navbat klublarga. Bu qoidalar, albatta, barcha uchun bir xil qulay bo‘lmaydi. Chempionlik uchun kurashayotgan jamoalar, pastdagi jamoalar, moliyaviy bosim ostidagi klublar – har biri bu talablarni o‘z manfaati va xavfi nuqtai nazaridan o‘lchaydi.
Lekin bitta narsa aniq: agar takliflar ovozdan o‘tsa, Shotlandiya futbolida “yoshlar faqat iqtidor bo‘lsa ham maydonga chiqmaydi” degan eski bahona ishlamay qoladi. Endi iqtidorni yashirish qimmatga tushadi.
Bu million funtlik reja ertangi kun yulduzlarini yaratadimi yoki klublar qarshiligiga uchraydimi – javobni kelasi mavsum beradi.
