Tottenhamning o‘zgarishi: De Zerbi va yangi futbolchilar
O‘tgan mavsumning o‘sha bir lahzasi Roberto De Zerbi xotirasidan hamon o‘chmagan. Sunderlanddagi ilk o‘yinidan keyin, “Stadium of Light” dagi 1:0 hisobidagi mag‘lubiyat ortidan u Tottenham kiyinish xonasiga qarab, ichidan bitta savolni qayta-qayta takrorlagandek edi: “Biz o‘lib qoldikmi?”
U xonaga kirganda ko‘rgan manzarasi og‘ir bo‘lgan: futbolchilar yelkasi tushgan, ba’zilari yotib olib yig‘layapti, ko‘zlarda vahima va ishonchsizlik. Bu uning qo‘l ostidagi ilk o‘yin, lekin oldinda yanada mashaqqatli yo‘l turardi – Premier League’da qolish uchun atigi yettita uchrashuv.
Omonda qolish esa faqat so‘nggi turda, so‘nggi chiziqda qo‘lga kiritildi. Endi, oradan to‘rt oy o‘tib, De Zerbi o‘sha sinib tushgan kiyinish xonasidan butunlay boshqa manzaraga qarab turibdi va 47 yoshli murabbiy klubni 2025-26 yilgi bo‘hronli mavsumning sharmandalik izlaridan ko‘tarib chiqishiga ishonyapti.
Sydneyda boshqa Tottenham
Sydneydagi jamoa mehmonxonasi – Harbour Bridge va Opera House yonida – o‘sha Sunderland tunidan butunlay boshqa dunyo. Xususiy qavat, o‘z baristalari tayyorlayotgan qahvalar, stol tennisi bo‘yicha shiddatli bahslar, kulgi, hazil. Bu yerda hech kim o‘z kelajagidan qo‘rqib, yerga tikilib o‘tirgani yo‘q.
Klub rekord darajadagi – umumiy £237 millionlik – yangi futbolchilar asta-sekin bu muhitga singib boryapti. Maqsad aniq: yana Angliya futbolining yuqori qatlamiga qaytish, sovrinlar uchun kurashga qaytish.
Klub tarixidagi eng qimmat transfer – Sandro Tonali – allaqachon safda. Yangi kelgan Mateus Fernandes, Jan Paul van Hecke, Andrew Robertson va Martin Dubravka ham pre-sezon turnesida maydonga tushib bo‘ldi. Argentina bilan Jahon chempionati finalida o‘ynagan Marcos Senesi esa faqatgina ortga surilgan ta’til sabab Avstraliya va Yangi Zelandiyada ko‘rinmadi, ammo endi Hotspur Way’da mashg‘ulotlarni boshladi.
De Zerbi buni qisqa va aniq ta’riflaydi: “Men eng zo‘r futbolchilarni xohlashga haqliman, chunki endi Tottenham kuchli jamoa qurishga haqli.”
Relegatsiya rejasi va omon qolish rejasi
Klub o‘zi uchun noodatiy bo‘lgan vaziyatda ikki yo‘lni tayyorlab qo‘ygandi: tushib ketish rejasi va omonda qolish rejasi. De Zerbi o‘sha paytning o‘zidayoq Championship’da ham qolib ishlashini aytgan, lekin bugun u, tabiiyki, “A rejasi” bilan yashayapti – klub sardori Cristian Romero va darvozabon Guglielmo Vicario kabi ketishi mumkin bo‘lgan futbolchilarning istaklarini “hurmat qilgan holda.”
U o‘sha og‘ir aprel oylarini eslab kulib gapiradi: “Boshlanishida men millionta individual uchrashuv o‘tkazdim”, – deydi u. “Ular menga bu yerda qolishni xohlash-xohlamasligini aytishdi. Men shunday dedim: ‘Ha, menga omonda qolishga yordam bering, keyin men sizga ketishga yordam beraman. Agar omonda qolishga yordam bermasangiz, men bilan birga suv ostida qolasiz’.”
So‘nggi 12 oy ichida Tottenham tubdan o‘zgardi. Muxlislarning g‘azabi tushunarli, klubni endi Lewis Family Trust nomidan yangi bosh ijrochi Vinai Venkatesham boshqaryapti. U texnik direktor Johan Lange bilan birga barcha asosiy muzokaralarning boshida turibdi; Lange – avvalgi tizimdan qolgan yagona yirik figura.
Ularni futbol operatsiyalari direktori Rafi Moersen va Manchester City’ning City Football Group tizimidan kelgan yangi performance direktori Dan Lewindon qo‘llab-quvvatlaydi. Lewindonning vazifasi oddiy emas: Tottenhamning yillar davomida tanqid qilingan jarohatlar statistikasi va tibbiy boshqaruvini tartibga solish.
“Transfer bozorida men akulaman”
De Zerbi esa klubning deyarli har bir bo‘limiga qo‘l uradi. Transferlar masalasida o‘zini qisqa ta’riflaydi: “Bozorga kelganda, men bir futbolchini xohlasam, akulaga aylanaman. Yo‘q deyish imkoniyati yo‘q.”
Bu agressiv yondashuv natijasini berdi: West Ham’dan £85 million evaziga Fernandes, Newcastle’dan esa £100 millionlik Tonali. Ikki transfer ham klub rekordlarini yangiladi.
“Transfer bozorida ishlashni yaxshi ko‘raman. Bu menga bosim emas, aksincha ishimin eng yoqimli qismlaridan biri”, – deydi u. Qayerdan keladi bu zavq? U biroz o‘ylab, shunday deydi: “Bilmayman, balki qaror qabul qilganingda javobgarlikni ham o‘zing olganing uchundir. Murabbiy o‘zi futbolchiga qo‘ng‘iroq qilsa, boshidayoq alohida aloqa quradi. Mateus Fernandes bilan men onasi bilan, otasi bilan gaplashdim.”
Fernandesning otasiga u Angliyada o‘g‘liga “ikkinchi ota” bo‘lishini, uni asrab-avaylashini aytgan. Bu shaxsiy yondashuv klubni yana bir nechta raqobatchidan ilgarilab ketishiga yordam berdi.
Van Hecke transferi bunga yana bir misol: Chelsea qiziqish bildirgan pallada Tottenham uni o‘ziga og‘dirib oldi. Fernandes va Tonali bo‘yicha esa Manchester United va Manchester City ortda qoldirildi.
Ichkarida ishlaydigan manbalar aytganidek, bu bozor – sof o‘yin nazariyasi. Tottenham agressiv bo‘lishi, ayniqsa tez harakat qilishi kerak edi. Agressivlik – bu faqat gap emas, to‘lovlar, maoshlar, De Zerbiyning shaxsan o‘zi bilan bo‘lgan suhbatlar ham shunga kiradi.
Apreldagi Brighton bilan 2:2 hisobidagi o‘yinda Georginio Rutter 95-daqiqada gol urib, Tottenhamning omonda qolish rejasiga zarba bergan paytni De Zerbi yaxshi eslaydi. O‘sha golga golli uzatmani bergan Van Hecke bilan aloqani ham u o‘sha paytda boshlagan.
“Men unga yozdim: ‘Brighton uchun Tottenhamni pastga itarishga yordam berding, endi menga kelasan, boshqa yo‘ling yo‘q’,” – deydi murabbiy kulib.
Tonali bilan esa ish yanada nozik bo‘lgan. Premier League’dagi maqomini Everton ustidan so‘nggi turdagi g‘alaba bilan saqlab qolgach, De Zerbi ertasi kuni unga xabar yuborgan. Keyin esa Brescia’dagi uyida uchrashuv – hal qiluvchi suhbat. Shundan keyin klub xodimlari muzokaralarni yakunlab, transferni yopib qo‘yishdi.
Endi u “yakuniy hujumkor bomba” haqida hazilomuz, lekin jiddiy ohangda gapiryapti. Yana ikki hujumchi kutilmoqda, ulardan biri – Manchester City’ning Savinho’si.
Pul, bosim va besh yillik reja
Tashqaridan qaraganda, Tottenhamning bu yozgi xarajatlari haddan tashqari ko‘rinishi mumkin. De Zerbi bunday talqinni rad etadi. Lewis oilasi iyun oyida klubga £100 million kiritdi, lekin u o‘zini bosim ostida his qilmayapti.
Uning fikricha, bu zarur qadam edi, xolos. So‘nggi yillarda Chelsea, Arsenal, Liverpool ham aynan shunday moliyaviy in’eksiyalar qilganini eslatadi.
Kelganlar bor joyda ketganlar ham bo‘ladi. Eng katta daromad – Luka Vuskovic’ning £45 million evaziga Brighton’ga o‘tishi. Lucas Bergvall va Angliya terma jamoasi himoyachisi Djed Spence kelajagi esa hanuz noaniq.
“Biz Vuskovicning Brighton’ga o‘tish haqidagi so‘rovini Vinai va Johan bilan birga baholadik, chunki men Tottenham pulini o‘zimning pulim deb bilaman”, – deydi De Zerbi. “Go‘yo klub egasi – mening otam. Otangizdan pul yo‘qotishini so‘ramaysiz-ku. Katta klublar kabi, biz ham futbolchini iloji boricha qimmatga sotishimiz va iloji boricha arzonroqga olib kelishimiz kerak. Biz besh yillik reja boshlayapmiz, chunki qurayapmiz.”
Shu qat’iyat bilan klub Bayern Munich’dan Joao Palhinha’ni to‘liq sotib olmaslik qarorini ham qabul qildi. Sabab oddiy: futbolchi yomon emas, lekin umumiy moliyaviy paket Tottenham rejasiga to‘g‘ri kelmadi.
“Kim salbiy gapirsa, uyga ketadi”
Sunderlanddagi o‘sha mag‘lubiyatdan keyin nafaqat futbolchilar, balki bazadagi xodimlar orasida ham tushkunlik sezilgan. Ertasi kuni De Zerbi futbolchilarsiz yig‘ilish o‘tkazdi.
“Men shunday dedim: ‘Birinchi bo‘lib salbiy gapirgan odamni darhol uyga jo‘nataman’,” – deydi u. Ton juda keskin bo‘lganini bilinib turibdi.
Endi u uchun asosiy vazifa – ikki mavsumdir qiynalayotgan klubning “xulq-atvori, munosabati va ruhini” o‘zgartirish. O‘tgan yilgi 17-o‘rin, undan oldingi mavsumda ham 17-o‘rin, lekin o‘shanda Ange Postecoglou qo‘l ostida Europa League g‘alabasi bilan yopingan, tushib ketish xavfi esa bugungidek bo‘lmagan.
De Zerbi futbolchilarning ruhiyatini tiklash uchun maydon tashqarisida ham ishladi. “Biz Mayfair’da katta kechki ovqat qildik, ichimliklar bilan”, – deydi u. Uningcha, Tottenham so‘nggi turlarda biroz omadsiz bo‘lgan va omonda qolishni ancha oldinroq ham ta’minlashi mumkin edi.
“Ular o‘sha paytda o‘zlarini odamlar o‘ylagandan ham yomonroq deb his qilishgan”, – deya tan oladi u. “Shifo jarayoni davom etyapti. Umid qilamanki, keyingi safar ular o‘zlari shunday kechki ovqat va ichimliklar tashkil qilishadi.”
Murabbiy uchun bu faqat taktika va transferlar emas. U sevgi, do‘stlik va g‘amxo‘rlikni ham futbol tiliga aylantirmoqchi.
“Sevgi, do‘stlik va g‘amxo‘rlik bilan siz top, top, top bo‘lasiz”, – deydi u.
Savol esa endi bitta: Sunderlanddagi o‘sha yotib yig‘lagan jamoa, Sydneyda kulib-kulib stol tennisi o‘ynayotgan bu guruh, besh yillik rejani haqiqiy sahnaga aylantira oladimi?
