Tomas Tuxel va Angliyaning Jahon Chempionati Mag‘lubiyati
Tomas Tuxel bu yoz Angliyaning eng katta qimorbozi bo‘ldi. U tanlagan tarkibni boshqa murabbiylarning aksariyati hatto stol ustiga qo‘ymagan bo‘lardi. Meksikaga qarshi devor bo‘lib turib olingan g‘alaba, “murabbiy ichki tuyg‘usi” bilan asoslangan Morgan Rogers starti – hammasi bir chiziqqa ulanib kelayotgandek edi.
Ammo yakunda bitta noto‘g‘ri tashlangan zar, deyarli aniq, Angliyani Jahon chempionati finalidan mahrum qildi.
Gordonning golidan keyingi burilish
Sahna tarix yozish uchun tayyor edi. Birinchi sahifa yozilib ham bo‘lgandi: Anthony Gordon, Rogers uzatmasidan keyin to‘pni darvozaga tiqib qo‘ydi. Tuxelning navbatdagi instinkti yana o‘zini oqlagandek tuyuldi.
Ammo keyingi yetti daqiqada hammasi chilparchin bo‘ldi.
Asl burilish 71-daqiqada yuz berdi. Ezri Konsa maydonga tushdi, Angliya esa besh himoyachili tizimga o‘tdi. Orqaga o‘tirib olish – amaldagi jahon chempioniga qarshi – o‘sha paytning o‘zida savol uyg‘otgan qaror edi, hozirgi orqaga nazar bilan emas.
Statistika bu og‘riqni yanada chuqurlashtiradi. So‘nggi 30 yilda Angliya yutqazgan 13 ta pley-off o‘yinining yettitasida hisobni birinchi bo‘lib ochgan. Bu asrda jahon chempionati yarim finalida hisobni ochib ham, finalga chiqa olmagan yagona jamoa – va endi buni ikki marta takrorlashdi.
Gordonning golidan keyingi chorak soat ichida bu qo‘rquvli tanish manzara yana qaytdi: Angliya to‘pni atigi 17 foiz ushlab turdi, Argentina maydonida esa bor-yo‘g‘i to‘qqizta tegish. Shu bo‘shliq Tuxelni Konsani tushirishga undadi.
Muzlash allaqachon boshlangan edi. Shunga qaramay, Nico Gonzalezning bosh bilan urgan zarbasidan tashqari, Argentina Jordan Pickfordni jiddiy sinovdan o‘tkaza olmadi.
Besh himoyachi va yo‘qolgan chiqish yo‘li
Konsaning 72-daqiqadagi maydonga tushishi va beshlik himoyaga o‘tish nafaqat jamoaning mudofaa bo‘yicha xavotirini oshirdi, balki eng bevosita hujum qurolidan – Gordonning tezkor chiqishlaridan ham mahrum qildi.
Rogers endi nazariy jihatdan Harry Kane orqasida, Jude Bellingham yonida harakat qilishi kerak edi. Amalda esa, shakl o‘zgarganidan to Martinezning g‘olib goli kiritilgungacha bo‘lgan 21 daqiqada to‘pga atigi bir marta tegdi.
O‘sha oraliqda Angliyaning to‘p nazorati 7,2 foizga qulab tushdi. Raqib maydonida sakkizta tegish, bitta ham jarima maydoniga uzatma yo‘q.
Tuxel rejasida Djed Spence va Reece James uch markazli tizimdagi qanot himoyachilari sifatida oldinga “portlab chiqishi” kerak edi, bu sxemani u faoliyatining katta qismida qo‘llagan. Amalda esa, o‘yinning qolgan qismida James va Spence Argentina maydonida birgalikda atigi bir marta to‘pga tegdi.
Oldinga ko‘proq futbolchi chiqarilmagani sabab, Angliya to‘pni dunyoning eng buyuk futbolchisi uni qabul qilishga shay turgan jamoaga topshirib qo‘ydi. Konsa tushganidan keyin to‘lqinma-to‘lqin Argentina hujumlari boshlandi, Angliya esa to‘pni ushlab qolish uchun umidsiz kurashdi. Eng achinarlisi, Konsaning o‘zi ham shu vaqt ichida bir marta ham to‘pni o‘z jamoasi foydasiga tortib ololmadi, besh marta yo‘qotdi.
Qachonki murabbiy ham muzlab qolsa
Tuxel avval ham o‘z o‘yinidagi xatolarni o‘rtada tan olib, yo‘lini o‘zgartira oladigan murabbiy sifatida ko‘ringan. Bu safar esa u ham maydondagi futbolchilari kabi qotib qolgandek tuyuldi.
Vaziyat oydinlashib, to‘lqin Argentinaga o‘tib bo‘lgach ham, u ssenariyni yirtib tashlab, hujumkor variantlarni tashlamadi. O‘yinni o‘zgartira oladigan yangi kuchlar o‘rniga Dan Burn va Nico O'Reilly tushdi. Bu esa, bosim ostida qolgan jamoaga nafaqat nafas berolmadi, balki ritmni butkul raqibka topshirib qo‘ydi.
Balki Tuxel Meksikaga qarshi o‘nta futbolchi bilan himoyalanib saqlab qolingan g‘alabadan ruhlangan bo‘lgandir. Ammo bu boshqa darajadagi raqib edi. Meksika o‘sha o‘yinda niyatini yashirmagan – birin-ketin jarima maydoniga baland uzatmalar tashlayvergan. To‘pni maydonda aylantirishga qurilgan, Lionel Messi boshchiligidagi jamoa esa bunday o‘yinga tushmasligi ayon edi.
Messi ham kutib o‘tirmadi. U ikkala golga ham uzatma berib, o‘yinni o‘z qo‘liga oldi.
Janubga qarab o‘zgarmagan yo‘l
Tuxel Angliyani “keyngi bosqichga olib chiqish” uchun taklif qilingan edi. Gareth Southgate davrida Angliya o‘zi “majbur yutishi kerak” bo‘lgan jamoalarni mag‘lub etib, favorit bo‘lmagan paytda yiqilar edi. Bu borada esa hozircha hech narsa o‘zgarmadi.
Vaqt o‘tib, ehtimol, Xorvatiyaga qarshi o‘sha jo‘shqin tanaffusdagi nutq, Meksikada Azteca stadionida bergan dadil hujumkor o‘zgarishlar va o‘rinli mudofaa qarorlari Tuxelning o‘yin davomida boshqaruv mahorati Southgate davridagi yetishmayotgan bo‘lak bo‘lishi mumkin degan umidni yana uyg‘otishi mumkin.
Murabbiy o‘zi ham ikki yillik shartnoma uzaytmasini oxirigacha bajarishga va’da berdi. Demak, Euro 2028 hali oldinda.
Ammo hozircha achchiq haqiqat shuki: aynan bitta ortiqcha tashlangan zar, aynan Tuxel yo‘qotmoqchi bo‘lgan, ammo hal qiluvchi paytda yana qaytgan “avval himoya” falsafasi endi ikki yil davomida uni ham, Angliyani ham quvib yuradi.
Savol esa shu: bu mag‘lubiyat saboq bo‘lib qoladimi yoki yana bir yo‘qotilgan avlod hikoyasining navbatdagi bobimi?
