Transfer bozoridagi rekordlar: so‘nggi kunning ahamiyati
Yozgi transfer bozori yana rekordlarni titratmoqda. Pul oqimi to‘xtamayapti, raqamlar esa yil sayin kattalashib boryapti. Eng qizig‘i, hammasi hali yakuniga yetgani yo‘q – so‘nggi kun, so‘nggi soatlar ham o‘yinni butunlay o‘zgartirib yuborishi mumkin.
So‘nggi chiziq: kim qachongacha ulguradi?
Angliya futbolining yuragi bo‘lgan Premier League va EFL klublari uchun chiziq aniq chizilgan: seshanba, 1-sentabr, soat 23:00 BST. Shu vaqtdan keyin Angliyada ichki transferlar yopiladi, kechikkan bitta hujjat – va millionlab funtlik kelishuv havoga uchadi.
Yevropaning boshqa top ligalarida ritm biroz boshqacha:
- Ligue 1: 1-sentabr, 18:59 BST
- Serie A: 1-sentabr, 19:00 BST
- Bundesliga: 1-avgust, 19:00 BST
- La Liga: 1-sentabr, 22:59 BST
- Scottish Premiership: 3-sentabr, 17:00 BST
- Women’s Super League: 3-sentabr, 23:00 BST
- Saudi Pro League: 6-sentabr, aniq vaqt hali e’lon qilinmagan
Hammasi BST bo‘yicha. Kimdir allaqachon eshikni yopdi, kimdir esa hali bozorning eng keskin lahzalariga kirib kelmoqda.
16 haftalik cheklov va Fifa chizgan chegaralar
Fifa bir narsani aniq belgilab qo‘ygan: yil davomida transfer oynasi jami 16 haftadan oshmasligi kerak. Klublar bu muddat ichida o‘z rejalarini, skaut hisobotlarini va moliyaviy imkoniyatlarini bir nuqtaga jamlashga majbur.
Transfer oynasi yopilayotganda esa ish haqiqiy marafonga aylanadi. Ayniqsa Angliyada.
“Deal sheet”: so‘nggi ikki soatlik xavfli o‘yin
Premier League klublari uchun oxirgi ikki soat – bu alohida bosqich. Soat 21:00 BST dan boshlab “deal sheet” deb ataladigan maxsus forma topshirish huquqi ochiladi. U 23:00 gacha Premier League ga yetib borishi shart.
Bu hujjat bir narsani anglatadi: tomonlar kelishuvga erishgan, lekin qolgan barcha hujjatlar hali tugallanmagan. “Deal sheet” klubga nafas olish uchun biroz vaqt beradi – lekin faqat shu doirada. Hamma qo‘shimcha hujjatlar baribir muddat ichida yakunlanishi kerak. Aks holda, bitim bekor, futbolchi esa eski klubida qoladi yoki umuman o‘ynay olmay qolishi mumkin.
Shu bois ko‘plab klublar oxirgi daqiqalarga qadar muzokara olib boradi, so‘ng esa yugurib kelib shu formani topshiradi. Har bir daqiqa qimmat.
Erkin agentlar: oyna yopiladi, bozor esa yo‘q
Transfer oynasi yopilishi bilan hamma eshiklar birdaniga berkilmaydi. Erkin agentlar – ya’ni hech bir klub bilan amaldagi shartnomasi yo‘q futbolchilar – istalgan vaqtda imzolanishi mumkin.
Ammo bu yerda ham o‘z qoidasi bor. Ular darhol maydonga tushavermaydi. Agar klubning ro‘yxatdan o‘tgan 25 kishilik tarkibida bo‘sh joy bo‘lsa, yangi kelgan erkin agent tezroq o‘ynashi mumkin. Bo‘sh joy bo‘lmasa, keyingi ro‘yxatga olish davrigacha kutishga to‘g‘ri keladi.
Rasmiy, ommaga e’lon qilingan aniq sana bo‘lmasa-da, odatda bu ichki ro‘yxatni topshirish muddati oyna yopilganidan taxminan bir hafta o‘tib yakunlanadi.
25 futbolchi va “homegrown” talabi: raqamlar o‘yini
Premier League klublari uchun yana bir katta boshog‘riq – tarkibni ro‘yxatdan o‘tkazish. Har bir klub faqat 25 nafar “senior” futbolchini rasmiy ro‘yxatga kiritishi mumkin. Bu ro‘yxat transfer oynasi yopilgach e’lon qilinadi.
Shu 25 nafardan ko‘pi bilan 17 nafari “homegrown” bo‘lmagan futbolchilar bo‘lishi mumkin, xolos. Qolgan o‘rinlar Angliyada ma’lum muddat tayyorlangan, “homegrown” maqomidagi futbolchilar uchun.
21 yoshdan kichik futbolchilar esa boshqa toifa. Ular bu 25 talik limitga kirmaydi, istalgancha bo‘lishi mumkin. Bu klublarga yosh iste’dodlarni jamlab olish va ularni asta-sekin asosiy tarkibga olib kirish imkonini beradi.
Lekin bir xato qadam – va muammo tayyor. Agar klub haddan tashqari ko‘p “senior” futbolchini shartnoma ostiga olgan bo‘lsa, kimdir baribir ro‘yxatdan joy olmaydi. Shartnomasi bor, maoshi bor, lekin maydonga chiqish huquqi yo‘q. Bu esa ichki muhit, kiyinish xonasidagi kayfiyat va moliyaviy balansga zarba.
Bir paytlar Chelsea aynan shunday holat uchun qattiq tanqid ostida qolgan edi. Juda katta tarkib, mashg‘ulotlarda alohida guruhlar, matbuot tilida – “bomb squad”. Fifa bunday amaliyotga chiziq tortdi, lekin bu klub rahbariyatiga raqamlar bilan ehtiyot bo‘lib o‘ynash kerakligini yana bir bor eslatdi.
So‘nggi kunni qanday “tomosha qilish” mumkin?
Transfer oynasi yopilish arafasida futbol faqat maydonda emas, ekranlarda ham yashaydi. BBC Sport sayti va ilovasi Premier League va EFL bo‘yicha real vaqt rejimidagi kelishuvlarni, yangiliklarni, ichki xabarlarni alohida sahifada jamlaydi.
BBC Sounds orqali 5 Live va butun Buyuk Britaniyadagi mahalliy radiokanallarda kun bo‘yi transfer yangiliklari, studiya tahlillari va jonli efirlar uzatiladi. Ayrim mahalliy stansiyalar o‘z efirini jonli video ko‘rinishida ham namoyish qiladi.
Oyna yopilishiga yaqinlashgan sari bosim ortadi, telefonlar tinmaydi, agentlar va sport direktorlarining sabri sinovdan o‘tadi. Savol esa o‘sha: so‘nggi daqiqalarda kim o‘yin taqdirini o‘zgartiradigan bir imzo qo‘ya oladi?
