Vancouverda jang: Shveytsariya va Kolumbiya chorak finalda

BC Place stadionida jahon chempionatining nimchorak finali yakunlanadi. To‘rt g‘alaba qoldi. Finalga boradigan yo‘l shu yerda, shu kechada, Shveytsariya va Kolumbiya o‘rtasidagi to‘qnashuvdan boshlanadi.

Ikki jamoa ham tarixini takrorlash, hatto yangilash yoqasida turibdi. Shveytsariya – 1954 yildan beri ilk bor chorak final sari. Kolumbiya – 2014 yildagi Braziliyadagi oltin yozni eslatmoqchi.

Shveytsariya: 1938 yildan keyingi eng shirin ta’m

Murat Yakin jamoasi bu turnirga sekin kirib kelmadi, darrov baland pardadan boshladi. Ular B guruhini yetti ochko bilan birinchi o‘rinda yakunlashdi: Kanada va Bosniya va Gersegovinani yengishdi, Qatar bilan durang – va yetarli bo‘ldi.

Eng katta psixologik to‘siq esa nimchorak finalga yo‘l ochgan o‘yin bo‘ldi. Jazoir ustidan 2:0 hisobidagi g‘alaba – Shveytsariyaning 1938 yildan keyingi ilk jahon chempionati pley-off g‘alabasi. Bu raqamlar kiyinish xonasida devorga yozilmaydi, lekin har bir futbolchining bosimni qanday his qilayotganini aytib turibdi.

Endi esa navbat Kolumbiyaga. Ularning oldida yana bir tarixiy eshik turibdi: g‘alaba bo‘lsa, 1954 yilda uyida o‘tkazilgan mundialdan beri ilk bor chorak final, umumiy hisobda esa to‘rtinchi marta (1934, 1938, 1954dan so‘ng).

Manzambi: birdaniga sahnaga chiqqan yulduz

Bu Shveytsariya tarkibida bir ism alohida ajralib turibdi. Johan Manzambi.

20 yoshli yarim himoyachi mundialni zaxirada boshlagan, lekin bugun u jamoaning yuragi va yuziga aylangan. Uchta gol, ikkita golli uzatma – qog‘ozda shunchaki statistika. Maydonda esa u Shveytsariya hujumi ritmini belgilab berayotgan futbolchi.

U nafaqat zarba beradi, balki vaziyat yaratadi, pressing qiladi, orqaga qaytadi. Yakin uni bejiz “juda qimmatli va muhim futbolchi” deb atamadi. Murabbiy ta’riflagan “hamma joyda bo‘la oladigan” futbolchi aynan shu – Manzambi.

U bilan birga oldingi chiziqda Breel Embolo, Dan Ndoye va Ruben Vargas. To‘rtlik jamoaning to‘qqiz golining sakkiztasini urgan. Agar bu mexanizm yana bir bor ishlasa, Shveytsariya uchun eshik ochiq.

Lekin bir katta “agar” bor.

Shveyslar lagerida xavotir: uch asosiy futbolchi savol ostida

O‘yinoldi mashg‘ulotida Shveytsariya lagerida sovuq shamol esdi. Manzambi, Vargas va Djibril Sow mashg‘ulotni muddatidan avval tark etdi. Bu – oddiy ehtiyot chorasi bo‘lishi ham mumkin, ammo Yakin so‘zlaridan jiddiy xavotir sezildi.

Agar uchtalasi ham maydonga chiqa olmasa, bu nafaqat taktika, balki ruhiyat uchun ham zarba bo‘ladi. Allaqachon Aebischer va Jaquez mushak jarohatlari sabab safdan chiqqan bir paytda, yana uchta asosiy bo‘g‘inning yo‘qolishi Shveytsariya o‘yinini tubdan o‘zgartirishi mumkin.

Taxminiy tarkib shunday ko‘rinishda: Kobel darvozada; orqa chiziqda Zakaria, Elvedi, Akanji, Rodriguez; markazda Freuler va Xhaka; oldinda Ndoye, Manzambi, Vargas va yakunlovchi sifatida Embolo. Ammo tibbiy xonadagi holat bu sxemani so‘nggi daqiqada butkul almashtirib yuborishi ehtimoldan xoli emas.

Kolumbiya: kam gol o‘tkazadigan, o‘yinni “his qiladigan” jamoa

Nestor Lorenzo qo‘l ostidagi Kolumbiya bu mundialda sekin-sekin, shovqinsiz, lekin juda ishonchli yurib kelyapti. Ular ham o‘z guruhini yetti ochko bilan birinchi o‘rinda yakunlashdi: O‘zbekiston va DR Kongoni yengishdi, Portugaliya bilan durang.

Nimchorak finalda Ghana ustidan 1:0 hisobidagi g‘alaba – natijadan ko‘ra, o‘yin nazorati bilan esda qoldi. Kolumbiya besh o‘yinda atigi bitta gol o‘tkazdi, u ham birinchi turda O‘zbekistonga qarshi. Himoya chizig‘i – bu jamoaning tayanch nuqtasi.

Lorenzo o‘z jamoasini “versatil”, ya’ni har vaziyatga moslasha oladigan deb ta’rifladi. Uning uchun muhim narsa – futbolchilarning o‘yinni “sodda talqin qilishi” va turli lahzalarni to‘g‘ri o‘qishi. Bu so‘zlar shunchaki matbuot anjumanidagi ibora emas, Kolumbiya maydonda aynan shunday ko‘rinmoqda: raqibga qarab shaklini o‘zgartiradigan, lekin intizomdan chekinmaydigan jamoa.

Hujumda raqamlar kamtar: besh o‘yinda besh gol. Lekin bu yerda ham nomlar yetarlicha xavfli. Daniel Munoz ikki bor to‘p kirita oldi, Bayern Munich vingeri Luis Diaz esa bir gol va bir golli uzatma bilan hisobda. Ularning har bir zarbasi Shveytsariya uchun ogohlantirish.

Kolumbiyaning taxminiy sxemasi 4-3-3: darvozada Vargas; himoyada Munoz, Sanchez, Lucumi, Mojica; markazda Puerta, Lerma, Arias; oldinda Rodriguez, Suarez, Diaz. Bu tarkib raqibga qarab o‘yinda tezda 4-2-3-1 yoki 4-4-2 ko‘rinishiga o‘tishi mumkin – Lorenzo aynan shu moslashuvchanlik bilan faxrlanadi.

Tarix, statistika va real kayfiyat

Bu ikki jamoa o‘zaro beshinchi marta to‘qnash keladi. To‘rttasining uchtasi – o‘rtoqlik uchrashuvlari, eng so‘nggisi 2007 yil martida, o‘shanda Kolumbiya 3:1 hisobida g‘alaba qozongan.

Yagona rasmiy uchrashuv esa 1994 yilgi jahon chempionatida bo‘lgan. Guruh bosqichida Kolumbiya Shveytsariyani 2:0 hisobida mag‘lub etgan. Qog‘ozda tarix Kolumbiya tomonda.

Ammo bu yilgi mundial doirasida yevropalik raqiblarga qarshi ularning kayfiyati unchalik ham baland emas. Mart oyidagi o‘rtoqlik uchrashuvlarida Kolumbiya Croatia va Francega yutqazdi, turnir davomida esa Portugaliya bilan durang qayd etdi. Bu fon Shveytsariyaga psixologik ustunlik berishi mumkin.

Opta kompyuteri nimani ko‘ryapti?

Raqamlar ham o‘z so‘zini aytmoqda. Opta superkompyuteri Kolumbiya g‘alabasiga 41,9 foiz ehtimol beradi. Shveytsariya g‘alabasi – 28,2 foiz. Qolgan 29,9 foiz – o‘yin qo‘shimcha bo‘limlarga cho‘zilishi ehtimoli.

Ya’ni modelga ko‘ra, Kolumbiya biroz oldinda, lekin farq hal qiluvchi darajada emas. Birgina individual mahorat, birgina xato, birgina standart vaziyat – hammasini ag‘darib yuborishi mumkin.

Televizion sahnada – butun dunyo

Bu o‘yin faqat Vancouver tomoshabinlari uchun emas. Shveytsariyada uchrashuv kechki soat 22:00da mahalliy efirga uzatiladi, uni RTS, SRF va RSI ko‘rsatadi. Kolumbiyada esa uchrashuv soat 15:00da Caracol va RCN Television SA orqali efirga chiqadi.

AQShda uchrashuv 15:00da, telekanallar – FOX, FOX One, Telemundo App, Telemundo Network, Peacock. Britaniyada esa soat 21:00da STV, STV Player, ITVX va ITV1 orqali ko‘rsatiladi.

Butun dunyo ekranga tikiladi, lekin maydonda hammasi 22 nafar futbolchining qarori va jasoratiga bog‘liq bo‘ladi.

Oldinda – Argentina yoki Misr

G‘olibni esa yana bir katta sinov kutmoqda. Chorak finalda Kansas Cityda Argentina yoki Misr raqib bo‘ladi. Sana aniq – 11 iyul. Qolgan savol bitta: BC Place stadionidan qaysi jamoa u yo‘lga chiqadi?

Shveytsariyami – tarixiy chorak final sari uchib borayotgan, yosh Manzambiga suyanayotgan jamoa? Yoki Kolumbiyami – 2014 yildagi ertakni yangi avlod bilan qayta yozishga urinayotgan, intizomli va versatil tarkib bilan?

Javobni Vancouver kechasi beradi.