U-15 mundiali: Infantino va Disney orzusi qanday qog‘ozda qoldi?
FIFA ichkarisida bir yil davomida pishitilgan, ammo hech qachon maydonga tushmagan g‘oya bor edi. Gianni Infantino boshchiligida 211 mamlakat ishtirok etadigan U-15 Jahon chempionati. Bejizga “futboldagi Little League” deb atalmadi.
Reja shunchaki turnir emasdi. Bu butunlay tijoratga yo‘naltirilgan, bolalar futbolini global shou darajasiga olib chiqish loyihasi edi. Ochilish va yopilish marosimlari Disney tematik parklaridan birida, sahna ortida esa yirik amerikalik investorlar, telekanallar, shou-biznes uslubida qurilgan futbol festivali.
Ammo 2026 yilgi katta mundial arafasida bu loyiha jimjit bekor qilindi.
“Little League” uslubidagi mundial: qog‘ozdagi katta reja
Turnir konsepsiyasi sobiq Meksika futbol federatsiyasi komissari Xuan Karlos Rodriges tomonidan batafsil ishlab chiqildi. U ortida esa AQSh xususiy kapitali turardi. Moliyaviy tayanch sifatida Eldridge Industries maydonga tushdi, kompaniya raisi – Chelsea hammuallari egalaridan biri Todd Boehly.
Loyiha jiddiy edi. Tashkilotchilar ESPN bilan ham muzokara o‘tkazdi, Orlando (Florida)dagi ESPN Wide World of Sports Complex variant sifatida ko‘rib chiqildi. Bu majmua Walt Disney World hududida joylashgan, demak, futbol, televideniye va Disney brendi bitta sahnaga yig‘ilishi rejalashtirilgan edi.
U-15 mundiali – 211 assotsiatsiya uchun yangi maydon, FIFA uchun esa yangi daromad oqimi bo‘lishi kerak edi. Yosh futbolchilar Disney fonida, global teleefirda, kattalar futboliga xos bosim va shov-shuv ichida o‘ynashi ko‘zda tutilgan edi.
Isroil – Falastin ochilish o‘yini: ramz bo‘lishi kerak edi
Bu loyihaning eng jasur, eng bahsli nuqtasi esa ochilish uchrashuvi bo‘ldi. Infantino dastlab turnirni Isroil va Falastin terma jamoalari o‘rtasidagi o‘yin bilan boshlab, uni “sportdagi birlik ramzi” sifatida ko‘rsatmoqchi bo‘ldi.
Fikr kuchli edi, ammo siyosiy haqiqat yanada qattiqroq chiqdi.
Vankuverda o‘tgan FIFA Kongressida ikki federatsiya delegatlari o‘zaro qo‘l berib ko‘rishishdan bosh tortdi. Muzokaralar tarang, munosabatlar sovuq. Shundan keyin Isroil – Falastin ochilish o‘yini g‘oyasi yakuniy loyiha matnidan butunlay olib tashlandi. Ramziy uchrashuv o‘rnini sukut egalladi.
Bekor qilingan loyiha: FIFA uchun nafas rostlashmi yoki yo‘qotilgan imkoniyatmi?
U-15 mundiali rejasining muzlatilishi FIFA uchun bir jihatdan yengillik bo‘ldi. So‘nggi yillarda xalqaro taqvim haddan tashqari tiqilib ketgani, yosh futbolning tobora ko‘proq tijoratga tortilayotgani bo‘yicha tanqidlar kuchaygan edi. Yana bir global turnir – ayniqsa bolalar uchun – bu bosimni yanada oshirishi aniq edi.
Disney bilan bog‘liq loyiha bekor qilinishi bilan FIFA o‘zini yangi hujum to‘lqinidan asragandek bo‘ldi. Shu bilan birga, bu qaror savol ham tug‘diradi: tashkilot qayerda chiziq chizadi? Qachongacha yosh futbolchilar biznes modeli markazida tura oladi?
Infantino diqqat markazi: kengayish va telehuquqlar
Bir narsa aniq: loyiha yopildi, lekin yo‘nalish o‘zgarmadi. Infantino global musobaqalarni kengaytirishdan voz kechgani yo‘q. FIFA uchun Shimoliy Amerika bozori, ayniqsa 2026 yilgi Jahon chempionati fonida, hanuz eng yirik sahna bo‘lib qolmoqda.
Yirik turnirlar, ko‘paygan ishtirokchilar soni, yangi formatlar, tobora qimmatlashayotgan translyatsiya huquqlari – FIFA strategiyasining asosiy ustunlari shular. Har bir yangi g‘oya esa bitta savolni yana va yana yuzaga chiqaradi: daromad o‘sishi bilan bir qatorda, futbolchilar salomatligi va endigina maydonga chiqayotgan yosh iste’dodlar manfaatlari qanchalik himoya qilinadi?
U-15 mundiali qog‘ozda qolishi, ehtimol, bolalar uchun vaqtinchalik nafas olish imkoniyatidir. Ammo futbol kalendari shunchalik tez to‘lib borayotgan bir paytda, bu nafas qancha vaqtga yetadi?
