Tottenhamda De Zerbi inqilobi: Fernandes va Tonali
Roberto De Zerbi kelgan zahoti Londonning shimoliy qismida yozgi inqilob bo‘lishi aniq edi. Endi bu inqilob nafaqat boshlanib bo‘ldi, balki “Tottenham Hotspur”ning butun o‘qi bo‘ylab ildam yurib boryapti.
Avval orqa chiziq almashtirildi. Klub erkin agent bo‘lib qolgan markaziy himoyachi Marcos Senesi, chap qanot himoyachisi Andy Robertson va darvozabon Martin Dubravka bilan shartnoma imzoladi. Yana bir markaziy himoyachi Jan Paul van Hecke esa “Brighton & Hove Albion”dan sotib olindi. Himoya yangilandi, raqobat kuchaydi. Endi navbat maydon markaziga keldi.
De Zerbi o‘rtani portlatmoqda
Yozdagi beshinchi va oltinchi transfer – bu markaziy yarim himoya. “Tottenham” Mateus Fernandesni “West Ham United”dan, Sandro Tonalini esa “Newcastle United”dan olib keldi. Ikkalasi ham baland darajadagi futbolchilar, ikkalasi ham De Zerbi falsafasining yuragi bo‘lishi kerak bo‘lgan zona – markazga tushdi.
Italiyalik murabbiy 4-2-3-1 sxemasini yoqtiradi. Demak, ikki markaziy tayanch bir vaqtning o‘zida almashtirildi. Savol tabiiy: nima uchun bu darajada keskin o‘zgarish kerak edi va Tonali bilan Fernandes De Zerbi rejasida qanday rol o‘ynaydi?
De Zerbi “Spurs”dagi dastlabki yetti o‘yinida bir narsani bilar edi: avval omon qolish, keyin inqilob. Shuning uchun u o‘zining murakkab g‘oyalarini vaqtincha muzlatib turdi, jamoani quyi qismdan tortib chiqardi. Endi esa u o‘ziga xos futbolni qayta ishga tushirishga tayyor.
Uning “Brighton” va “Marseille”dagi jamoalari bir narsasi bilan esda qolgan: “press-beyting”. Himoyadan to‘pni qisqa, aniq paslar bilan chiqarish, raqibni yuqori bosimga chorash, keyin esa birdaniga orqadagi bo‘shliqni topib, xuddi qarshi hujumga chiqqandek oldinga otilish. To‘pni nazorat qiladigan, lekin xohlagan paytda tezlikni birdan oshiradigan futbol.
Bu yondashuv “Tottenham”ni Thomas Frank davridagi nisbatan ehtiyotkorroq uslubdan olib chiqib, Ange Postecoglou zamonidagi dadil, oldinga intiluvchi kunlarni eslatadi. Opta ma’lumotlari ham buni tasdiqlaydi: De Zerbi boshchiligidagi 2022/23 yilgi “Brighton” va Postecoglouning 2023/24 yilgi “Spurs”i – to‘pni tez oldinga olib chiqish va har bir hujum oldidan o‘rtacha paslar soni bo‘yicha juda yaqin ko‘rsatkichlar qayd etgan.
Bu nimani anglatadi? De Zerbi markazda energiyali, agressiv, lekin to‘p bilan ham ziyrak bo‘lgan futbolchilarni xohlaydi. Ular raqib bosimi ostida bir teginishda o‘ynay olishi, “press-beyting” paytida xotirjam qolishi, zarur bo‘lganda esa chiziqlar orasiga keskin, vertikal paslar uzatishi kerak.
“Brighton”da u bunday duetni allaqachon ko‘rgan: Alexis Mac Allister va Moises Caicedo. Bugun ular mos ravishda “Liverpool” va “Chelsea”da yulduzga aylangan. Endi esa Fernandes va Tonali shu rolni Londonning oq qismida takrorlash vazifasini oladi.
Nega aynan Fernandes va Tonali?
2025/26 mavsumida “Tottenham” markazida eng ko‘p o‘ynagan futbolchilar bilan Tonali va Fernandesning statistikasi yonma-yon qo‘yilganda, tanlovning sababi yaqqol ko‘rinadi.
De Zerbi futbolining belgilovchi jihatlaridan biri – raqibni bosim ostiga olish, yuqori pressing, raqibni xatoga majbur qilish. O‘tgan mavsum oxirida Conor Gallagherning hujumkor yarim himoyadagi ahamiyati aynan shundan kelib chiqqan edi.
2025/26 yilgi Premer-liga futbolchilari bo‘yicha chizilgan grafiklar shuni ko‘rsatadiki, Tonali va Fernandes yuqori zonada to‘pni qaytarish va bo‘sh to‘plarni egallash bo‘yicha “Spurs”dagi mavjud variantlardan ustun. Yuqori o‘ng burchakka yaqinlashgan har qanday o‘yinchi – raqib darvozasidan 40 metr ichida to‘pni qaytarish va “ball recovery” bo‘yicha eng faol futbolchi hisoblanadi. Tonali va Fernandes aynan shu hududda.
To‘p bilan ham farq sezilarli. Boshqa grafikda final uchinchi qismga to‘p yetkazish va pas aniqligi ko‘rsatkichlari solishtiriladi. Bu yerda ham yangi duet ko‘tarilib turibdi: ular nafaqat ko‘proq pas beradi, balki raqib maydonining xavfli hududlariga ko‘proq kirib boradi. Bu – to‘pni nazorat qilish va vertikal fikrlashning mukammal kombinatsiyasi.
Raqamlar yanada chuqurlashgan sari tafovut kattalashadi. 90 daqiqaga nisbatan olingan statistik jadvalda Tonali va Fernandes nafaqat “Spurs”dagi mavjud markaziy yarim himoyachilarni ortda qoldiradi, balki De Zerbi “Brighton”da eng yuqori cho‘qqiga chiqqan 2022/23 yilgi mavsumidagi Mac Allister va Caicedoga ham juda yaqin ko‘rsatkichlar qayd etadi.
Final uchinchi qismga paslar, oldinga yo‘naltirilgan uzatmalar, ochiq o‘yindagi pas aniqligi, raqib uchinchi zonasida to‘pni qaytarish – hammasida yangi duet “Spurs”ni yuqoriga tortadi. Bu tasodif emas, bu ongli tanlov.
Fernandes – ijodkor, chiziqlar orasidagi miya
Fernandes – bu ijodkor markaziy yarim himoyachi. U uzun, diagonal paslar bera oladi, o‘tkir “skvoz” uzatmalar topadi, zarur paytda dribbling bilan chiziqni yorib o‘tadi. U ko‘proq “o‘nchi raqam”ga yaqin, “Spurs”dagi avvalgi markaziy yarim himoyachilarga qaraganda ancha fantaziyaga boy.
Raqamlar ham shuni ko‘rsatadi. 2025/26 mavsumida “Spurs” markazidagi raqobatchilariga qaraganda Fernandes ko‘proq golli vaziyatlar yaratgan, to‘p bilan raqibni aldashga urinishlari ham yuqori darajada. U o‘yin ritmini o‘zgartira oladigan, to‘pni olganda maydonni keng ko‘radigan futbolchi.
Eng qizig‘i shundaki, u bularning barchasini ehtiyotkor, orqaga tortilgan “West Ham” tarkibida, tushib ketgan jamoa safida bajardi. Endi uni De Zerbi qo‘liga tasavvur qiling: oldinga qarab o‘ynaydigan, pressing qiladigan, to‘pni ushlab turadigan jamoa. Fernandesning ijodkorligi bunday tizimda faqat oshishi kutiladi.
Tonali – vayronkor, lekin to‘p bilan ham talabchan
Tonali esa boshqa tip. U Caicedoga yaqinroq profil: maydonni “supuradigan”, raqib hujumlarini erta bosqichda to‘xtatadigan, lekin to‘p bilan ham passiv qolmaydigan tayanch. Uni Joao Palhinha yoki Rodrigo Bentancurga o‘xshatish mumkin, ammo bir farq bilan – u pressingdan keyingi birinchi pasni ham mas’uliyat bilan bajaradi.
Uning statistikasi – oldinga paslar soni, final uchinchi qismga yetkazilgan to‘plar, yuqori zonada to‘pni qaytarish – De Zerbi talablariga juda mos tushadi. Tonali nafaqat buzadi, balki quradi ham. Aynan shunday profil “press-beyting” tizimida oltin qiymatiga ega.
“Spurs”ning yangi yuragi
Fernandes va Tonali haqida gapirganda, faqat raqamlar bilan cheklanib bo‘lmaydi. Ularning kayfiyati, maydondagi energiyasi ham De Zerbi bilan uyg‘un. Ikkalasi ham oldinga intilishni, tashabbusni o‘z qo‘liga olishni yoqtiradi. Ular xavfni his qilmaydigan, bosim ostida ham to‘p so‘rashdan cho‘chimaydigan futbolchilar.
“Tottenham” uchun bu transferlar shunchaki tarkibni to‘ldirish emas. Bu – o‘yin falsafasini qayta yozish. Himoyada Senesi, Robertson, van Hecke va Dubravka bilan boshlangan yangilanish endi markazda Tonali va Fernandes bilan davom etmoqda.
Savol endi bitta: bu yangi yurak “Spurs”ni yana dadil, progressiv va jasur futbolga qaytara oladimi? Yoki bu inqilob yanada katta o‘zgarishlarning faqat boshlanishimi?
