US Open 2023: Zverev va Sheltonning kechalik tajribasi
Nyu-York bu yilgi US Open’ni ham uxlamasdan o‘tkazyapti. Turnir shiori go‘yo bitta: kim uxlaydi – yutqazadi.
Flushing Meadows’da kechalar cho‘zilib ketmoqda, tong esa o‘yin tugagachgina kirib kelmoqda. Tomoshabinlar buni bayram sifatida qabul qilishi mumkin, lekin kortda ter to‘kayotganlar uchun savol boshqacha: bu qanchalik adolatli?
Zverev uchun tunlar tugamayapti
Yuqori reytingli Alexander Zverev uchun bu US Open deyarli tun bo‘yi davom etadigan marafonga aylandi. So‘nggi ikki haftada u o‘tkazgan besh o‘yinning uchtasi soat 01:00 dan keyin yakunlandi. Ba’zilari esa bundan ham kech.
Uning so‘zlari charchoqni ochiq ko‘rsatib turibdi: u oxirgi haftada ba’zan ertalab 6:45 da uxlaganini aytadi va o‘zini “go‘yo Australian Open’ni Nyu-Yorkda o‘ynayotgandek” his qilayotganini tan oladi. Jetlag, buzilgan rejim, tiklanishga yetarli vaqt yo‘qligi – bularning bari yarim final oldidan uning tanasi va boshi bilan kurashayotgan asosiy raqiblaridan biri.
Qizig‘i shundaki, Zverev juma kungi Karen Khachanov’ga qarshi yarim finalga qadar bu turnirda biror marta kunduzgi sessiyada o‘ynamagan. Endi esa nihoyat kunduzi kortga chiqadi – bu ham organizm uchun alohida moslashuv.
Khachanov – toza rejim, toza bosh
Uning raqibi Karen Khachanov esa mutlaqo boshqa ritmda yashayapti. U birorta uchrashuvni tungi soatlarga cho‘zmagan, yarim final oldidan esa tanaffusi ham uzunroq bo‘ldi: Alexander Blockx ustidan qozongan chorak final g‘alabasi chorshanba kuni taxminan 19:00 atrofida yakunlandi.
Bir tomonda tun bo‘yi yurgan Zverev, ikkinchi tomonda esa odatdagi sportchi rejimiga yaqin Khachanov. Qog‘ozda bu kichik tafovutdek ko‘rinishi mumkin, ammo yirik turnirlarning hal qiluvchi bosqichlarida aynan shunday “mayda” detallar ko‘pincha natijani belgilaydi.
Shelton va rekord kech tugagan jang
Amerikalik Ben Shelton ham shu turnirning tungi yuzlaridan biriga aylandi. Uning Carlos Alcaraz ustidan chorak finaldagi g‘alabasi tarixga kirdi: uchrashuv chorshanba kuni tonggi 3:34 da tugadi – US Open tarixidagi eng kech yakunlangan o‘yin.
Shelton endi juma kungi tungi sessiyada (19:00 mahalliy vaqt) 11-raqamli Frances Tiafoe bilan yarim finalda to‘qnash keladi. Farq juda keskin: Tiafoe o‘zining Alex Michelsen’ga qarshi besh setlik trillerini seshanba kuni taxminan 19:00 atrofida yakunlab, kechani to‘liq dam olishga bag‘ishladi.
Ya’ni, Shelton rekord darajada kech tugagan jangdan so‘ng ikki kun tanaffus bilan kelmoqda, Tiafoe esa ancha “insoniy” vaqtda tugagan o‘yindan keyin tiklandi. Qog‘ozda bu ham adolat tarozisini biroz bir tomonga og‘diradi.
“Bitta yomon tun – bir necha kunlik zarba”
Andy Murray bilan uzoq yillar ishlagan kuch va jismoniy tayyorgarlik bo‘yicha mutaxassis Matt Little bu vaziyatni juda aniq ifodalaydi. Uning fikricha, kim erta o‘ynab bo‘lsa, katta ustunlikka ega: butun kecha dam, normal uyqu, tiklanish uchun to‘liq vaqt.
U buni hayotiy misol bilan tushuntiradi: har kim biladi – bitta juda yomon tun bir necha kunlik holatga ta’sir qiladi. Sportchida esa bu nafaqat kayfiyat, balki reaksiyalar, qaror qabul qilish tezligi, mushaklarning javob berishi bilan o‘lchanadi.
Little buni faqat nazariya sifatida gapirmayapti. U Andy Murray 2023 yilgi Australian Open’da Thanasi Kokkinakis ustidan kechasi soat 4:00 da yakunlagan mashhur g‘alabasini eslaydi. Murray atigi uch soat uxlashga ulgurib, ertalab soat 11:00 da yana Melbourne Park’ka qaytgan. Bunday rejim hatto eng tajribali chempionni ham charchatadi.
Shelton bo‘yicha ham Little aniq: ikki kun tanaffus yordam beradi, lekin u baribir uxlab qolgan tunlarni “qaytarib olish” uchun kunduzgi qisqa uyqular bilan ishlashiga to‘g‘ri keladi. Ovqatlanish – ko‘p uglevod, yetarli oqsil, suvsizlanmaslik – hammasi maksimal darajada tartibga solinadi. Maqsad bitta: buzilgan biotik soatni hech bo‘lmasa qisman yo‘lga qo‘yish.
Zverev – tonggacha uyg‘oq, hatto dam kunida ham
Zverevning o‘zi ham bu turnirda uxlab qolishga ulgurmayapti. Flushing Meadows’dagi dastlabki uch g‘alabasidan so‘ng u ertalab soat 5:00 dan keyin uyquga ketgan. Hatto o‘yin bo‘lmagan kechada ham u erta yotmadi – Shelton’ning Alcaraz ustidan g‘alabasini tungi soatlarga qadar tomosha qildi.
Bu sportchining raqobatbardosh ruhini ko‘rsatadi, lekin organizm uchun bu ham zarba. Yarm final arafasida u nafaqat raqib, balki o‘z tanasi bilan ham kurashmoqda.
Australian Open saboqlari va cheklangan islohotlar
Murray o‘sha Melburndagi kech tugagan uchrashuvni “masxara” deb atagan edi. Ko‘pchilik bunga qo‘shilgan. Shundan so‘ng Australian Open kichik, ammo muhim o‘zgarish kiritdi: asosiy kortlardagi kunduzgi sessiyalarda uchta emas, ikki o‘yin qoldirildi. Maqsad – tungi sessiya ortga surilib ketmasligi, uchrashuvlar tongga qadar cho‘zilmasligi.
2024 yil boshida ATP va WTA ham o‘z qoidalarini yangiladi: uch setlik turnir o‘yinlarini soat 23:00 dan keyin boshlash taqiqlangan. Lekin bu qoidalar “Grand Slam”larga tatbiq etilmaydi. US Open esa aynan shu bo‘shliqdan foydalanayotgandek.
US Open rekordi: 00:13 da start, 02:00 dan keyin finishlar
Bu yil Nyu-Yorkda chegaralar yanada surildi. Venus Williams va Sofia Kenin birinchi davradagi uchrashuvini soat 00:13 da boshladi – bu US Open tarixidagi eng kech start. Dastlabki yetti kechada uchta o‘yin 02:00 dan keyin tugadi, yana uchtasi 01:00 dan keyin yakunlandi.
Shelton – Alcaraz bahsi esa yuqorida aytilganidek, turnir tarixidagi eng kech tugagan uchrashuv bo‘ldi. Bu raqamlar tomoshabin uchun qiziq statistika bo‘lishi mumkin, lekin sportchi uchun organizmga urilayotgan ketma-ket zarbalar.
Martina Navratilova bunga keskin munosabat bildirdi: “Bir narsa o‘zgarishi kerak. Bu normal emas, bu joyida emas”, deydi 18 karra “Grand Slam” chempioni. Uning so‘zlari ko‘plab sobiq va amaldagi tennischilar kayfiyatini aks ettiradi.
“Uyqu bilmas shahar” ruhi yoki sport adolati?
US Open tarafdorlari bu kechikkan start va tonggi finishlarni turnirning o‘ziga xos ruhi, Nyu-Yorkning “uxlamaydigan shahar” timsoli deb ko‘rsatishni yoqtiradi. Arthur Ashe Stadium’dagi shovqin, yarim tungacha susaymaydigan tribuna, dramatik besh setlik janglar – bularning bari turnir brendining bir qismiga aylangan.
Bu hafta Flushing Meadows’da tonggi soatlarga cho‘zilgan o‘yinlar soni ko‘paydi. Ayrim holatlar tasodifiy edi: seshanba kuni o‘yinlarning 3:34 da tugashi ham uchta chorak finalning hammasi to‘liq masofaga cho‘zilgani oqibati bo‘ldi. Aryna Sabalenka – Linda Noskova, Jessica Pegula – Emma Navarro va ular orasiga joylashgan Tiafoe – Michelsen bahslari birortasi ham qisqa yo‘lni tanlamadi.
Lekin savol baribir ochiq qoladi: tomoshabinlar uchun yaratilgan tungi spektakl sportchilar salomatligi va adolatli raqobat narxiga arziydimi?
Yarim final arafasida Zverev, Shelton, Khachanov va Tiafoe kortga turlicha uyqu, turlicha tiklanish va turlicha ritm bilan chiqadi. Natijani hisob tablosi ko‘rsatadi. Ammo bu kechalar va tonglar tennis kun tartibida yana bir bor muhim bahsni boshlab bo‘ldi: “Grand Slam”larda vaqtni kim boshqaradi – televideniye va shov-shuvmi yoki sportchining tanasi?
